1. Որոշեցե՛ք հոսանքի ուժը էլեկտրալամպում, եթե դրա միջով 10- ր-ում անցնում է 300 Կլն էլեկտրաքանակ:


էլեկտրալամպում հոսանքի ուժը 0.5 Ա է։

2. Ի՞նչ էլեկարաքանակ կանցնի 2 ր-ով շղթային միացրած գալվանոմետրի կոճով, եթե հոսանքի ուժը շղթայում 12 մԱ է:

գալվանոմետրի կոճով կանցնի 1.44 Կլ էլեկտրաքանակ։

3. Շղթայում (նկ. 279) միացված են երկու ամպերմետրեր: Al ամպերմետրը ցույց է տալիս 0,5 Ա հոտանքի ուժ: Լամպի միջով ի՞նչ էլեկտրաքանակ է անցնում 10 րոպեում: 

լամպի միջով 10 րոպեում անցնում է 300 Կլ էլեկտրաքանակ։

4. Սալիկը միացված է լուսավորման ցանցին: Դրանով ի՞նչ էլեկտրա-քանակ է անցնում 10 ր-ում, եթե հոսանքի ուժը հաղորդալարում 5 Ա է:

5. Դիմադրատարրի վրա 110 Վ լարման դեպքում հոսանքի ուժը դրա նում հավասար է 4 Ա: Ի՞նչ ըարում պետք է տալ դիմադրատարրին, որպեսզի հոսանքի ուժը դրանում դառնա 8 Ա:

Դիմադրատարրին պետք է տալ 220 Վ լարում։

6. Դիմադրատարրի սեղմակներին 220 Վ լարման դեպքում հոսանքի ուժը 0,1 Ա է։ Ի՞նչ լարում է մատուցված դիմադրատարրին, եթե հոսանքի ուժը դրանում հավասար է 0,05 Ա։

Դիմադրատարրին մատուցված լարումը 110 Վ է։

Գործնական քերականություն

1.  Լրացրո՛ւ  բաց թողնված տառերը։ 

ատամնաբույժ, նյարդ, ստորոգյալ, միայն, միմյանց, համբույր, եղյամ, մեղմահնչյուն,  առաքյալ, օվկիանոս, Մարիամ, քամելեոն, միլիոն, քիմիա։ 

2. Ճշտի՛ր գրությունը։

Կողք կողքի, երեքհարյուրամյա, մուգ կարմիր, գյուղեգյուղ, ինչ-որ բան, հրամկազմ,  վեցանկյունի, ուս ուսի, մարդ-մուրդ։ 

3. Բառերը վանկատեք՝ ճիշտ տեղադրելով գաղտնավանկի ը-ն։ 

հայտ-նը-վել, ըն-կը-ճվել, հր-ճը-վել, փր-կը-վել։

4. Վերականգնե՛ք արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։ 

Թունոտ, քնքշանք, ձնհալ, ցուցարար, կուտակում, հունարեն։

թույն-ույ>ու, քնքուշ-ու-ն սղվել է, ձյուն-յու>ը, ցույց-ույ>ու, կույտ-ույ>ու, հույն-ույ>ու

5. Տրված համանուններով կազմե՛ք նախադասություններ։

Կեր, մարտ, արի։

Նա լցրեց շան կերը:

Ապուրդ կե՛ր:

Մարտը անձրևային ամիս է:

Նրանք ուղևորվում էին դեպի մարտի դաշտը:

Նա բնավորությամբ շատ արի է:

Մոտ արի, որ ցույց տամ:

6.- Եղ ածանցն ավելացնելով կազմի՛ր նոր բառեր։ 

Նորագույն, զորավար, թիկունք, փափկամարմին, հյութալի, նմանահունչ, շնչահատ, մեծաշուք։

գունեղ, զորեղ, թիկնեղ, մարմնեղ, հյութեղ, հնչեղ, շնչեղ, շքեղ

7. Առանձնացրո՛ւ գերադրական աստիճանով դրված ածականները։

Ամենակարծր, բարձրաբերձ, ցրտաշունչ, հնագույն, ամենազոր, մեծամեծ, ամենաբարձրամենից երկար։

8. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ Ո՞ր նախադասությունն  է մասնական բացահայտչով։ 

Քույրս՝ Անին, չորրորդ դասարան է:

Մեր դասընկերոջ՝ Վարդանի խոսքը տպավորիչ էր:

Արփինեն՝ քույրս է այդ գեղեցիկ աղջիկը:

Մուշեղը՝ որպես հմուտ սպարապետ, կարողանում էր ճիշտ ուղղորդել զորքին:

9. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր տեղի պարագաները /որտե՞ղ, ո՞ւր, որտեղի՞ց, որտեղո՞վ/։

Գնում եմ զբոսայգի։

Կանգնած եմ ժայռի կատարին։

Արմանն այդ ժամին կլինի դպրոցում։ 

Ճանապարհն անցնում է դաշտով և մտնում ձորը։

Սյան վրա խաչքար է տեղադրված։

Սեղանի տակից վերցրո՛ւ թափված թղթերը։ 

Որտե՞ղ փնտրեմ ընկերներիդ։ 

Ոչ մի տեղ  ոչինչ չգտա։ 

10. Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական շարունակությունը։ 

Նայելով նրա՝ խնամքով մեխելուն՝ կարելի էր կարծել,․․․․

ա․ թե խելքը գլխին մի բան էր պատրաստում։

բ․ ինչից կարելի է կահույք պատրտաստել։

գ․ որ օրը նոր է բացվել, դեռ անելիքներ ունի։

11.  Տրված հատվածներում ընդգծի՛ր անձնավորումները։ Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում:


Իրիկվա հովը պարուրել էր զբոսայգին նուրբ թարմությամբ:


Առվակը ծիծաղում էր:

Սիրտս երգում էր: 

12. Կետադրե՛ք նախադասությունները։ Ուշադրություն դարձրեք, թե որ դեպքերում է միջակետ դրվում։

Վերջապես ես հասկացա գլխավորը. նրան չեմ ուզում հանդիպել այն պատճառով, որ պարզապես չեմ կարող նրա հարցերին ազնիվ պատասխաններ տալ. խիստ ցավոտ է իրականությունը։

Ամենքի առջևից գնացողներից չէր և ոչ էլ մյուսների թիկունքում թաքնվողներից. դա իր համար չէր։

Հունական հրաշքն անհրաժեշտ էր. ողջ հին աշխարհը նախապատրաստել էր նրա գալուստը։

Նրա՝ բազում մարտերում թրծված զորաբանակը հեծյալների սև թանձրությամբ ասես շարժվող մի անտառ լիներ. կարծես մի աշխարհ տեղափոխվում էր մի ուրիշ աշխարհ՝ սարսափ ու մահվան տենդ սփռելով չորսբոլորը։

13. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։

Ա․ Այդ գրքերը նրան ծանոթացնում են Ղուկաս Վանանդեցու, Սիմեոն կաթողիկոսի, Մխիթար Սեբաստացու և այլ նշանավոր անձանց կյանքին, արթնացնում են սեր դեպի հայրենիքը։

Բ․ Գրել-կարդալ սովորելով՝ Աբովյանը տասնհինգ տարեկանում սկսում է հայրենասիրական գրքեր կարդալ։ 

Գ․ Սակայն ո՛չ վանական միջավայրը, ո՛չ կարդացած գրքերը չէին կարող նրան ցույց տալ ազգին օգտակար լինելու այն ուղին, որը նա որոնում էր։

Դ,,Փափագում էի ամբողջ կարողությամբս պիտանի լինել իմ սիրելի ազգին,, ,-գրում է նա հայրենասիրական գրքերի ազդեցությամբ։ 

Բ Ա Դ Գ

14. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառագործածության սխալը։ 

Ավանդույթի համաձայն՝ հսկայական կետի մեջքի վրա է եղել մեր մոլորակը։ 

Ավանդույթի-ավանդության

15. Գտի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված քերականական սխալը և ուղղի՛ր։ 

Բանը նրանում էր, որ ես պետք է որոշեի մեր հետագա անելիքները։

Բանն այն է, որ ես պետք է որոշեի մեր հետագա անելիքները:

16. Տրված բառերը տեղադրի՛ր բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։

Երեք օր էր, ինչ մարդիկ, վախենալով գազանանալուց , փակված էին իրենց տներում, դեպքը կատարվեց, երբ կեսօրին մոտ էր։ 

իրենք, կեսօր, գազանանալ, ինչ

Եռօրյա ուխտը ավարտված էր, և Աստծո առաջ իրենց պարտքը կատարած ուխտավորները, ուղտերին նստած, վերադառնում էին տուն։

ուղտ, ուխտ, կատարել, Աստված։ 

Բնակչության կազմը

1.Ի՞նչ ցուցանիշներով է բնութագրվում բնակչության կազմը։

Սեռային կազմով, տարիքային կազմով, ազգային կազմով, կրոնական և այլն:

2.Որո՞նք են ՀՀ_ում բնակվող ազգային փոքրամասնությունները, ի՞նչ իրավունքներից են օգտվում։

Եզդիները, ռուսները, ասորիները, վրացիները, ոքրդերը, ուկրաինացիները և այլն: Նրանք ունեն նույն իրավունքները ինչ մենք:

3.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ բնակչության սեռային կազմը, ինչպե՞ս է այն փոփոխվում ըստ տարիքի։

Երիտադասրդ տարիքում տղամարդիք գերակշռում են բայց 24 տարեկանից հետո գերակշռում են կանայք:

4.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ ուրբանիզացման մակարդակը։

Կոնկերտ հիմա այն միջին է, բնակչության մեծ մասը բնակվում է քաղաքներում, բայց զգալի մասը շարունակում է ապրել գյուղերում:

Օրգանիզմների բազմացման եղանակները՝ սեռական և անսեռ, դրանց կենսաբանական նշանակությունը, առավելությունները և թերությունները։

Ի՞նչ է կոչվում օրգանիզմների բազմացում։
ա) օրգանիզմի աճը
բ) նոր անհատների առաջացումը
գ) օրգանների զարգացումը
դ) նյութափոխանակությունը

Ո՞րն է անսեռ բազմացման բնորոշ առանձնահատկությունը։
ա) մասնակցում են երկու ծնողներ
բ) սերունդը գենետիկորեն տարբեր է
գ) մասնակցում է մեկ ծնող
դ) առաջանում են սերմեր

Ո՞ր եղանակը ապահովում է գենետիկ բազմազանություն։
ա) անսեռ բազմացումը
բ) բողբոջումը
գ) մասնատումը
դ) սեռական բազմացումը

Ո՞րն է անսեռ բազմացման առավելություններից մեկը։
ա) դանդաղ սերնդի առաջացում
բ) մեծ էներգիայի ծախս
գ) արագ և մեծաքանակ սերնդի առաջացում
դ) գենետիկ փոփոխականություն

Ո՞րն է սեռական բազմացման թերություններից մեկը։
ա) ապահովում է հարմարվողականություն
բ) սերունդը գենետիկորեն նույնն է
գ) պահանջում է ավելի շատ էներգիա և ժամանակ
դ) արագ է ընթանում

Ի՞նչ է սեռական բազմացման կենսաբանական նշանակությունը։
ա) բնակչության արագ աճ
բ) օրգանիզմների ոչնչացում
գ) տեսակների հարմարվողականության բարձրացում
դ) օրգանիզմների պարզեցում

Ո՞ր օրգանիզմների մոտ է առավել հաճախ հանդիպում անսեռ բազմացումը։
ա) միայն կենդանիների
բ) բույսերի, սնկերի և միաբջիջների
գ) միայն մարդկանց
դ) միայն բարձրակարգ կենդանիների

Վերածվող հավասարում

1)Լուծե՛ք վերածվող հավասարումը.

ա) (x + 5)(x — 7) = 0

x∈{-5;7}

բ) 4x2 = 0

x∈{0}

գ) 2(x — 5)2 = 0

x∈{5}

դ) (3x + 12)(4 — x) = 0

x∈{-4;4}

ե) — 2x2(x + 1) = 0

x∈{-1;0}

զ) (5 — x)(x — 9) = 0

x∈{5;9}

2)Լուծեք հավասարումը․

ա)(x2 + 5x + 6)(x + 2) = 0

x∈{-3;-2}

բ)(x2 — 9x + 14)(x — 7) = 0

x∈{2;7}

գ)(x2 + 7x + 10)(x2 — 25) = 0

x∈{-2;-5}

դ)(x2 — 7x + 12)(x2 — 6x + 10) = 0

x∈{3;4}

ե)(x2 — 15x — 16)(x2 + 8x + 7) = 0

x∈{-7;-1;16}

զ)(x2 — 4x + 3)(x2 + 4x + 3) = 0

x∈{-3;-1;1;3;}

Գործնական քերականություն

1.  Լրացրո՛ւ  բաց թողնված տառերը։ 

ատամնաբույժ, նյարդ, ստորոգյալ, միայն, միմյանց, համբույր, եղյամ, մեղմահնչյուն,  առաքյալ, օվկիանոս, Մարիամ, քամելեոն, միլիոն, քիմիա։ 

2. Ճշտի՛ր գրությունը։

Կողք-կողքի, երեք հարյուր ամյա, մուգ կարմիր, գյուղե-գյուղ, ինչ-որ բան, հրամկազմ,  վեցանկյունի, ուս-ուսի, մարդ-մուրդ։ 

3. Բառերը վանկատեք՝ ճիշտ տեղադրելով գաղտնավանկի ը-ն։ 

հայտ-նը-վել, ըն-կը-ճվել, հր-ճը-վել, փր-կը-վել։

4. Վերականգնե՛ք արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։ 

Թունոտ, քնքշանք, ձնհալ, ցուցարար, կուտակում, հունարեն։

թույն-ույ>ու, քնքուշ-ու-ն սղվել է, ձյուն-յու>ու, ցույց-ույ>ու, կույտ-ույ>ու, հույն-ույ>ու

5. Տրված համանուններով կազմե՛ք նախադասություններ։

Կեր, մարտ, արի։

Նա լցրեց շան կերը:

Ապուրդ կե՛ր:

Մարտը անձրևային ամիս է:

Նրանք ուղևորվում էին դեպի մարտի դաշտը:

Նա բնավորությամբ շատ արի է:

Մոտ արի, որ ցույց տամ:

6.- Եղ ածանցն ավելացնելով կազմի՛ր նոր բառեր։ 

Նորագույն, զորավար, թիկունք, փափկամարմին, հյութալի, նմանահունչ, շնչահատ, մեծաշուք։

գունեղ, զորեղ, թիկնեղ, մարմնեղ, հյութեղ, հնչեղ, շնչեղ, շքեղ

7. Առանձնացրո՛ւ գերադրական աստիճանով դրված ածականները։

Ամենակարծր, բարձրաբերձ, ցրտաշունչ, հնագույն, ամենազոր, մեծամեծ, ամենաբարձրամենից երկար։

8. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ Ո՞ր նախադասությունն  է մասնական բացահայտչով։ 

Քույրս՝ Անին, չորրորդ դասարան է:

Մեր դասընկերոջ՝ Վարդանի, խոսքը տպավորիչ էր:

Արփինեն քույրս է՝ այդ գեղեցիկ աղջիկը:

Մուշեղը, որպես հմուտ սպարապետ, կարողանում էր ճիշտ ուղղորդել զորքին:

Մուրացան ,,Առաքյալը,,

1. Ի՞նչ է նշանակում ,,առաքյալ,, ։ 

Մարդ, ով ունենում է մի գաղափար, որը որ իրականացնում է հասարակության բարօրությանը հասնելու համար:

2. Ի՞նչ նպատակներ ուներ Պետրոս Կամսարյանը, ի՞նչն էր դրդում նրան գնալ գյուղ։ Բնութագրի՛ր նրան ստեղծագործության սկզբում և վերջում։ 

Նրա պատկերաումներում, գնալով գյուղ նա կբարելավեր այտեղի ժողավրդի կյանքը և կդառնար ,,հերոս,,: Բայց նրա պատկերացումները շատ իդեալական էին, նաև նա ավելի ծատ մտածում էր իր փառքի մասին, և տեսնելով գյուղի ժողովրդի վիճակը նա ,,վախեցավ,, և ետ վերադարձավ իր բարձրաշխարհիկ կյանքին: Այստեղ հեղինակը ցույց տվեց, որ սկզբում նա իրեն որպես ,,առաքյալ,, էր պատկերացնում, բայց այնպես ստացվեց, որ նա ընդհամենը մի եսասեր մարդ էր:

3. Ինչպիսինն էր հայկական գյուղը։

Գյուղը ներկայացված էր Կասմարյանի աչքերով: Գյուղում տիրում էր աղքատություն, տգիտություն, հիվանդություններ, ապրելու համար լավ հարմարություններ չկաին:

4. Ստեղծագործության մեջ գյուղի ի՞նչ խնդիրներ է ներկայացնում Մուրացանը։ Ներկայացված խնդիրներն արդիակա՞ն են։ 

Հիմնական խնդիրներն էին աղքատությունը, տգիտությունը, նորարարության հանդեպ կասկածամտություը և այլն: Որոշ խնդիրներ դեռ առկա են աշխարհում, օրինակ՝ մեծ տարբերություն կա գյուղի և քաղաքի բնակիչների, ապրելակերպի միջև:

5. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը, ի՞նչ է ուզում ցույց տալ Մուրացանը։ 

Մուրացանը ուզում է փոխանցել, որ հայենիքը սիրելը, բարելավելը միայն խոսքերով և ճառերով չի որոշվում: Պետք է գործել և կատարել աշխատանք: Նա ցույց է տալիս թե ինչով են տարբերվում իսկապես հայրենասեր և փառքի կամ անվան հետևից ընկնող մարդիկ, ովքեր որ տեսնելով խնդիրները միանգամից դրսևորում են իրենց թուլությունը այդ գործի մեջ: Գլխավոր միտքը այն էր, որ միայն ճառ ասելով բան չի փոխվի, և պետք է չվախենալ ջանք գործադրել, որպեսզի հասնես արդյունքի:

6. Կարևո՞ր է գաղափարը, թե՞ մարդը, որ այն կրում է։ Քննարկել։ 

Մարդը և գաղափարը հավասարապես կարևոր են մի բան իրականացնելու մեջ: Բայց գաղափարը չի կարող իրականանալ, եթե այն կրող մարդը չունենա բավարար ուժ կամ գիտելիքներ այն իրականացնելու համար: Դա հաշվի առնելով կարելի է ասել, որ ավելի կարևոր է այն, թե ինչ մարդ է գաղափարը կրողը:

Գործնական քերականություն

Կետադրի՛ր նախադասությունները։

Հեռվում` կապույտ լռության մեջ, սուզվել էին բարձր լեռները` արծաթազօծ ձյունապսակներով։

Բուրումնավետ օդում, անուրջների պես հմայելով,  թռչկոտում էին դրախտային հավքերը, և նրանց երգի դայլայլները հմայում էին ունկնդրին։

Այդ օրը` արևածագին, Զևսը հավաքեց  աստվածներին ու ահասարսուռ ձայնով բարբառեց

-Լա՛վ լսեցեք ո՛վ արդարամիտ աստվածներ։

Եթե երբևէ մեկը թափանցել է այդ աշխարհը՝ հետաքրքիր, անսպառելի, ունկնդրել նրա ձայները, նրբին դիտել բյուր ծառերը հազարաբույր, ապա կհամոզվի, որ դա մի ուրույն աշխարհ է։

Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ ամենաէական, քրիստոնեություն, ելևէջ, ինչևէ, հնէաբան, պատնեշ, չէինք, առէջաթել, եղերերգ, ափեափ, լուսնէջք, լայնէկրան, դողէրոցք,  Հրազդանհեկ, չէի, անէ։

Ընտրելով մեկական արմատ՝ կազմել բարդ բառեր։

Տուն    ձև

Սուրբ   մորթ

Մեջ  տեսնել

Ձու    ցուցակ

Չու     պատկեր

Թուխ   դեպք

Ուղիղ    ճեմ

Դափնի  սեր

Այգի   օծել

Սեգ   ձիգ

Որդի   գործ

Ոսկի   վարդ

սրբապատկեր, թուխամորթ, ձվաձև, այգեգործ, ուղղաձիգ, տնտես, սիգաճեմ, դափնեվարդ, ոսկեզօծ, միջադեպ, չվացուցակ, որդեսեր

Ընտրելով մեկական նախածանց և արմատ՝ կազմել 6 նախածանցավոր բառ։

Նախ    ուժասպառ

Ներ  հնչերանգ

Թեր   օտարալեզու

Համ   գործադրել

Ենթ    ուսումնատենչ

Հակ   սպայակազմ

ենթակազմ, համահունչ, թերուսում, նախասպառ, հակադրել, ներուժ

Լրացրե՛ք նախադասությունները։

Գահ բարձրացավ՝ նորընծա արքան իր մի քանի հարյուրյակ  կտրիճներով մաքրեց երկիրը սև թուխպից և պղտոր հեղեղից։

Թուխպ, հեղեղ,  կտրիճ, բարձրանալ

Թշնամուն վանեց իր երկրի հարավային սահման՝ նա հասավ ընդհուպ մինչև  Նինվե, ապա ազատեց հյուսիսը՝ Ջավաղքից մինչև Աղվանք։

Հասնել, վանել, Ջավախք, սահման

Անչափ սիրելով նրան՝ ժողովուրդը նրա անունով կոչեց Ծաղկունյաց լեռան հարավային եզրին գտնվող գագաթը։

Լեռ, անուն, սիրել, գտնվել