1.Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում վառելիքաէներգետիկ համալիրը:

Վառելիքաէներգետիկ համալիրը տնտեսության այն ճյուղերի համախումբն է, որոնք զբաղվում են բնական վառելիքի արդյունահանմամբ, վերամշակմամբ և էլեկտրաէներգիայի արտադրությամբ ու հաղորդմամբ սպառողին։

2.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ էլեկտրաէներգիայի կառուցվածքը,թվել առավել հզորները:

ՀՀ էլեկտրաէներգիայի կառուցվածքի հիմքում ջերմային, ատոմային և ջրային էներգետիկան են, իսկ առավել հզոր կայաններն են Հրազդանի ՋԷԿ-ը, Հայկական ԱԷԿ-ը, Երևանի ՋԷԿ-ը, Արգելի և Տաթևի ջրէկները։

3.Ինչպիսի՞ հեռանկարներ ունի ՀՀ վառելիքաէներգետիկ համալիրի զարգացումը:

Հայաստանի վառելիքաէներգետիկ համալիրի զարգացումը հենվում է նոր ատոմակայանի կառուցման, արևային ու քամու էներգիայի ընդլայնման և տարածաշրջանային էներգետիկ համակարգերին ինտեգրվելու հեռանկարի վրա։

4.Նշե’լ մետալուրգիայի դերը ՀՀ տնտեսության մեջ:

Մետալուրգիան ՀՀ տնտեսության արտահանման ուղղվածություն ունեցող գլխավոր ճյուղն է, որը հանդիսանում է պետական բյուջեի հիմնական հարկատուն և ապահովում է արդյունաբերական աճը։

5.Ի՞նչ ենթաճյուղերից է բաղկացած ՀՀ մետալուրգիական արդյունաբերությունը:

ՀՀ մետալուրգիական արդյունաբերությունը բաղկացած է պղնձամոլիբդենային, ոսկու արդյունահանման, պղնձաձուլության և ալյումինի վերամշակման ենթաճյուղերից, ինչպես նաև սև մետաղների ջարդոնի վերաձուլումից։

6.Բնութագրե’լ ՀՀ մետալուրգիական արդյունաբերության զարգացման բնական և տնտեսական նախադրյալները:

Մետալուրգիայի զարգացման բնական նախադրյալը հարուստ հանքավայրերն են, իսկ տնտեսական նախադրյալները ներառում են մասնագիտական ներուժը, էներգետիկ հզորությունները և միջազգային շուկայի պահանջարկը։

1. Լրացրո՛ւ  բաց թողնված տառերը։ 

Աղբակույտ, ամպհովանի, աղբյուր, խաբկանք /բ-պ/ 

Անբիծ,անբասիր, ամփոփել, ամբոխ, անպատճառ /մ-ն/

Տնօրեն, սալորօղի, օդանավ, չօգտվել /օ-ո/ 

Միայն, հեքիաթ, միմյանց, բամիա /իա -յա/ ։ 

2. Գրի՛ր միասին, անջատ կամ գծիկով։ 

Հուշարձան-կոթող, հայ-ռուսական, փոքր-ինչ, մուգ կանաչ, չորսից-հինգ, իննսունամյա, մանր-մունր, սերնդեսերունդ, առ այն, բուժզննում։ 

3. Նշե՛ք , թե տրված բառերում օ/ո-ն ի՞նչ է արտասանվում։ 

նորաոճ,-ո անձրևորդ,-ո անորակ,-ո փղոսկր-օ։  

4. Վերականգնե՛ք արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։ 

Ծաղկաշղթա ի-ն սղվել է, կենդանական -ն սղվել է, հոգյակ- ի-ն սղվել է, գլխավոր- ու-ն դարձել է ը, փախստական-ուն-ն դարձել է ը, գունավոր-յ-ն սղվել է, սառցահատ-ույ-ը սղվել է, մատենադարան-յա-ն դարձել է ե, գերություն-ի-ն սղվել է, մանրախնդիր ը-ն սղվել է։ 

5. Գրե՛ք  տրված տառակապակցությունների թվային արժեքները։ 

Ժե,  իա, մլ, ժթ

15, 21, 230, 19

6. Ընդգծե՛ք տրված նախադասությունների ենթական և ստորոգյալը։ 

Առակագրությունն ունեցել էբանահյուսական ծագում։

Մխիթար Գոշն օգտվել է նաև Եզոպոսի առակներից։

Դավիթը չի կոտորում  Մսրա Մելիքի զորքին։ 

Տարբեր գլուխներում առաջ է քաշվումմեղքերից մաքրվելու, ապաշխարելու գաղափարը։ 

7. Տրված թվականների դիմաց գրիր տեսակը։ 

Վեցերորդ-դասական, մեկ երրորդ-կոտորակային, հազարական-բաշխական, քսաներեք-բացարձակ, ութական-բաշխական, վեց-վեց-բաշխական։

8.  Գրի՛ր տրված բառերի բացատրությունը։ 

Խորշակ, ահ, մեգ, խրթին, արտևանունք։ 

տաք քամի,վախ, մառախուղ, բարդ, թարթիչ

9. Գրե՛ք մեկ բարդ համադասական նախադասություն։ 

Նրան ոչ թե դասն էր հետաքրքրում այլ դրսի գործողությունները:

10.  Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական շարունակությունը։ 

Եթե քրքրենք այդ միության հաշվեմատյանները, հետաքրքիր տեղեկություններ կգտնենք, 

Ա․ բայց այսօր էլ չենք հասցնի, 

Բ․ բայց մենք այդ հնարավորությունը չունենք, 

Գ․ ես վաղուց եմ այդ մասին մտածում։ 

11. Նշի՛ր համեմատությունները։ 

Նա լաց էր լինում աղիողորմ, հետո շունչը պահում էր, ինչպես ջրասուզակը ջրում։ 

Բացում էր աչքերը, որոնք կապույտ էին պայծառ երկնքի պես։

Նայում էր ծովին, որը հասուն արտի նման փռվել էր ընդարձակ տեսադաշտում։ 

12. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ 

Հուր ու բոց էր թափվում Վանի՝ հրդեհից խուճապահար, բնակիչների գլխին։

Քաղաքը հրդեհի էին մատնել՝ Վահան Մամիկոնյանի և Մերուժան Արծրունու, Պարսկաստանից բերած զորագնդերը։ 

Ականջը՝ նրա բյուրեղյա նվագին, Լիլիթը նայում էր դրախտի աստղազարդ երկնքին։ 

Այս մտքով ոգևորվելով Սմբատն իր մեջ զգում էր մի անսովոր եռանդ։ 

13. Նախադասություններն դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։ 

1. Մարսի վրա քարը շատ երկաթ է պարունակում, իսկ երկաթը ժանգոտվելով կարմրում է։

2. Այստեղ գետինը ծածկված է կարմիր , փոշոտ հողով, որը, քամիներից օդ բարձրանալով, դառնում է վարդագույն ամպեր։ 

3. Մարսը հաճախ անվանում են ,,Կարմիր մոլորակ,,։

4. Ավելի հարմար կլիներ Մարսն անվանել ,,Ժանգոտ մոլորակ,,։ 

3214

14. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառագործածության սխալը և ուղղի՛ր։ 

Մենք շնորհակալ ենք այն անշահախնդիր բժշկից, ով փրկեց մեր հարազատի կյանքը։ 

15. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված քերականական սխալը և ուղղի՛ր։ 

Ներկաների մի մասը խիստ զարմացած էր։ 

16. Տրված բառերը տեղադրի՛ր բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։ 

Տե՛ր, դատիր նրանց, ովքեր դատում են մեզ,  կռվի ել  նրանց դեմ, ովքեր ահա մարտնչում են  իմ դեմ, քո զենքով ու հավատով օգնի՛ր մեզ։ 

 հավատ, կռվի ելնել, ես, դատել 

Война — это самое страшное, что может случиться. Это не просто страницы учебника, а огромная ошибка, которая ломает жизни миллионов обычных людей. Когда я думаю о войне, мне становится не по себе от того, как быстро рушится привычный мир.На войне люди меняются. Кто-то проявляет невероятное мужество и спасает других, а кто-то теряет человечность от страха. Но страшно не только солдатам, но и детям, и старикам, чьи дома превращаются в руины. Это испытание, которое никто не должен проходить.В мирное время мы часто не ценим тишину. Мы ссоримся из-за пустяков, не понимая, какое это счастье — просто знать, что завтра будет спокойным. Мир кажется нам чем-то обычным, хотя на самом деле это очень хрупкая вещь.Я считаю, что человек создан, чтобы строить и созидать, а не разрушать. Никакие цели не стоят человеческих жизней. Самое главное — оставаться людьми и уметь договариваться так, чтобы мир всегда был спокойным.

ԹԱԳԱԴՐՈՒՄ
Հոգիս արթնացավ հարավի բույրից,
Ինձ է դուրս կանչում զեփյուռը նրա,
Ձյունն էլ արևի ջահել համբյուրից
Ուրախ լալիս է դաշտերի վրա:
Ելնեմ, ծաղկումն է ձնծաղիկների,
Ձյունից ինձ նայող աչքերն համբուրեմ,
Գնամ հետևից ծիծեռնակների,
Նրանց հետ հետ գամ, գարունը բերեմ.
Բարձրանամ կապույտ գահը լեռների՝
Արևն իբրև թագ իմ գլխին առնեմ,
Հագնեմ ծիրանին արշալույսների,
Գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ,
Եվ հրովարտակ արձակեմ մի խիստ,
Որ աղբյուրները հավերժ կարկաչեն,
Որ ծաղկեն լեռներն իմ արևանիստ,
Որ ծով դաշտերը հավերժ կանաչեն,
Որ գարունները գան ու չգնան,
Որ հավերժանան զմրուխտ դրախտով,
Որ բեկվի իմ դեմ խորհուրդը մահվան,
Որ մարդը ցնծա հավերժի բախտով:
Եվ ես երջանիկ կլինեմ այնժամ,
Եվ գուցե այնժամ ես մահը սիրեմ,
Երբ անմահ լինեմ, երբ հավերժանամ,
Երբ գարունները ողջ թագավորեմ…

Առաջադրանքներ

1․ Ի՞նչն է արթնացնում բանաստեղծական հերոսի հոգին։

Գարունը, բնության վերածնունդը

2.Ի՞նչ է նշանակում «գարնան թագավոր ինձ թագադրեմ» տողը։

Նա կարծես ուզում է տիրապետել բնության հրաշքներին և սփռել դրանք աշխարհով մեկ:

3.Ինչպիսի՞ տրամադրություն է ստեղծվում բնության նկարագրությամբ։

Լուսավոր է, հեքիաթային:

4.Ի՞նչ է ցանկանում փոխել հերոսը աշխարհում։

Մահվան իմաստը՝տառապանքը:

5.Ինչպիսի՞ աշխարհ է նա պատկերացնում։

Մի կարկաչող, հավերժական աշխարհ որը չունի վերջ և ոչ ոք կորուստենր չունի:

6.Պատկերացրու, որ դու ևս հրովարտակ ես արձակում։ Ի՞նչ կփոխեիր աշխարհում։

Նույնպես կցանկանայի վերացնել տառապանքները նաև պատերազմները և հույզերը:

7.Նկարագրի՛ր գարունը՝ օգտագործելով բանաստեղծության պատկերները։

Գարունը մի կախարդական տեսարան է, որտեղ ձնծաղիկները ձյան տակից նայող աչքեր են, իսկ ծիծեռնակները՝ գարնան ավետաբերներ: Այնտեղ արևը ոսկե թագ է լեռների կապույտ գագաթներին, իսկ արշալույսը՝ թագավորական ծիրանի հագուստ, որով զարդարվում է ողջ բնությունը:Հովհաննես ՇիրազՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ԵՐԳ
Աչքերիս մեջ գարնան օրեր,
Ճամփես բախտիս սաերն ի վեր,
Ելնում են ես քարերն ի վեր,
Ելնում են ես սարերն ի վեր,
Քարեր, սարեր, դարերն ի վեր:
Բախտս աստղերն են վեր պահել,
Ջահել եմ ես ու ձիս ջահել,
Չեմ նկատում քարեր ճամփիս,
Չեմ նկատում սարեր ճամփիս,
Քարեր, սարեր, դարեր ճամփիս:
Շանթն է բեկվում ճակտիս վրա,
Մահ՝ չգիտեմ՝ կա՞, թե՞ չկա,
Ելնում եմ ես ահերն ի վեր,
Ելնում եմ ես մահերն ի վեր,
Ահեր, մահեր, ջահերն ի վեր:
Աչքերիս մեջ գարնան օրեր,
Ճամփես դեպի աստղերն անմեռ՝
Ինձ ելնելու քարեր կան դեռ,
Ինձ ելնելու սարեր կան դեռ,
Քարեր, սարեր, դարեր կան դեռ…

Առաջադրանքներ

1.Ի՞նչ ճանապարհի մասին է խոսվում ստեղծագործության մեջ։

Հայ ժողովրդի պատմական ճանապարի մասին:

2.Ի՞նչ է նշանակում «աչքերիս մեջ գարնան օրեր» արտահայտությունը։

Սա կարծես խորհրդանշում է հույսը և ցույց է տալիս լավատես լինելը:

3.Ի՞նչ գաղափար է արտահայտում բանաստեղծությունը։ 

Կարծում եմ գաղափարը այն է, որ միշտ պետք է շարժվել դեպի ,,անմեռ աստղերը,,:

4. Արդյո՞ք այս բանաստեղծությունը միայն անցյալի մասին է, թե՞ նաև ներկայի և ապագայի։

,,Դարերն ի վեր,, և ,,դարեր կան դեռ,, տողերը հստակ ցույց են տալիս, որ սա հավերժականի մասին է:

В рассказе Александра Грина «Зелёная лампа» богатый человек тоесть Стильтон заключает необычную сделку с бедным юношей с Ивом. Он предлагает ему каждый вечер зажигать зелёную лампу и сидеть у окна, не зная, зачем это нужно. Сначала кажется, что это просто странная игра или даже насмешка. Но со временем зелёная лампа становится для Ива символом надежды и пути к новой жизни.Для меня «зелёная лампа» тоже символ мечты и движения вперёд. Она зажигается тогда, когда я думаю о своём будущем и о том, каким человеком хочу стать. Одна из моих главных мечт — стать известным человеком. Но для меня важно не просто быть известным, а сделать что-то значительное для человечества, чтобы мои идеи или достижения приносили пользу людям.Ещё одна важная цель — стать образованным человеком. В рассказе Джон Ив, сидя у зелёной лампы, начинает читать книги и учиться. Благодаря знаниям он постепенно меняет свою жизнь. Этот момент очень вдохновляет меня, потому что показывает, что образование и настойчивость могут изменить судьбу человека. Я тоже хочу много учиться, узнавать новое и развивать свои способности.Я также мечтаю много путешествовать. Мне хочется увидеть разные страны, познакомиться с культурами и традициями людей. Особенно меня привлекает природа: горы, леса, океаны и животные. Изучать природу — значит лучше понимать мир и бережно относиться к нашей планете.Конечно, для меня важно найти работу мечты — дело, которое будет приносить радость и пользу людям. Когда человек занимается тем, что любит, он может достичь больших результатов и чувствовать себя счастливым.Так же, как и в рассказе Грина, «зелёная лампа» для меня — это символ надежды, целей и веры в себя. Она напоминает, что даже маленький свет может осветить большой путь, если человек не перестаёт двигаться и стремиться к лучшему.

Как по мне сила доброты заключается в способности видеть другого человека, заботиться о нём и сочувствовать ему. В рассказе «Красавица» мы видим полностью обратное. Отсутствие доброты изминило ребёнка. Главная героиня молодая жена чиновника, но она обладает только внешней красотой. Характером она холодная и эгоистична. Она думает только себе и заставляет мужа забыть о сыне и вечно выгоняет мальчика из общего пространства. Сначала его переселяют на диван, а потом и вовсе на пол в коридор, потому что ей жалко диван. Тут мы видим что она думает только о вещах и об их состоянии о не о малчике.Отец мальчика тоже игнорирует его. Из-за страха перед женой он притворяется, что сына не существует. В итоге ребенок растет в ,,круглом одиночестве,, как описал это автор. Он прячит свои вещи в сундук покойной матери, не скем не разговаривает но не смотря на это выполняет все положенное. Это показывает, что без доброты и милосердии жизнь не ощущается нормальнои повторяется день за днём.Настоящая сила доброты — это когда ты защищаешь того, кто слабее. Например если отец мальчика любил его он хотя бы защищал его. Доброта создает атмосферу безопасности, внимания, любви в которой человек может нормально жить, а не прятаться.

Рассказ Иван Бунин учит нас задуматься о том, как человек живёт и ради чего он старается. В отрывке говорится о человеке, который сначала жил весело, а потом много лет тяжело работал, чтобы разбогатеть. Затем он всё время переживал за своё богатство, злился, не спал ночами. В итоге он стал злым и неприятным стариком, и люди смеялись над ним.Бунин показывает, что если человек думает только о богатстве и живёт ради богатства, он может потерять радость и стать несчастным. Богатство не делает человека лучше и не спасает от старости. Важно не только работать и зарабатывать, но и оставаться добрым, спокойным и честным.Рассказ учит нас тому, что нельзя быть рабом денег и жадности. Нужно жить так, чтобы потом не стыдиться своей жизни и не стать человеком-обезяной. Главное — сохранить человеческое достоинство и доброту.

1)72 էջը մուտքագրելու համար աշխատակիցներից առաջինը ծախսում է 8 ժ, իսկ երկրորը՝ 9ժ:
ա) Քանի՞ էջ կարող են նրանք միասին մուտքագրել 3 ժամում:

Պատասխան 51
բ) Համատեղ աշխատելով նրանք քանի՞ ժամում կմուտքագրեն 340 էջ: Պատասխան 20

2)90 էջը մուտքագրելու համար աշխատակիցներից առաջինը ծախսում է 9 ժ, իսկ երկրորդը՝ 10 ժ:
ա) Քանի՞ էջ կարող են նրանք միասին մուտքագրել 4 ժամում:

Պատասխան 76
բ) Համատեղ աշխատելով՝ նրանք քանի՞ ժամում կմուտքագրեն 190 էջ:

Պատասխան 10

3)Առաջին տակառում կա 100 լ հեղուկ, իսկ երկրորդում՝ 75 լ: Առաջին տակառից օրական դատարկվում է 2 լ հեղուկ, իսկ երկրորդից 1,5 լ:
ա) Քանի՞ օր հետո կդատարկվի առաջին տակառը:

50
բ) Քանի՞ օր հետո տակառների հեղուկները կհավասարվեն:

50

4)Առաջին տակառում կա 120 լ հեղուկ, իսկ երկրորդում՝ 100 լ: Առաջին տակառից՝ օրական դատարկվում է 3 լ հեղուկ, իսկ երկրորդից 2 լ:
ա) Քանի՞ օր հետո կդատարկվի երկրորդ տակառը:

50
բ) Քանի՞ օր հետո տակառների հեղուկները կհավասարվեն:

20

5)Մի քանի գրքերի համար վճարել են 600 դրամ: Գրքերից մեկի արժեքը վճարված գումարի 30 %-ն է, իսկ մյուսինը` 40 %–ը:
ա) Առաջին գիրքը քանի՞ դրամով է էժան երկրորդից:

60 դրամ
բ) Որքա՞ն դրամ են վճարել մնացած գրքերի համար:

180 դրամ

6)Մի քանի գրքերի համար վճարել են 900 դրամ: Գրքերից մեկի արժեքը վճարված գումարի 20 %-ն է, իսկ մյուսինը` 30 %-ը:
ա) Առաջին գիրքը քանի՞ դրամով է էժան երկրորդից:

90 դրամ
բ) Որքա՞ն դրամ են վճարել մնացած գրքերի համար:

450 դրամ

7)Երկու օրում շտեմարան բերին 300 տ հացահատիկ, ընդ որում՝ երկրորդ օրը բերեցին առաջին օրը բերածի 20 %-ը:
ա) Քանի՞ տոննա հացահատիկ բերեցին շտեմարան առաջին օրը:

250 տ
բ) Երկրորդ օրը բերված հացահատիկը առաջին օրվա հացահատիկի ո՞ր մասն է կազմում:

1/5

8)Երկու օրում շտեմարան բերին 400 տ հացահատիկ, ընդ որում՝ երկրորդ օրը բերեցին առաջին օրը բերածի 30 %-ը:
ա) Քանի՞ տոննա հացահատիկ բերեցին շտեմարան առաջին օրը:

4000/13
բ) Երկրորդ օրը բերված հացահատիկը առաջին օրվա հացահատիկի ո՞ր մասն է կազմում:

3/10=0,3

1. Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը և բացատրի՛ր։ 

2. Բնութագրի՛ր Հաճի աղային։

Համառ էր, ընտանիքի մեծն էր, կատարում էր անփոփոխ քայլեր, որոշ չափով եսասեր էր

3. Ներկայացրո՛ւ քո վերաբերմունքը Հաճի աղայի արարքի վերաբերյալ։ 

Կարծում եմ նրա արարքը սխալ էր, նա ինքը վերջում զղջացել իրա արարքի համար և զգաց որ ավելորդ մարդիկ չեն լինում։

4. Մեկնաբանի՛ր ստեղծագործության ավարտը։ 

Ավարտը վատը չէր եթե հաշվի առնենք որ Հաճի աղան փոխհատուցում է անում իր արարքի համար։

5. Ինչո՞ւ է ստեղծագործությունը կոչվում ,,Ավելորդը,, ։ 

Քանի որ Հաճի աղան իր քրոջը անվանել էր “ավելորդ”, դրանից հետո նա գիտակցեց որ աշխարհում ավելորդ մարդ չկա։

6. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը, ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը։ 

Այս կյանքում ոչ ոք ավելորդ չի և ոչ ոք արժանի չի մահվան։