Գոյական

1. Առանձնացրե՛ք գոյականները։

Կարծր, աղմուկ, մշտապես, ընկերություն, տրորել, հորովել, քամի, թերևս, վախճան, հինգ, հարկավ, ստվեր, ագրավ։

Գոյականներ են՝
աղմուկ, ընկերություն, քամի, վախճան, ստվեր, ագռավ։

2. Ընդգծե՛ք իրանիշ գոյականները։

Դյուցազն, ակումբ, գուլպա, աղաղակ, նվագ, արտույտ, հյուպատոս, հանդիսական, մատիտ։
(Զավակ, ծնունդ, թագաժառանգ — անձնանիշ են, ուստի չեն ընդգծվում այստեղ։)

Իրանիշ գոյականներ են՝
ակումբ, գուլպա, աղաղակ, նվագ, արտույտ, հյուպատոս, հանդիսական, մատիտ։

3. Ընդգծե՛ք անձնանիշ գոյականները։

Ախոյան, սարկավագ, ծղրիդ, կախարդ, դուստր, ջորի, արշավ, կայսր, ականջ, աղախին, բժիշկ, բազե, գավիթ։

Անձնանիշ գոյականներ են՝
ախոյան, սարկավագ, կախարդ, դուստր, կայսր, աղախին, բժիշկ։

4. Ուղղե՛ք հատուկ անունների գրությունը։

Ճիշտ տարբերակները՝

Մեծ Հայք

Արշակ Երկրորդ

Կարմիր բլուր

Անիի միջնաբերդ

Դավիթ Շինարար

Հայաստանի Հանրապետություն

Ռուսաստանի Դաշնություն

5. Կազմե՛ք տրված գոյականների հոգնակի թիվը։

6. Փակագծում տրված բառերից ընդգծե՛ք ճիշտը։

Մեր թիմն հաղթեց գավաթի մրցաշարում։

Քաղբանտարկյալների կանայք նստացույց են սկսել կառավարության շենքի առջև։

Վերջապես ուղեկցողն եկավ։

Քիչ անց ամպրոպն որոտաց։

Կարենն, իմ ավագ եղբայրն, արդեն ավարտել է դպրոցը։

8. Նշե՛ք տրված բառերի հոլովումը։

Այս բառերը հիմնականում անհոլով են, այսինքն՝ չեն փոփոխվում հոլովներով․
աշուն, այսօր, կեսգիշեր, երեկո, ուրբաթ, տարի, ամիս, օր, երեկ, րոպե, երբ, մահ, ժամ, գարուն, դար, մարդ, մեծություն, ամառ, ձու, ընկեր, լեռ, բեռ, ձյուն։

Բայց դրանցից մի մասը հոլովվում է՝

Հոլովվողներ՝ աշուն, երեկո, տարի, ամիս, օր, մահ, ժամ, գարուն, դար, մարդ, մեծություն, ամառ, ձու, ընկեր, լեռ, բեռ, ձյուն։

Անհոլովներ՝ այսօր, կեսգիշեր, ուրբաթ, երեկ, երբ։

• Առանձնացրե՛ք գոյականները։

Կարծր, աղմուկ, մշտապես, ընկերություն, տրորել, հորովել, քամի, թերևս, վախճան, հինգ, հարկավ, ստվեր, ագռավ։

• Ընդգծե՛ք իրանիշ գոյականները։

Դյուցազն, ակումբ, գուլպա, աղաղակ,զավակ, ծնունդ, նվագ, արտույտ,հյուպատոս, հանդիսական, թագաժառանգ, մատիտ։

• Ընդգծե՛ք անձնանիշ գոյականները։

Ախոյան, սարկավագ, ծղրիդ, կախարդ, դուստր, ջորի, արշավ, կայսր, ականջ, աղախին, բժիշկ, բազե, գավիթ։

• Ուղղե՛ք հատուկ անունների գրությունը։

Մեծ Հայք, Արշակ Երկրորդ, Կարմիր բլուր, Անիի միջնաբերդ, Դավիթ Շինարար, Հայաստանի Հանրապետություն, Ռուսաստանի Դաշնություն։

• Կազմե՛ք տրված գոյականների հոգնակի թիվը։

Կրիա, թիվ, վկա, սպի, ջիղ, գաթա, զորամաս, սրունք, ջահակիր, կոճղ, կայսր, մարդ, վիպագիր։

կրիաներ, թվեր, վկաներ, սպիներ, ջղեր, գաթաներ, զորամասեր, սրունքներ, ջահակիրներ, կոճղեր, կայսրներ, մարդիկ, վիպագրեր

• Փակագծում տրված բառերից ընդգծեք ճիշտը։

Մեր /թիմը, թիմն/ հաղթեց գավաթի մրցաշարում։

Քաղբանտարկյալների /կանայք, կանայքը/ նստացույց են սկսել կառավարության շենքի առջև։

Վերջապես /ուղեկցողը, ուղեկցողն/ եկավ։

Քիչանց /ամպրոպը, ամպրոպն/ որոտաց։

/Կարենն, Կարենը/ ՝ իմ ավագ /եղբայրը, եղբայրն/ , արդեն ավարտել է դպրոցը։

• Հոլովեք տրված բառերը՝ այգի, հարկ, ժողով, բժիշկ, երկինք։

այգի, այգու, այգուն, այգին, այգուց, այգով, այգու մեջ

հարկ, հարկի, հարկին, հարկը, հարկից, հարկով, հարկի մեջ

ժողով, ժողովի, ժողովին, ժողովը, ժողովից, ժողովով, ժողովում

բժիշկ, բժշկի, բժշկին, բժշկին, բժշկից, բժիշկով

երկինք, երկնքի, երկնքին, երկինքը, երկնքից, երկնքով, երկնքում

• Նշե՛ք տրված բառերի հոլովումը՝ աշուն, այսօր, կեսգիշեր, երեկո, ուրբաթ, տարի, ամիս, օր, երեկ, րոպե, երբ, մահ, ժամ, գարուն, դար, մարդ, մեծություն, ամառ, ձու, ընկեր, լեռ, բեռ, ձյուն։

աշնան, այսորվա, կեսգիշերվա, տարու, ամսվա, օրվա, երեկվա, րոպեի, երբվա, մահվան, ժամվա, գարնան, դարի, մարդու, մեծության, ամռան, ձվի, ընկերոջ, լեռան, ձյան

• Կապակցության իմաստն արտահայտե՛ք մեկ գոյականով։

Այգի բացվելը-այգեբաց

բարին կամեցող-բարեկամ

բլուրների շարք-բլրաշարք

գարու հաց-գարեհաց

գլուխների քանակը-գլխաքանակ

դափնուց հյուսված պսակ-դափնեպսակ

երգիչների խումբ-երգչախումբ

երթևեկության ուղի-երթևեկուղի

զենք կրող-զինակիր

զույգերով պար-զուգապար

ընծայելու մասին գիր-ընծայագիր

ձեթի ճրագ-ձիթաճրագ

ժամանակ անցկացնելը-ժամանց

դեմքի նկար-դիմանկար

ետին խորշ-ետնախորշ

երգերի շարք-երգաշար

ողբ ասողը-ողբասաց

չմուշկներով վազելը-չմշքավազք

պատվեր տվողը-պատվիրատու

ոսկուց ձուլված դրամ-ոսկեձուլ

լեռն անցնելու տեղը-

լուր բերողը-լրաբեր

ծաղիկներ վաճառողը-ծաղկավաճառ

ոտքի թաթը-ոտնաթաթ

պահակային զորք-պահազոր

իրեր պահելու սենյակ-ավանդատուն

պատիժը կրելու խուց-պատժախուց

1. Տրված բառերից ընտրիր արմատներ, ավելացրո՛ւ ական վերջածանցը և ստացի՛ր նոր բառեր։

Վայրկյան, տուն, ընտանիք, պատանի, ընկերություն, կողմնակից։ 

Վայրեական, տնական, ընտանեկան, պատանեկան, ընկերական, կողմնական

1.  Տրված բառերից ընտրիր արմատներ ավելացրո՛ւ անք վերջածանցը և ստացի՛ր նոր բառեր։

Այլադավան, գուրգուրել, սիգապանծ, փրկագին, արհամարհել, երազել, փակուղի, պերճուհի, հերյուրել, անպաճույճ, պճնամոլ, առատահոս, տառապել։ 

Դավանանք, գուրգուրանք, պանծանք, փրկանք, արհամարանք, երազանք,փականք, պերճանք, հեյրուրանք, պաճուճանք, պնճանք,հոսանք, տառապանք

1. Տրված բառերի առաջին արմատով կազմի՛ր նոր բառեր՝ որպես երկրորդ բաղադրիչ։

Առատաձեռն

բերքառատ

Վիճակագրություն

անվիճակ

Վազանց

արագավազ

Հաշվենկատ

անհաշիվ

Խուսանավել

մարդախույս

Մահագույժ

անմահ

1. Բառակապակցությունների իմաստն արտահայտի՛ր մեկ բառով։

Սիրտը փակելը-նեղանալ

 աստծո գառ-անմեղ

ականջ տանել-ձանձրացնել

քամուն տալ-ծախսել

զարմանքը շարժել-ապշեցնել

արյունը պղտորել-բարկանալ

թևաթափ լինել-հուսահատվել

շարքից դուրս գալ-մահանալ

աշխարհով մեկ լինել-երջանկանալ

աչքը լիանալ-բավարարվել

կյանքի կոչել-կենդանացնել/իրականացնել

առյուծ կտրել-քաջանալ

5.     Բառակապակցությունները դարձրո՛ւ  բարդ բառեր։

Գեղեցիկ կազմվածք ունեցող

գեղակազմ

Վրեժ առնող

վրիժառու

Աչքի թարթելը

ակնթարթ

Միտքը բերել

մտաբերել

Սովից լլկված

սովալլուկ

Հոգնելուց տանջված 

հոգնատանջ

1.     Կազմի՛ր նոր բառեր՝ տրվածների արմատներին ավելացնելով -գին վերջածանցը։

Թախանձանք,կարոտաբաղձ, լալ, հիվանդանոց, ցավակից, սիրտ։ 

Թախանձագին, կարոտագին, լալագին, հիվանդագին, ցավագին, սրտագին

1. Գտի՛ր հոմանիշները և գրի՛ր կողք կողքի։

Լայնախոհ հարմար

Դողէրոցք սատար

Պատշաճ շրջահայաց

Advertisement

https://edge.aditude.io/safeframe/1-1-1/html/container.html

Նեցուկ  այգաբաց

Կայսր տենդ

Արշալույս արքա 

Կայսր-արքա, արշալույս-այգաբաց, պատճաշ-հարմար, լայնախոհ-շրջահայաց, նեցուկ-սատար, դողէրոցք-տենդ

1.    Կազմել վեց բարդ բառ սյունակներից ընտրելով մեկական արմատ։

Այբ   դիտել

Շուք գիր

Ակն փեղկ

Անդորր   գրգիռ

Երկու             բեն

Ջիղ   մուտք 

այբուբեն, ակնդետ, շքամուտք, ջղագրգիռ, երկփեղկ, անդորրագիր

1.      Յուրաքանչյուր սյունակից ընտրելով մեկական նախածանց և արմատ՝ կազմել վեց նախածանցավոր բառ։

Չ                   պատկերասարահ

Արտ                        արևելագետ

Տ                 բեմահարթակ

Ան          խնդրառություն

Գեր               ուսումնատենչ

Թեր                    երկնահաս 

Տգետ, արտապատկեր, գերխնդիր, չհաս, անհարթ, թերուս

1.  Հետևյալ բառակապակցությունները դարձրե՛ք բարդ բառեր։

Կյանք սիրող-կենսասեր

Կենսագրություն գրող-կենսագիր

Հայերին հալածող-հայահալած

Տանջանքից լլկված-տանջալլուկ

Ջրում սուզված-ջրասույզ

Տաղ ասող-տաղասաց

Մենակ կատարող-մենակատար

Հոգին զմայլեցնող-հոգեզմայլ

Մանկան միտք ունեցող-մանկամիտ

Հրեղեն աչքեր ունեցող-հրաչյա

Երկինք սլացող-երկնասլաց

Սիրով սնված-սիրասուն

1.   Տրված բառերի արմատներից մեկին ավելացրո՛ւ ույթ վերջածանցը և ստացիր նոր բառեր։

Մրցակցություն, հակասություն, անմշակ, ծածկագրություն, շահադիտական, դատավարություն, անվերջանալի, արժետոմս, հասնել, երևալ, ցերեկային, արտասովոր, տիրապետություն, տարրալուծել, ավանդական, խելքահան, անբնական, դրվածք, զորահավաք, անտառահատ, բարդություն, ձանձրալի, նորարար, եզրագիծ, աշխատավարձ։ 

մրցույթ, հակասույթ, մշակույթ, ծածկույթ, շահույթ, վարույթ, վերջույթ, արժույթ, հասույթ, երևույթ, ցերեկույթ, սովորույթ, տիրույթ, լուծույթ, ավանդույթ, հանույթ, բնույթ, դրույթ, հավաքույթ, հատույթ, բարդույթ, ձանձրույթ, նորույթ, եզրույթ, վարձույթ

11. Սյունակներից առանձնացնել և կողք կողքի գրել հոմանիշ բառերը։

Որոնել կարկամել

Պապանձվել  նվիրել

Կշտամբել       դիտել

Նայել                 խորհել

Ընծայել             հանդիմանել

Մտածել                փնտրել 

որոնել-փնտրել, նայել-դիտել, մտածել-խորհել, ընծայել-նվիրել, պապանձվել-կարկամել, կշտամբել-հանդիմանել,

Այս պատմությունը հյուսնի մասին է, ով ապրել է հարյուրավոր տարիներ առաջ: Օրերից մի օր, տուն վերադառնալիս, ընկերներից մեկը կանգնեցնում է նրան և հարցնում.

– Եղբայրս, դեմքդ ինչո՞ւ է թթված: Բա՞ն է պատահել:
– Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:
– Ի՞նչ է եղել, – հետաքրքրվում է ընկերը:
– Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ:
Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է.
– Սիրելի ընկերս, մի հուսահատվիր: Արի գնանք, ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք: Հույսդ երբեք մի կորցրու:

Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում, որ նրա կինն ու երեխաները նույնպես լուրն առել են և լացուկոծ են անում: Ընկերը նրանց էլ է հորդորում, որ չվշտանան, և բոլորը միասին սկսում են ուտել, խմել, ուրախ-ուրախ զրուցել, երգել ու պարել:

Խնջույքի կեսին հյուսնի կինը վերսկսում է.
– Խեղճ ամուսինս, առավոտյան զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք:
– Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա:
– Մի’ տանջվիր, – ասում է հյուսնը, – ամեն ինչ զուր է:
Եվ շարունակում են ուտել, խմել, երգել ու պարել:
Երբ լույսը ճեղքում է խավարն ու սկսվում է օրը, բոլորը լռում են՝ սարսափով ու վշտով համակված: Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:
Հյուսնը հառաչում է.

– Այժմ գնում եմ մեռնելու:
Եվ բացում է դուռը:
– Հյուսն, – ասում են հյուրերը, – թագավորը մեռել է:
Նրա համար դագաղ սարքիր:

1. Ո՞ր միտքը չի հակասում տեքստի բովանադակությանը։

Ա․ Պետք է հույսը չկորցնել։ 

Անհրաժեշտ է լավ աշխատել, որ հաջողության հասնես։

Հյուսնը պետք է թագավորի համար դագաղ պատրաստեր։

Պետք է միշտ զվարճանալ։

2.  Դո՛ւրս գրի համադասական շաղկապ ունեցող նախադասությունը։

կանգնեցնում է նրան և հարցնում

ժպտում է և գրկում նրան

ուտենք-խմենք և վաղվա մասին մոռանանք

Գնում են հյուսնի տուն և տեսնում

զրկվելու ես գլխիցդ, իսկ մենք զվարճանում ենք

Ա՜խ, և ոչ մի հույս չկա

մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են

3.  Դո՛ւրս գրիր  փոխանվանաբար գործածված թվական ունեցող նախադասությունը։

Մինչև առավոտ, – ասում է հյուսնը, – թագավորի հրամանով պետք է տասնմեկ հազար տասնմեկ հարյուր տասնմեկ գրվանքա փայտի լավագույն սղոցուքը տանեմ պալատ, թե չէ գլխիցս կզրկվեմ:

4. Դո՛ւր գրիր վերաբերական ունեցող նախադասությունը։

Եթե իմ տեղը լինեիր, – պատասխանում է հյուսնը, – դու էլ այս օրին կլինեիր:

5. Դո՛ւրս գրիր բաղադրյալ ստորոգյալ ունեցող նախադասությունը։

6. Դո՛ւրս գրիր բացահայտիչ պարունակող նախադասությունը։

7. Տվյալ նախադասության մեջ ընդգծված բառն ի՞նչ պաշտոն է կատարում։

Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:

8. Նախադասության անդամներից որի՞ շարահյուսական վերլուծության մեջ սխալ կա։

Թագավորի մարդիկ գալիս և կամացուկ թակում են հյուսնի տան դուռը:

Մարդիկ- ենթակա,

թակում են- ստորոգյալ

տան- հատկացուցիչ

կամացուկ- ձևի մակբայ

9. Ե՞րբ բոլորը լռեցին։

10. Տեքստից դո’ւրս գրիր այն բառը, որում ի-ն հնչյունափոխվել է ը-ի։

11. Տեքստից դո’ւրս գրիր կազմությամբ բարդ բառ։

12. Տեքստից դո’ւրս գրիր գործիական հոլովով դրված մեկ գոյական։

13. Տեքստից դո’ւրս գրիր այն բառը,  որի հոգնակին անկանոն է, չի կազմվում եր կամ ներ վերջավորությամբ։

14. Դո’ւրս գրիր մեկ սոսկածանցավոր բառ։

15. Գրի’ր ընդգծված բառի պաշտոնը։

Ընկերը ժպտում է և գրկում նրան, ասում է.

1. Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Կիսամյակ, վիրաբույժ, իշայծյամ, իջվածք, դիմադրություն, զինագործ, ապավինել, վիճաբանություն, գիտակ, հանդիսական, գիսակ, վիպասան, դիտարժան, վիմագիր, գիրուկ, քինոտ, սիգաճեմ։

կիս-կես, ամ-ամիս, վիր-վերք, բույժ-բժիշկ, իշ-էշ, իջ-էջ, դիմ-դեմ, զին-զենք, ապավ-ապահով, վիճ-վեճ, գիտ-գիտություն, հանդիս-հանդես, գիս-գես, վիպ-վեպ, դիտ-դիտել, գիր-գեր, քին-քեն, սիգ-սեգ:

2.       Վերականգնե՛ք տրված բառերի անհնչյունափոխ արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։

Ննջել, սրտակից, վշտակցել, մարմնական, փղիկ, լճափ, մրգասեր, նարնջագույն, ալյակ, մտավոր, գժություն, տարեվերջ, պատանյակ։

ննջ-նինջ, սրտ-սիրտ, վշտ-վիշտ, մարմն-մարմին, փղ-փիղ, լճ-լիճ, մրգ-միրգ, նարնջ-նարինջ, մտ-միտք, գժ-գիժ, տարե-տարի, պատան-պատանի

3.       Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարված հետևյալ բառերում։

Ծաղկաբույծ , հոգեբանություն, կենդանակերպ, ոսկեվաճառ, սնահավատ, խնդրագիրք, ուղեվճար, ապակեգործ, հայրենասեր, թվական։

4.       Հետևյալ բառերով մեկական բառ կազմե՛ք այնպես, որ ու ձայնավորը հնչյունափոխվի։

Բուրդ, ումպ, հուր, շուրջ, լեզու, շուն, պտուղ, ունչ, ունդ, կկու։

Բրդյա,ըմպելիք, հրաբուխ, շրջմոլիկ,լեզվաբան, շնակապիկ, պտղատու, ընչանցք, ընդեղեն, կկվի։

5.       Նշե՛ք, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել հետևյալ բառերում։

Ընչացք, անասնապահ, ամրանալ, թթվահամ, ձկներ, ստահոդ, կատվախաղ, մածնանման, նռնածաղիկ, աղվամազ։

Ունչ, անասուն, ամուր, թթու, ձուկ, սուտ, կատու, մածուն,նուռ,

6.       Հետևյալ արմատներով նոր բառ կազմե՛ք այնպես, որ ույ երկհնչյունը հնչյունափոխվի։

Լույս, փույթ, սույզ, թույն, կապույտ, ձույլ։

Լուսավոր, սուզանավ, թունավոր, կապտաչյա, ձուլվածք

7.       Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքի անհնչյունափոխ ձևերը։

Սառցարան, մատուցող, ընկուզենի, դաշունիկ, արնանման, ձնաբուք։

սառույց, մատույցել, ընկույզ, դաշյուն, արյուն, ձյուն

8.       Կազմե՛ք մեկական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները չենթարկվեն հնչյունափոխության։

Բույր, գույն, հույս, շեն, զուրկ, զնին, մուտ։

անուշաբույր, անգույն, անհույս, շենք, տնազուրկ, լուսամուտ

9.       Վերականգնե՛ք հնչյունափոխված հիմքերի անհնչյունափոխ սկզբնաձևերը՝ նշելով տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։

Թրատել, հոգյակ, ճչակ, կլանել, ձնհալ, գժվել, քրքջալ, հոգեբույժ։

թուր-թր, հոգի-հոգյ, ճիչ-ճչ, կուլ-կլ, ձյուն-ձն, քրքինջ-քրքջ, հոգի-հոգե

10.   Կազմե՛ք երկուական այնպիսի բառ, որոնցում տրված բառերը և արմատները մի դեպքում չենթարկվեն, մյուսում ենթարկվեն հնչյունափոխության։

1․ Համառոտ նկարագրե՛ք Առաջին Աշխարհամարտի գլխավոր ճակատամարտերը։
Մարնե 1914 ,Տաննեբերգ 1914 ,Իպրի ճակատամարտեր 1915 ,Գալիպոլու 1915–1916, Սոմմի 1916
2․ Ներկայացրե՛ք Առաջին Աշխարհամարտի հետևանքները։
Միլիոնավոր զոհեր և մեծ կորուստներ,Եվրոպայի տնտեսության ավերում,տարբեր կայսրությունների փլուզում, նոր պետությունների ստեղծում, լարվածություն

3․ Թվարկե՛ք հայ կամավորական ջոկատները և նրանց հրամանատարական կազմը:

Հայկական կամավորականներ Օսմանյան ճակատում
Հրամանատարներն էին Դիմիրգոնյան, Հրաչյա Հովհաննիսյան, Արամ Մանուկյան:

1. 
     Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը՝ գրելով է կամ ե։

Ծովեզր, լայնէկրան, պնդերես, որևիցէ, Երևանջեկ, հրեշ, տիեզերք, մեջք, եգիպտացորեն, ինչևէ, ողբերգակ, ինչևիցէ, ամենաէժան, խուռներամ, երբևէ, աշտե, եկեղեցի, եղերերգ, չէի, ցնծերգ։

2.       Լրացնել բաց թողնված տառերը՝ է կամ ե։

Միջօրե էր, աներևակայելի շոգ։ Վարդգեսը, որ երկար տարիներ չէր եղել հայրենի գյուղում, նորեկի անհագուրդ հետաքրքրությամբ զբոսնում էր հարազատ վայրերում։ Վերելքներով ու վայրէջքներով  ելևեջող ճանապարհը ծանոթ էր նրան։ Ահա երփներանգ դաշտերը, ուր արածում են գոմեշների նախիրները, Սևանհէկը, որ առատ էլեկտրաէներգիա է մտակարարում շրջակա գյուղերին։

3.       Լրացնել բաց թողնված տառերը՝ գրելով օ կամ ո։

Առօրյա, թռչնաորս, ողորկ, անօրգանական, բարօրություն, անդորր, անօրինակ, անորսալի, անօգուտ, որբանոց, այսօր, պարզորոշ, օրեցօր, Ամանոր, այլօրինակ, անօրինություն, օթևան, զօր ու գիշեր, հիմնովին, սնոտի, պնդօղակ, եղբորորդի։

4.       Լրացնել բաց թողնված տառերը՝ օ կամ ո։

Օդանավը թռչում էր հնօրյա երկիր՝ Հայաստանի վրայով։ Միօրինակ հռնդյունից ձանձրացած՝ դիտում ենք բացօթյա թանգարան համարվող յուրօրինակ լեռնաշխարհը։

Վաղորդյան արեգակի ճառագայթները հոծ ամպերի միջով լուսավորել են դեղնազօծ արտերը, արծաթազօծ սառնորակ գետակները։ Փչում է մեղմօրոր քամի, և մեղմորեն օրորվում են ցորենի հուռթի ցանքատարածությունները։

5.   Ըստ անհրաժեշտության գրեք ը։

Հյուրընկալ, դյուրընկալ, անակնկալ, առնչվել, երկնչել, պարընկեր, խոչընդոտ, ակնթարթ, դասընթաց, մթընկա, անընթեռնելի, խոյընթաց, չըմբռնել, զուգընկեր, նախընտրել, սրընթաց, խաղընկեր, ձեռնտու, ըմպելիք, առընթեր, ակնդետ, դյուընթեռնելի, այլընտրանք, ճեպընթաց։

6.       Ըստ անհրաժեշտության գրի՛ր ը։

Դասընկերներով անակնկալ մի որոշում կայացրինք՝ արշավ կազմակերպել դեպի Մայմեխի կատարը և ամրացնել հայոց եռագույնը։ Ակնթարթորեն ընդունված որոշումը բոլորիս ոգևորեց։

Վերնթաց ճանապարհն անցնում էր որոտընդոստ գետակին զուգընթաց։ Ծառերը մթնկա անտառում թվում էին գիրկընդխառն կերպարանքներ և անըմբռնելի երկյուղով լցնում մեր սրտերը։ Վերելքը դժվարին էր, բայց ինքնըստինքյան հասկանալի է, որոշեցինք հաղթահարել խոչընդոտները և չընկրկել։

7.       Լրացնել բաց թողնված  տառերը՝ ի, ե կամ յ։

Մատյան, քվեարկել, հեքիաթ, ատյան, լռելյայն, միլիոն, միմիայն, կղզյակ, միմյանց, ակադեմիա, հրեա, կրիա, պատյան, օվկիանոս, մարմարիոն, քամելեոն, շղթայաձև, բարյացակամ։

8.       Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը տեղանուններում՝

Ասիա, Ադրիատիկ ծով, Անգլիա, Բյուզանդիա, Բյուզանդիոն, Բուլղարիա, Զապարոժեց, Մեծ Բրիտանիա, Մոնղոլիա, Շոտլանդիա, Վիետնամ, Սոֆիա, Վիեննա, Վիկտորիա։

9.   Ըստ անհրաժեշտության գրել յ։

Վերարկույի, միջօրե, վայրկյան, կարկաչուն, ճյուղ, թեյի, շյուղ, Կարինեի, Կարոյի, մրջյուն, տույժ, Միքայել, լռելյայն, ջղային, շրջագաjել, Նաիրի, վաշխառուի, ժողովածուում, զգույշ, եղբոր, վայելուչ։

10.   Հետևյալ բառերից յ-ի սղմամբ կամ երկհնչյունի հնչյունափոխմամբ կազմել նոր բառեր։

Ցույց, զրույց, եղբայր, երևույթ, մշակույթ, աշխույժ, համբույր, գույն, մատյան, վայրկյան, սառույց, զեկույց, պատանյակ, շահույթ, ընկույզ, բույր, թույն, կույտ։

Ցուցամատ, զրուցակից, եղբորորդի, երևութանալ, մշակութային, աշխուժանալ, համբուրվել, գունագեղ, մատենադարան, սառուցապատ, զեկուցիչ, ընկուզենի, բուրավետ, թունավոր, կուտակված:

Աշխատանք դասարանում 

1. Ո՞ր բառի մեջ չկա -ոտ վերջածանցը։ 

Ծծմբոտ, ժանգոտ, խանդոտ, ծխախոտ, եռանդոտ, կարճաոտ, հիվանդոտ, բրդոտ, կորիզոտ, կաթոտ, մշկահոտ, նավթոտ, կարճառոտ, սրտամոտ,ածխոտ, համառոտ, կասկածոտ, թախծոտ, արոտ, կրակոտ։ 

Լեզուն կապվել – խայտառակությունից, վախից կամ շփոթությունից չկարողանալ խոսել։

Թևաթափ լինել – ուժասպառ լինել, կորցնել ոգևորությունն ու եռանդը։

Ուղտի ականջում քնած – շատ խորը ու հանգիստ քնել։

Պատի ծեփ դառնալ – ծեծից կամ հարվածից ուժեղ վնասվել, անհուսալի վիճակի հասնել։

Կրակի վրա յուղ լցնել – բարկացած, վեճի մեջ գտնվող մարդու զայրույթն ավելի մեծացնել։

Բուրդը քամուն տալ – կորցնել ունեցածը, զուր վատնել ինչ-որ բան։

Մտքի թելը կտրվել – մոռանալ ասելիքը կամ մտածածը, կորցնել խոսքի շարունակությունը։

3. Յուրաքանչյուր դարձվածքի համար ընտրի՛ր դրա հոմանիշ բառը և գրի՛ր կողքին։ 

Ականջ դնել → լսել

Գլուխ տանել → ձանձրացնել

Բուռը հավաքել → ենթարկվել

Կրիայի քայլերով → դանդաղ

Անարգանքի սյունին գամել → խայտառակել

Սիրտ անել → համարձակվել

Անուշ անել → ճաշակել

Աշխարհ գալ → ծնվել

Աչք դնել → հավանել

Արձան կտրել → քարանալ

4. Նախադասություններից դո՛ւրս գրիր հարցական դերանունները։  Նշի՛ր, թե դերանունը քանի տեսակ ունի։ 

Առավոտյան դու կարող ես հանդիպել նրան։
– դերանուններ՝ դու (անձնական), նրան (անձնական, տրական հոլով)։

Այստեղ բոլորը գիտեն իրենց անելիքը։
– բոլորը (ընդհանրական), իրենց (սևեռական / տիրական)։

Ո՞վ է այդ զինվորը։
– ով (հարցական), այդ (սահմանական)։

Ի՞նչ գիտես նրա մասին։
– ինչ (հարցական), նրա (տիրական)։

Վերցրու այնքան, որքան կարող ես։
– այնքան (ցուցիչ), որքան (հարցական-համեմատական)։

Եկավ նա, ում չէինք սպասում։
– նա (անձնական), ում (հարցական-հարաբերական)։

Ամբողջ օրը քեզ էի սպասում։
– քեզ (անձնական, տրական հոլով)։

Ամեն մեկդ ձեր անելիքն իմացեք։
– ամեն մեկդ (ընդհանրական), ձեր (տիրական)։

Մի քանիսը արձագանքեցին նրա հրավերին։
– մի քանիսը (անորոշ քանակական), նրա (տիրական)։

Ոչ ոք ինձ չսպասեց։
– ոչ ոք (բացասական), ինձ (անձնական, տրական հոլով)։

5. Գրի՛ր տրված բառերի հոլովումը։ 

1. Կաղին

• Ի. կաղին
• Ս. կաղնի
• Տ. կաղնին
• Ե. կաղնին
• Գ. կաղնուց
• Բ. կաղնիով
• Տեղ. կաղնու մեջ / կաղնու վրա

---

2. Ոչ ոք

• Ի. ոչ ոք
• Ս. ոչ ոքի
• Տ. ոչ ոքի
• Ե. ոչ ոքի
• Գ. ոչ մեկից
• Բ. ոչ մեկով
• Տեղ. ոչ մեկի մեջ / վրա

---

3. Տղամարդ

• Ի. տղամարդ
• Ս. տղամարդու
• Տ. տղամարդուն
• Ե. տղամարդուն
• Գ. տղամարդուց
• Բ. տղամարդով
• Տեղ. տղամարդու մեջ / վրա

---

4. Աղախին

• Ի. աղախին
• Ս. աղախնի
• Տ. աղախնին
• Ե. աղախնին
• Գ. աղախնից
• Բ. աղախնով
• Տեղ. աղախնի մեջ / վրա

---

5. Կիրակի

• Ի. կիրակի
• Ս. կիրակու
• Տ. կիրակուն
• Ե. կիրակուն
• Գ. կիրակուց
• Բ. կիրակուով
• Տեղ. կիրակու մեջ / վրա

---

6. Ամուսին

• Ի. ամուսին
• Ս. ամուսնու
• Տ. ամուսնուն
• Ե. ամուսնուն
• Գ. ամուսնուց
• Բ. ամուսնով
• Տեղ. ամուսնու մեջ / վրա

---

7. Հայելի

• Ի. հայելի
• Ս. հայելու
• Տ. հայելուն
• Ե. հայելուն
• Գ. հայելուց
• Բ. հայելով
• Տեղ. հայելու մեջ / վրա

---

8. Ոսկի

• Ի. ոսկի
• Ս. ոսկու
• Տ. ոսկուն
• Ե. ոսկուն
• Գ. ոսկուց
• Բ. ոսկով
• Տեղ. ոսկու մեջ / վրա

---

9. Գինի

• Ի. գինի
• Ս. գինու
• Տ. գինուն
• Ե. գինուն
• Գ. գինուց
• Բ. գինով
• Տեղ. գինու մեջ / վրա

---

10. Երազ

• Ի. երազ
• Ս. երազի
• Տ. երազին
• Ե. երազին
• Գ. երազից
• Բ. երազով
• Տեղ. երազի մեջ / վրա

---

11. Ուրախություն

• Ի. ուրախություն
• Ս. ուրախության
• Տ. ուրախությանը
• Ե. ուրախությանը
• Գ. ուրախությունից
• Բ. ուրախությամբ
• Տեղ. ուրախության մեջ / վրա

Իմ սիրելի շուն, բարի շուն, իմ սիրելի շնիկ, մոտ եկ, հոտ քաշիր այս անուշահոտ ջրից, որը քաղաքիս ամենապատվական պարֆյումերից եմ գնել: Եվ շունը պոչը թափ տալով, որ, ըստ իս, այդ թշվառ արարածների ծիծաղի կամ ժպիտի նշանն է, մոտեցավ ու իր խոնավ դունչը հետաքրքրությամբ հպեց սրվակի բերանին, ապա հանկարծ ահով ետ-ետ քաշվեց ու սկսեց վրաս հաչել, ասես թե կշտամբելիս լիներ ինձ: Ա~հ, թշվառ շուն, եթե ես ձեզ մի կույտ աղբ առաջարկեի, դուք հաճույքով պիտի հոտոտեիք այն, անգամ գուցե խժռեիք այն: Այդպես է, իմ տխուր կյանքի անարժան ուղեկից, դուք նման եք հասարակության, որին չպետք է բնավ նուրբ անուշահոտություն առաջարկել (դա նրան նեղացնում է),այլ պետք է տալ լոկ խնամքով հավաքած աղտեղություններ:

Հեղինակ՝ Գիյոմ Ապոլիներ

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ ամենապատվական, պարֆյումեր, սրվակ, կշտամբել, բնավ։

Ամենահարգելի, օծանելիքագործ, անոթ, կոպտել, ամենևին

2. Ի՞նչի հետ է համեմատում շան արձագանքը։

Նա այն համեմատում է դժգոհ հասարակության հետ:

3. Ո՞ր հատվածում է արտահայտված ստեղծագործության ասելիքը։

Ա~հ, թշվառ շուն, եթե ես ձեզ մի կույտ աղբ առաջարկեի, դուք հաճույքով պիտի հոտոտեիք այն, անգամ գուցե խժռեիք այն:

Դուք նման եք հասարակության, որին չպետք է բնավ նուրբ անուշահոտություն առաջարկել (դա նրան նեղացնում է),այլ պետք է տալ լոկ խնամքով հավաքած աղտեղություններ:

4. Ո՞րն է ստղծագործության ասելիքը, ներկայացրո՛ւ և շարադրի՛ր քո կարծիքը գաղափարի վերաբերյալ։

Կարծում եմ ստեղծագործության ասելիքը այն է, որ մարդիկ ցանկանում են այն ինչ իրենց դուր է գալիս, բայց վատ որոշում է նրանց համար, քան այն ինչ իրենց պետք է և կարող է երջանկացնել իրենց:

5. Ի՞նչ նկատի ունի հեղինակը, երբ ասում է ,,խնամքով հավաքված աղտեղություն,, ։ Ինչպես ես հասկանում ,,աղտեղություն,, բառը։

Աղտեղությունը այն անարժեք հաճույքներն են դեպի որոնց ձգտում է գնալ հասարակությունը մտածելով որ արժեքավոր որոշումները ինրենցից շատ բան կպահանջեն, կամ որ նրանք շատ են սովոր ցածրարժեք բաներին մեծ սիրով ընդունում են այն:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

Կարդա՛ Վ․ Սարոյանի ,,Հանճարը,, ստեղծագործությունը և գրավոր պատասխանի՛ր հարցերին։

1. Ի՞նչ է նշանակում ,,հանճար,, բառը։ Ո՞ր դեպքում կօգտագործես այդ բառը։

Հանճառը նշանակում է տաղանդավոր, իմաստուն, այդ բառը կարելի է օգտագործել խելացի և ունակ մեկին նկարագրելու համար:

2. Ի՞նչ իմաստով է այստեղ ,,հանճար,, բառն օգտագործում Սարոյանը։

Որպես տաղանդավոր

3. Բնութագրի՛ր երիտասարդ հանճարին։

Նա մի երիտասարդ մարդ էր, ով ուներ հրաշալի մտքեր, բայ մտածում էր, որ ժամանակ չունի դեպի իր երազանքը գնալուն:

4. Ըստ այս ստեղծագործության բնութագրի՛ր հեղինակին։

Երևում էր, որ նա հետաքրքրվող է, համառ, ցանկանում էր ամենալավը երիտասարդին:

5. Ի՞նչ կարծիքի ես երիտասարդի սցենարի վերաբերյալ։

Իրականում ինձ այն շատ դուր եկավ, կաին անսպասելի և անկանխորոշելի պահեր, ինչպես ես եմ սիրում: Ընդհանուր առմամբ դեպքը նույնպես հետաքրքիր էր:

6. Ի՞նչ է ասում Սարոյանը ֆիլմերի մասին, գրի՛ր քո կարծիքը ժամանակակից ֆիլմերի մասին՝ կարևորելով սցենարային առանձնահատկությունները։

Սարոյանը ասում էր, որ ինչքան էլ լավ դերասաններ, աստղեր խաղան ֆիլմերում եթե սցենարը լավը չի, ֆիլմը լավը չի: Ասում էր, երբ ցանկանում են լավ ֆիլմ նկարել սցենարիստ չկա, իսկ եթե սցանարիստներ լինում են նրանց հնարավորություն չեն տալիս: Ժամանակակից ֆիլմերը իրականում իրարից շատ են տարբերվում, բայց կարծում եմ, որ բոլոր ֆիլմերի մեջ էլ կան այնպիսի պահեր որոնք անկանխատեսելի են և հենց դա էլ ստիպում է դիտողին շարունակել հետաքրքրվել սցենարով:

7. Ո՞րն է հեղինակի ասելիքը։

Կարծում եմ, որ խոսքը այստեղ ոչ թե ֆիլմի լավ ու վատի մասին է, այլ, եթե դու ունես մի լավ բան անելու կամ, ինչու ոչ քո երազանքին հասնելու հնարավորություն, ապա դա վաղվան մի թող և օգտվիր դրանից:

Ձևի պարագա

Ցույց է տալիս գործողության կատարման ձևը։

Արտահայտվում է ձևի մակբայներով, գոյականի տարբեր հոլովաձևերով, որակական ածականով, կապային կապակցությունով, դերանունով, դերբայական ձևերով։  Պատասխանում է ինչպե՞ս հարցին։

1.     Ընդգծի՛ր ձև պարագաները։

Սիմինդրի երկար տերևները թրերի նման քսվում էին իրար։

Քամին սկզբում քշեց թեթև, իսկ հետո գազանաբար պոկեց թույլ ամրացրած տանիքները:

Տարերքը կամաց-կամաց սեղմում էր իր չարագույժ օղակը:

Չոր խոտը շատ արագ ու հեշտ է վառվում անգամ փոքրիկ կայծից:

Դժվարությամբ է հարմարվում նոր վայրում:

Արահետը ոչ թե գնում էր դեպի գյուղը ուղիղ գծով, այլ շարունակ ծառերի մեջ գալարվելով:

 

Պատճառի պարագա

Ցույց է տալիս գործողության կատարման պատճառը։

Պատասխանում է ինչի՞ց, ի՞նչ պատճառով հարցին։

Արտահայտվում է գոյականի բացառական հոլովով, կապային կապակցություններով, դերբայական ձևերով՝ անորոշ դերբայի բացառական և գործիական հոլովներով։

2.     Գտի՛ր պատճառի պարագաները, ընդգծի՛ր։

Տիկինը սարսռաց սեփական մտքից։

Նրա դեմքը շիկնել էր թեթև հուզմունքից։

Վախից կուչ էր եկել սենյակի մի անկյունում։

Ապրուստի այլ միջոց չունենալով՝ ծերուկը սենյակը վարձով էր տալիս։

Շատ աշխատելուց նրա մկանները ամրացել էին։

Մենակություն բառից դողում է օդն իմ սենյակի։