Ռուսաստանի Դաշնություն

Ռուսաստանը աշխարհի ամենամեծ պետությունն է՝ զբաղեցնելով ավելի քան 17 միլիոն քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Այն տեղակայված է Արևելյան Եվրոպայի և Հյուսիսային Ասիայի միջև, ընդգրկելով 11 ժամային գոտի։ Երկիրը հայտնի է իր հարուստ պատմությամբ, մշակութային ժառանգությամբ, բնական ռեսուրսներով և բազմազան կլիմայական գոտիներով։

---

Պաշտոնական Տվյալներ

• Մայրաքաղաք: Մոսկվա
• Պաշտոնական լեզու: Ռուսերեն
• Բնակչություն: Մոտ 146 միլիոն մարդ (2024 թ. տվյալներով)
• Կառավարման ձև: Սահմանադրական հանրապետություն՝ նախագահական բաղադրիչով
• Նախագահ: Վլադիմիր Պուտին (2024 թ. դրությամբ)
• Վարչապետ: Միխայիլ Միշուստին
• Արժույթ: Ռուսական ռուբլի (RUB)
• Պաշտոնական կրոն: Պաշտոնապես աշխարհիկ պետություն է, բայց Ռուս ուղղափառ եկեղեցին ունի մեծ ազդեցություն։

---

Աշխարհագրություն

Ռուսաստանը սահմանակից է 16 պետության՝ ներառյալ Չինաստանը, Մոնղոլիան, Ղազախստանը, Ֆինլանդիան, Ուկրաինան և Նորվեգիան։ Երկրի աշխարհագրությունը բազմազան է՝ ներառյալ տափաստանները, տայգան, լեռները և արքտիկական տունդրաները։

Կարևոր լանդշաֆտներ և գետեր

• Բայկալ լիճ՝ աշխարհի ամենախորը և ամենահին քաղցրահամ լիճը։
• Վոլգա գետ՝ Եվրոպայի ամենաերկար գետը։
• Ուրալյան լեռներ՝ Եվրոպայի և Ասիայի սահմանագիծը։

Կլիմա
Ռուսաստանի մեծ մասը ենթարկվում է մայրցամաքային կլիմային՝ ցուրտ ձմեռներով և տաք ամառներով։ Արքտիկայի մոտ գտնվող շրջաններում առկա են սիբիրական ձմեռները, որտեղ ջերմաստիճանը կարող է իջնել -50°C։

---

Պատմություն

Ռուսաստանի պատմությունը սկսվում է 9-րդ դարից, երբ առաջացավ Կիևյան Ռուսիան՝ առաջին արևելասլավոնական պետությունը։ 13-րդ դարում երկիրը տուժեց մոնղոլ-թաթարական արշավանքներից։ Հետագայում Մոսկովյան իշխանությունը դարձավ միավորող ուժ, որի արդյունքում ձևավորվեց Ռուսական կայսրությունը՝ հիմնադրված Պետրոս Մեծի կողմից 1721 թվականին։

19-րդ դարում Ռուսաստանը դարձավ աշխարհի խոշորագույն կայսրություններից մեկը։ Սակայն 1917 թվականին, երբ տեղի ունեցավ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը, կայսրությունը վերածվեց Սովետական Միության։ Սովետական Միությունը 20-րդ դարում դարձավ համաշխարհային գերտերություն, բայց 1991 թվականին քանդվեց՝ Ռուսաստանի Դաշնության ձևավորմամբ։

---

Տնտեսություն

Ռուսաստանը ունի ռեսուրսահեն տնտեսություն, որը մեծապես կախված է նավթի, գազի և այլ հանքային ռեսուրսների արտահանումից։

Կարևոր ոլորտներ

1. Էներգետիկա: Ռուսաստանը աշխարհի խոշորագույն նավթ և գազ արտահանող երկրներից է։
2. Արդյունաբերություն: Երկրում զարգացած են մեքենաշինությունը, ավիացիան և զենքերի արտադրությունը։
3. Գյուղատնտեսություն: Առավելապես ցորենի, գարու և արևածաղկի արտադրություն։

---

Մշակույթ և Կրթություն

Ռուսաստանը հայտնի է իր գրականությամբ, երաժշտությամբ և արվեստով։ Աշխարհը ճանաչում է ռուս դասական գրողների՝ Տոլստոյին, Դոստոևսկուն և Չեխովին։ Բալետը և դասական երաժշտությունը նույնպես մեծ դեր ունեն մշակութային ժառանգության մեջ։

Կրթություն
Կրթական համակարգը պետականորեն վերահսկվում է։ Ռուսաստանը մեծապես հայտնի է իր տեխնիկական կրթությամբ, մասնավորապես՝ Մոսկվայի պետական համալսարանով (ՄՊՀ) և այլ տեխնոլոգիական համալսարաններով։

---

Ներկայիս Խնդիրներ

• Արտաքին քաղաքականություն: Ռուսաստան-Արևմուտք հարաբերությունները սրվել են Ուկրաինայի հետ կապված հակամարտությունների և տնտեսական պատժամիջոցների պատճառով։
• Տնտեսություն: Չնայած բնական ռեսուրսներին, տնտեսությունը ենթարկվում է միջազգային ճնշումների և ներքին խնդիրների։
• Դեմոգրաֆիա: Բնակչության ծերացումը և արտագաղթը մնում են երկրի առաջ մեծ մարտահրավերներ։

---

Ռուսաստանը շարունակում է մնալ համաշխարհային քաղաքականության և տնտեսության առանցքային մասնակից՝ իր ռազմավարական դիրքի, ռեսուրսների և պատմական դերի շնորհիվ։

Դասի հղումը
Այլ հղումներ 123

Ռուսատանի սահմանները

• Ի՞նչ դեր ունեն Ռուսաստանի բնական պայմաններն ու բնական ռեսուրսները երկրի զարգացման հարցում

Ռուսաստանն ունի հսկայական բնական ռեսուրսներ և տարբերակված բնական պայմաններ, որոնք մեծ ազդեցություն ունեն նրա տնտեսական և քաղաքական զարգացման վրա։

1. Բնական ռեսուրսների դեր

Էներգետիկ ռեսուրսներ: Ռուսաստանը համարվում է նավթի, գազի և ածխի խոշորագույն մատակարարներից մեկը, ինչը նրա տնտեսության հիմնական սյուներից է։ Այդ ռեսուրսների արտահանումը ապահովում է երկրի բյուջեի զգալի մասը։

Անտառային ռեսուրսներ: Սիբիրի անտառները հանդիսանում են փայտանյութի հիմնական աղբյուր։

Հանքային ռեսուրսներ: Ռուսաստանը ունի հանքային պաշարների (ոսկի, ադամանդ, երկաթ, պղինձ) խոշորագույն պաշարներ, որոնք օգտագործվում են արդյունաբերության և արտահանման համար։

Ջրային ռեսուրսներ: Ռուսաստանը հարուստ է գետերով, լճերով (օրինակ՝ Բայկալ լիճ), ինչը կարևոր է ջրաէներգետիկայի և խմելու ջրի ապահովման համար։

2. Բնական պայմանների ազդեցությունը

Կլիմա: Կան խիստ ցուրտ կլիմայական գոտիներ, որոնք սահմանափակում են գյուղատնտեսության զարգացումը, հատկապես Սիբիրում։ Սակայն տափաստանային գոտիները նպաստավոր են հացահատիկային բույսերի մշակման համար։

Տարածական դիրք: Երկիրը գտնվում է Եվրասիայի կենտրոնում, ինչը թույլ է տալիս տնտեսական կապեր հաստատել Ասիայի և Եվրոպայի երկրների հետ։

Բազմազան բնաշխարհ: Տարբեր կլիմայական գոտիները նպաստում են զբոսաշրջության և բնապահպանական նախագծերի զարգացմանը։

• Ուրվագծայի քարտեզի վրա նշել Ռուսաստանի հարևան պետությունները, ափերը ողողողջրային ավազանները:

Ռուսաստանի հարևան պետություններ

Արևմուտք: Ֆինլանդիա, Էստոնիա, Լատվիա, Լիտվա, Բելառուս, Ուկրաինա

Հարավ: Վրաստան, Ադրբեջան, Ղազախստան, Մոնղոլիա, Չինաստան, Հյուսիսային Կորեա

Հյուսիս-արևմուտք: Նորվեգիա

2. Ողող ջրային ավազաններ

Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս

Խաղաղ օվկիանոս

Ատլանտյան օվկիանոսի մասեր (Սև ծով, Բալթիկ ծով)

Ֆրանսիան, պաշտոնապես Ֆրանսիական Հանրապետությունը, երկիր է, որը գտնվում է հիմնականում Արևմտյան Եվրոպայում։ Նրա անդրծովյան շրջաններն ու տարածքները ներառում են Ֆրանսիական Գվիանան Հարավային Ամերիկայում, Սեն Պիեռը և Միկելոնը Հյուսիսային Ատլանտյան օվկիանոսում, Ֆրանսիական Արևմտյան Հնդկաստանը և շատ կղզիներ Օվկիանիայում և Հնդկական օվկիանոսում, ինչը նրան տալիս է աշխարհի ամենամեծ անջատված բացառիկ տնտեսական գոտիներից մեկը: Մետրոպոլիտեն Ֆրանսիան հյուսիսում սահմանակից է Բելգիային և Լյուքսեմբուրգին, հյուսիս-արևելքից՝ Գերմանիային, արևելքում՝ Շվեյցարիայի, հարավ-արևելքում՝ Իտալիային և Մոնակոյին, հարավում՝ Անդորրային և Իսպանիային, իսկ հյուսիս-արևմուտքում ծովային սահման ունի Միացյալ Թագավորության հետ։ Նրա մետրոպոլիայի տարածքը տարածվում է Հռենոսից մինչև Ատլանտյան օվկիանոս և Միջերկրական ծովից մինչև Լա Մանշ և Հյուսիսային ծովեր։ Նրա տասնութ անբաժան շրջանները (որոնցից հինգը՝ արտերկրում) զբաղեցնում են 643,801 կմ2 (248,573 քառակուսի մղոն) ընդհանուր տարածքը և 2024 թվականի հունվարի դրությամբ ունեն 68,4 միլիոն բնակչություն [6][8]։ Ֆրանսիան կիսանախագահական հանրապետություն է, որի մայրաքաղաքը Փարիզն է՝ երկրի ամենամեծ քաղաքը և մշակութային և առևտրային գլխավոր կենտրոնը։

1. Որո՞նք են գյուղատնտեսության զարգացման նախադրյալները:

Գյուղատնտեսության զարգացման նախադրյալներն են՝ կլիման, աշխարագրական դիրքը, ջրի ու ցամաքի համադրությունը:

2. Ի՞նչով է գյուղատնտեսությունը տարբերվում տնտեսության այլ ճյուղերից:

Գյուղատնտեսության արտադրությունը բնական է: Իսկ մյուս ճյուղերը ոչ:

3. Ի՞նչ կապ ունի գյուղատնտեսությունը արդյունաբերության այլ ճյուղերի հետ, բերել օրինակներ:

Գյուղատնտեսությունը մեծ կապ ունի տնտեսության ուրիշ ճյուղերի հետ: Արդյունաբերության հետ կապված է նրանով, որ արդյուաբերությունը վերարտադրում է գյուղատնտեսության արտադրանքը: Օրինակ՝ գյուղատնտեսությունը արտադրում է փայտ, իսկ արդյունաբերությունը այդ փայտից պատրաստում է կահույք:

4. Ի՞նչով են իրարից տարբերվում գյուղատնտեսության զարգացման ինտենսիվ և էքստենսիվ ուղղությունները, բերել օրինակներ:

Ինտենսիվ ուղղությունը զարգացնում է աշխատանքի որակը, իսկ էքստենսիը՝ քանակը: Օրինակ՝ հավը երկու օրում ածում է մի ձու, բայց պետք է ձվերի քանակը շատացնել: Կարելի է մի հավ էլ ձեռք բերել, կամ այդ հավին ավելի լավ խնամել: Ուրիշ հավ ձեռք բերեկը էքստենսիվ ուղղությունն է, իսկ լավ խնամելը՝ ինտենսիվ:

1.Ի՞նչ դեր ունի մետղաձուլությունը ժամանակակից կյանքում և տնտեսության մեջ:

Մետաղաձուլությունը մի մեծ դեր ունի ժամանակակից կյանքում, որովհետև դրա շնորհիվ է, որ մենք կարողանում ենք տեղից տեղ շարժվել: Դրանից պատրաստում են տրանսպորտ, ինքնաթիռաշինություն, կա նաև համակարգչային տեխնիկա:

2.Ի՞նչպիսի փոխադարձ կապեր կան մեքենաշինության և մետաղաձուլության միջև:

Նրանք փողկապակցված են: Մեքենաշինության հումքը դ մատաղաձուլությունն է:

3.Քարտեզի վրա նշել այն երկրները, որոնք առաջատար են մեքենաշինության ոլորտում:

4. Քարտեզի վրա նշել այն երկրները, որոնք առաջատար են Էեկտրաէներգիայի արտադրությամբ:

5. Քարտեզի վրա նշել այն երկրները, որոնք առաջատար են ե

1․ Քարտեզի վրա նշել նավթ, գազ և ածուխ արդյունահանող առաջատար երկրները:

2․ Ի՞նչ դեր ունի վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերությունը տնտեսության զարգացման գործում:

Վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերությունը համարվում է տնտեսության ողնաշար, որովհետև առանց դրա տնտեսություն չկա: Վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերությունը տալիս է վառելիք և էլեկտրոէներգիա:

3․ Որո՞նք են վառելիքաէներգետիկ արդյունաբերության զարգացման նախադրյալները:

Նախադրյալներն են վառելիքի մեծ պաշարները և ՋԷԿ, ՋրԷԿ, ԱԷԿ-ի կառուցումները։

1.Թվարկել Իրանի հարևան պետությունները և ափերը ողողող ջրային ավազանները:

2.Բնութագրեք Իրանի աշխարհագրական դիրքը:

Իրանի աշխարհագրական դիրքն ամենից առաջ որոշվում է իր ընդարձակ տարածքով, որը ձգվում է Կասպից ծովից մինչև Պարսից և Օմանի ծոցերը և Թուրքիայի ու Իրաքի սահմաններից մինչև Աֆղանստան ու Պակիստան։ Այն գտնվում է ԱՊՀ անդամ-երկրներից դեպի Հնդկական օվկիանոս և Հարավային Ասիայից դեպի Միջին Արևելքի երկրներ ձգվող ցամաքային և օդային ճանապարհների խաչմերուկում։Առանձնահատուկ տնտեսաաշխարհագրական և քաղաքաաշխարհագրական օբյեկտ է Պարսից ծոցը, որի ափամերձ գոտում է գտնվում նավթի համաշխարհային պաշարների 67%-ը։ Քաղաքաաշխարհարական դիրքի առանձնահատկությունը ՆԱՏՕ-ի անդամ Քուրքիային սահմանակից և արաբական արաբական աշխարհին մոտ լինելն է։

1. Ներկայացնե՜լ պետական կառավարման համակարգի առանձնահատկությունները։

Պետական կառավարման առաձնահատկությունը դա այն է,որ նա տարբերվում է թագավորականից։Այսինքն այնտեղ միայն թագավորն է որոշումներ կայացնում,իսկ պետական կառավարման ժամանակ ամեն մեկը ունի իր անելիքը,մեկը զբաղվում է կրթության հարցով,մեկը սպորտի հարցով,մեկը տրանսպորտի հարցով և այլն։

1. Բնութագրե՜լ միգրացիաների գլխավոր դրդապատճառները։

Ամենամեծ պատճառը այն է,որ մարդկանց բնակավայրերում չի լինում ջուր կամ նորմալ պայմաններ ապրելու համար։Հնում մարդկանց մեծ գաղթ է եղել և բոլորը տեղափոխվել են ավելի լավ պայմաններով տեղ։Նաև պատճառ է հանդիսանում պատերազմները և մարդիկ ինչքան կարողանում են հեռու են մնում պատերազմական վայրերից։

1. Համեմատել զարգացած և զագացող երկրների բնակչության տեղաբաշխման առանձնահատկությունները։

Այո մեր երկրի շատ վատ է դասավորված մարդկանց տարողությունը։ Օրինակ Չինաստանում մեկ քառակուսի մետրի ապրում է 20-25,իսկ Ռուսաստանում մեկ քառակուսի մետրի վրա ապրում են 1-2,այսինքն շատ վատ է դասավորված։

1. Բնութագրե՜լ բնական ռեսուրսների տեղաբաշման գլխավոր առանձնահատկությունները։

Օրինակ Վենեսուելան ունի շատ վառելիքային ռեսուրս,բայց նա չի կարողանում օգտաործել,որովհետև նա այդ վառելիքը չի կարողանում արտահանել Եվրոպա։

1. Համեմատե՜լ զարգացած և զարգացող երկրների բնակչության սեռային կազմի և տարիքային կազմի առանձնահատկությունները։

զարգացած երկրներում բոլոր մարդիկ ծեր են և արդեն այնտեղ բնակչությունը պակասում է մարդիկ մահանում է,իսկ զարգացող երկրներում մեծ մասը երիտասարդ են և արդեն սկսում է աճել այդ երկիրը։

1. Ներկայացնե՜լ, թե ի՞նչ ազդեցություն ունեն բնական պայմաններն ու ռեսուրսները երկրի տնտեսության զարգացման վրա։

Մարդիկ բնական ռեսուրսները կարող են արտահանել տարբեր երկներ և այդպես առնել բանակի համար զենքեր։Օրինակ՝ Ռուսատսանը ունի շատ փայտ և նա արտահանում է և այդ ձևով փոխ է աշխատում,կամ ունի գազ արտահանում է ամբողջ Եվրոպա և գումար է աշխատում։ԵՎ եթե չլիներ Ռուսաստանը մենք չէինք ունենա գազ և ամբողջ Եվրոպան կզրկվեր գազից։

1. Բնութագրե՜լ արդյունաբերության զարգացման նախադրյալները։

Ամենակարևոր նախադրյալ այն է,որ երկիրը պետք է լինի լավ տեղ,որպեսզի նրա տակ լինի նավթ,ոսկի,արծաթ և այդպես այդ երկիրը արտահանի նավթը ուրիշ վայրեր և գումար աշխատել։

1. Որո՞նք են արդյունաբերության հին և նոր ճյուղերը:
2. Արդյունաբերության ճյուղերը խմբավորում են նաև ըստ դրանց ձեւավորման ժամանակի:
   Առանձնացվում են հին, նոր եւ նորագույն ճյուղեր: Հին ճյուղեր են, օրինակ` մետաղաձուլությունը
   եւ թեթեւ արդյունաբերությունը, իսկ նոր ճյուղեր են էլեկտրաէներգետիկան, մեքենաշինության
   ճյուղերի մեծ մասը եւ քիմիան:Արդյունաբերության արդյունահանող ճյուղն եմ առաջնային համարում, որովհետև իմ կարծիքով՝ այդ արդյունաբերությունն ամենաշատն է երկրին եկամուտ տալիս։
3. Նշեք արդյունաբերության այն ճյուղերը, որոնք դուք առաջնային եք համարում:Որո՞նք են արդյունաբերության զարգացման նախադրյալները: Արդյունաբերության նախադրյալներն են բնական ռեսուրսներն ու պայմանները, գյուղատնտեսական ապրանքները։

1. 1. Որո՞նք են տնտեսության զարգացման նախադրյալները:
2. Տնտեսության զարգացման նախադրյալներ են՝ երկրի բնական պայմաննը ու ռեսուրսները, աշխարհագրական դիրքը, հարևան երկրների ազդեցությունը և այլն:
3. 2. Նշեք 5 երկիր որտեղ տնտեսության առաջատար ճյուղը…
4. ա) գյուղատնտեսությունն է
5. Ֆրանսիա, Գերմանիա, Կանադա, ԱՄՆ, Ավստրալիա
6. բ) արդյունաբերությունն է
7. Ֆրանսիա, Գերմանիա, ԱՄՆ, Ճապոնիա
8. գ) սպասարկման ոլորտն է
9. Ֆրանսիա, Գերմանիա, ԱՄՆ, Ավստրիա
10. 3. Ի՞նչ ազդեցություն ունի բնակչության սեռատարիքային կազմը տնտեսության զարգացման վրա:
11. Սեռատարիքային կազմը մեծ նշանակություն ունի տնտեսության վրա: