Վարազդատ Մահամ

Երիտասարդ ընկերնե՛ր։

Ռուսահայ բանաստեղծությունը երեք շրջան է ունեցել։ 1857 թ. ուսանող Ռ. Պատկանյանը— Գամառ Քաթիպան հրատարակել է իր «Ազգային երգարան» անունով բանաստեղծությունների տետրակն ու նրանով սկիզբն է դրել առաջին շրջանի բանաստեղծության։

Նրանից երեսուն տարի հետո, 1887 թվականին ուսանող Հ. Հովհաննիսյանը հրատարակեց իր բանաստեղծությունների առաջին գիրքը, ու սկիզբն առավ երկրորդ շրջանի բանաստեղծությունը։

Հովհաննիսյանից երեսուն տարի հետո էլ, 1908 թվականին դարձյալ ուսանող՝ Վ. Տերյանը հրատարակեց իր «Մթնշաղի անուրջները» ու առաջ եկավ երրորդ, նորագույն շրջանը, որի մասին հանդիսավոր ու հավաքական կերպով խոսում ենք էսօր Հայ Գրողների Ընկերության մեջ։

Ինչպես տեսնում եք՝ ես ընկնում եմ երկրորդ շրջանի մեջ և կանգնած եմ հին շրջանի ու նորագույնի մեջտեղը։ Մտերիմ ընկերներ եմ անեցել առաջին շրջանի գրողներից, նորագույն շրջանի մեջ էլ ունեմ մոտիկ և սիրելի մարդիկ։ Սա ցույց է տալիս, թե ինչքան նոր է մեր բանաստեղծությունը, որ մի մարդ կարող է ընկերներ ունենալ առաջին գրողներից մինչև նորագույնը։

Անարատ ընկերական սիրո զգացմունքով ու խորին հուզմունքով խոնարհվելով առաջին շրջանի իմ հավերժացած ընկերների հիշատակի առջև՝ ողջունում եմ ձեզ, իմ նոր ընկերներ, որ նոր ոգևորությամբ ու նոր երգերով հայտնվում եք հայոց գրական աշխարհքում։

Հրճվանքով եմ լսում, թե իզուր չեն շրջանները իրար հետևել, և դուք՝ թե արվեստի կողմից, թե հոգեկան ապրումների՝ հանդիսանում եք ձեր նախորդ շրջանների զարգացումը։ Բայց նույնքան հրճվանքով եմ նկատում և մեր հասարակական կյանքի զարգացումը, որի պերճ ապացույցը հենց էսօրվան մեր հանդիսական հասարակությունն է։

Մենք էլ ենք եղել սկսնակներ, բայց մեր գրական կյանքի արշալույսին էս տեսակ հասարակություն, էս տեսակ դահլիճ, էս տեսակ ընդհանրական ուշադրություն չենք տեսել։

Սա էլ ձեզ նման նոր է, մի նոր ժողովուրդ, որ առաջ է եկել էս երեսուն տարվա ընթացքում, մեր աչքի առջև, նոր ճաշակով, նոր բովանդակությամբ, նոր պահանջագրով ու նոր վերաբերմունքով։ Մենք էս տեսակ ժողովուրդ չենք տեսել։ Իսկ մեզնից առաջ, մեր նախորդները ավելի ևս անմխիթար մթնոլորտում են աչքները բաց արել։ Նրանք էլ ասում էին, թե՝ իրենք պետք է գրեին և կարդալ սովորեցնեին, որ իրենց գրվածքները կարդային։ Իրենք պետք է ընթերցողներ պատրաստեն իրենց համար։

Եվ ահա՝ ողջունելով ձեզ, միաժամանակ շնորհավորում եմ, ցույց տալով էս նոր ժողովուրդը, որ էսքան աննախընթաց ոգևորությամբ խառնվում է մեր գրական երեկոներին և նույնիսկ իր ահավոր աղետի օրերում խոսք է անում ու մտածում իր գրականությունը պտշտպանելու մասին։

Նոր են և քննադատները, որ խոսում են ձեզ հետ։

Նորություն է մեր գրականության մեջ նրանց հարգալից վերաբերմունքն ու կիրառած քննադատական մեթոդը։ Հարկավ նրանք կարող են սխալվել իրենց գնահատությունների մեջ, բայց նոր ու շիտակ է նրանց ճանապարհը։ Դուք էլ ուշադիր ու հարգանքով լսեցեք նրանց, օգտվեցեք նրանց դիտողություններից և մի շփոթվեք բնավ, որովհետև ամենից շատ և ամենից լավ բանաստեղծն ինքն է իրեն հասկանում և իր ներքին բնազդն ա ինտուիցիան է իր ամենաուժեղ առաջնորդը։ Համոզված եղեք, որ քննադատը ոչ բանաստեղծ կարող է ստեղծել և ոչ բանաստեղծ կարող է սպանել։ Նա միայն մեկնաբանում, պարզում ու բացատրում է։ Եվ վերջ ի վերջո մի քննադատ կա, որ վերջնականապես որոշում է ապրող և մեռնող գործերը, դա ժամանակն է։

Մի՛ շփոթվեք նաև էն ժամանակ, երբ ազդեցությունների խոսք են անում։ Համաշխարհային գրականության մեջ ոչ մի բանաստեղծ չկա, որ շատ կամ քիչ ազդված չլինի իր նախորդներից։

Ազդեցությանը էն սանդուղքն է, որով սկսնակը բարձրանում է դեպի ինքնուրույնությունը։ Ոչ էլ հուզվեցեք, երբ լավ բանաստեղծություններ շատ չեն գտնում ձեր գրվածքներում։ Լավ բանաստեղծություններ քիչ կան նույնիսկ նշանավոր բանաստեղծների մեջ։ Հիշեցեք Հայնեի խոսքը, որ ասում է թե՝ մեծ բանաստեղծը նա է, որի յոթ գրվածքից մինը լավն է։ Եթե մեծ բանաստեղծը նա է, որի յոթը երգից մինը լավն է, դուք շատ պետք է ուրախ լինեք, եթե ձեր տասնևյոթ կամ քսանևյոթ երգից մինը լավ լինի։ Դրանով էլ դարձյալ կենդանի կմնաք ձեր մայրենի գրականության մեջ։

Խոսքս վերջացնելով՝ կրկին ողջունում եմ ձեզ և ձեզ չեմ ասում՝ բարով եք եկել, ինչպես սովորաբար ասում են ուրիշներին էս հարկի տակ ողջունելիս։ Նրանք դրսից են գալիս, իսկ դուք էս տանիցն եք, էս գերդաստանից և էս տեղից եք մեկնում դեպի կյանք։ Ձեզ ասում եմ՝ բարով գնաք դեպի մեր ժողովուրդն ու աշխարհը, վշտերի, ցավերի, չարիքների ու կարիքների աշխարհը ձեր թարմ ու անկեղծ երգերով, կյանքի լավագույն ձայներով մարդկանց հրապուրելու դեպի ճշմարիտն ու բարին, ազնիվն ու գեղեցիկը։

Առաջադրանքներ

1. Ո՞ր գրողների մասին է խոսում Թումանյանը այս հոդվածում։ 
2. Թումանյանը խոսում է երեք ռուսահայ բանաստեղծների մասին՝ Ռուբեն Պատկանյան, Հովհաննես Հովհաննիսյան և Վահան Տերյան։
3. Առանձնացրո՛ւ կարևոր միտք արտահայտող հատվածները։ 
4. Ինչպես տեսնում եք՝ ես ընկնում եմ երկրորդ շրջանի մեջ և կանգնած եմ հին շրջանի ու նորագույնի մեջտեղը։ Մտերիմ ընկերներ եմ անեցել առաջին շրջանի գրողներից, նորագույն շրջանի մեջ էլ ունեմ մոտիկ և սիրելի մարդիկ։»
5. Թումանյանը ցույց է տալիս իր տեղը գրականության զարգացման մեջ՝ կանգնած լինելով տարբեր շրջանի գրողների միջև։
6. Ինչպե՞ս է բնորոշում իր տեղը գրականության զարգացման շրջաններում։
7. Թումանյանը իր տեղը գրականության զարգացման շրջաններում բնորոշում է այնպես, որ նա գտնվում է երկրորդ շրջանի՝ Հովհաննես Հովհաննիսյանի շրջանից հետո, բայց միաժամանակ կանգնած է հին շրջանի՝ Ռուբեն Պատկանյանի և նորագույն շրջանի՝ Վահան Տերյանի միջև։
8. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը ընթերցող- հասարակության վերաբերյալ։
9. Թումանյանը ընդգծում է, որ գրականության առաջին փուլերում գրողները պետք է ընթերցողներ պատրաստեին իրենց համար։ Նա նշում է, որ այդ ժամանակներում գրողները չունեին այնպիսի հասարակություն, որը ավտոմատ կերպով հասկանար և գնահատեր նրանց ստեղծագործությունները։ Նրանք պետք էր պատրաստեին իրենց ընթերցողներին՝ նրանց սովորեցնելով կարդալ և գնահատել իրենց գրվածքները։
10. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը ազդեցության մասին։
11. Թումանյանը ընթերցող-հասարակության մասին ասում է, որ նախկինում գրողները ստիպված էին պատրաստել իրենց ընթերցողներին՝ սովորեցնել նրանց, թե ինչպես կարդալ ու գնահատել իրենց գրածները։ Այդ ժամանակ գրողները պետք էր ստեղծեին իրենց ընթերցող հասարակությունը, քանի որ չկար այնպիսի հասարակություն, որը կլիներ պատրաստ կամ հետաքրքրված իրենց ստեղծագործություններով։
12. Ի՞նչ է ասում Թումանյանը քննդատության մասին։ 
13. Թումանյանը քննդատության մասին ասում է, որ քննադատներն այժմ նոր են և նրանց մոտ նոր ու շիտակ մեթոդներ են կիրառվում։ Նա ընդգծում է, որ քննադատները կարող են սխալվել իրենց գնահատումներում, սակայն իրենց ճանապարհը նոր է և անկեղծ, իսկ դրա մեջ կա լավ նշույլ՝ քննադատները միայն մեկնաբանում, բացատրում ու պարզաբանում են ստեղծագործությունները։
14. Ձեր կարծիքով, ի՞նչ է անհրաժեշտ ժամանակակից գրողներին, ի՞նչ խոհուրդ կտայիք՝ որպես ընթերցող։  
15. Գրողները պետք է ունենան քաջություն գտնվելու և մնալ, անսասան իրենց արվեստին, նույնիսկ երբ քննադատները կամ հասարակությունը կարող են իրերի շուրջ խոսել կամ գնահատել իրենց աշխատանքները։ Ինքնուրույնություն ու առաջ գնալու կամքը շատ կարևոր է։

Պատմություն հորինի՛ր, որն ավարտվի այսպես`

Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ հարազատմիջավայրից դուրս հայտնված մարդուն պետք էօգնել ու նեցուկ լինել, մինչև որ նոր տեղինհարմարվի:

Անահիտը ծնվել և մեծացել էր մի փոքրիկ գյուղում, որտեղ բոլորը ճանաչում էին իրար: Ամեն առավոտ նա արթնանում էր թռչունների երգից, շտապում էր դեպի դպրոց գյուղի ծանոթ արահետներով, իսկ երեկոյան օգնում էր տատիկին այգում: Սակայն երբ հայրն աշխատանքի բերումով տեղափոխվեց մեծ քաղաք, Անահիտի կյանքը կտրուկ փոխվեց:

Նոր քաղաքում ամեն ինչ անսովոր էր՝ բարձր շենքեր, աղմկոտ փողոցներ, անծանոթ մարդիկ: Դպրոցում ոչ ոք նրա հետ չէր խոսում. դասընկերները խուսափում էին նրանից, որովհետև նա տարբեր էր հագնվում և գյուղական առոգանությամբ էր խոսում: Անահիտն ամեն օր տխուր էր վերադառնում տուն, ցանկանալով վերադառնալ հարազատ գյուղը, որտեղ իրեն սիրող ու հասկացող ընկերներ ուներ:

Մի օր, դասարանի առաջնորդ Լիանան նկատեց, թե ինչպես է Անահիտը միայնակ նստած միջանցքում՝ արցունքներն աչքերին: Լիանան մոտեցավ նրան, հարցրեց, թե ինչու է տխուր: Զրույցի ընթացքում նա հասկացավ, որ Անահիտն իրեն միայնակ է զգում, որովհետև նոր միջավայրին չի հարմարվել:

Լիանան որոշեց օգնել նրան: Նա սկսեց դասերի ժամանակ կողքին նստել, ներկայացրեց նրան իր ընկերներին, հրավիրեց դպրոցից հետո զբոսանքի: Մի քանի շաբաթ անց Անահիտն արդեն ծիծաղում էր դասընկերների հետ, մասնակցում դասարանի խաղերին և նույնիսկ ոգևորությամբ պատմում գյուղի իր արկածների մասին:

Անահիտը նոր միջավայրում իրեն ավելի լավ զգաց, որովհետև Լիանան հասկացավ, թե որքան կարևոր է աջակցությունը և նեցուկ եղավ նրան, մինչև որ նա հարմարվեց:

Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ հարազատ միջավայրից դուրս հայտնված մարդուն պետք է օգնել ու նեցուկ լինել, մինչև որ նոր տեղին հարմարվի:

Գիտենք, որ իրական թվերի երկրաչափական մոդելը թվային ուղիղն է: Ցանկացած իրական թիվ թվային ուղղի վրա ունի իր դիրքը: Հիմա կպարզենք, թե ինչպես են թվային ուղղի վրա պատկերվում թվային միջակայքերը: Կօգտագործենք հետևյալ նշանակումները. 

Անհավասարությունների և ծայրակետերի նշանակումներ	Բազմությունների նշանակումներ
≤ կամ ≥ ∙ (ծայրակետն ընդգրկված է)	[ և]քառակուսի փակագծեր
< կամ > о (ծայրակետն ընդգրկված չէ)	( և )կլոր փակագծեր

Գոյություն ունեն թվային ուղղի վրա բազմությունների 4 տեսակի նշանակումներ:

Ամբողջ թվային ուղիղը նշանակվում է այսպես՝ (−∞;∞)։

Եթե x թիվը միաժամանակ բավարարում է x>−4 և x<5 անհավասարություններին, ապա այն բավարարում է −4<x<5 երկկողմանի անհավասարությանը:

−4<x<5 երկկողմանի անհավասարությանը բավարարող բոլոր թվերի բազմությունը անվանում են թվային միջակայք և նշանակում են այսպես՝ (−4;5):

Միջակայքը պատկերենք թվային ուղղի վրա: Կարդում ենք՝ «−4, 5 ինտերվալ», կամ «բաց միջակայք» : Նկատենք, որ հատվածի ծայրակետերը ընդգրկված չեն (սևացված չեն):

Դիտարկենք ուրիշ միջակայքեր:

−4≤x≤5 կամ x∈[−4;5]: Կարդում ենք՝ «−4, 5 հատված», կամ «փակ միջակայք»: Նկատենք, որ հատվածի ծայրակետերը ընդգրկված են (սևացված են):

−4≤x<5 կամ x∈[−4;5): Կարդում ենք՝ «−4, 5 կիսաինտերվալ», կամ «կիսաբաց միջակայք»: Նկատենք, որ կիսաինտերվալի ծայրակետերից մեկը՝ −4 -ը ընդգրկված է (սևացված է), իսկ մյուսը՝ 5 -ը ընդգրկված չէ (սևացված չէ):

−4<x≤5 կամ x∈(−4;5]: Սա ևս կիսաինտերվալ է՝ բաց ձախ ծայրակետով:

Առաջադրանքներ․

1)Անվանեք թվային բազմությանը պատկանող բոլոր ամբողջ թվերը՝

ա) [−3;1][-3; 1][−3;1]

Այս միջակայքը ներառում է ամբողջ թվերը −3,−2,−1,0,1-3, -2, -1, 0, 1−3,−2,−1,0,1:

բ) (−3;1)(-3; 1)(−3;1)

Այս միջակայքը ներառում է ամբողջ թվերը −2,−1,0-2, -1, 0−2,−1,0:

գ) [−3;1)[-3; 1)[−3;1)

Այս միջակայքը ներառում է ամբողջ թվերը −3,−2,−1,0-3, -2, -1, 0−3,−2,−1,0:

դ) (−3;1](-3; 1](−3;1]

Այս միջակայքը ներառում է ամբողջ թվերը −2,−1,0,1-2, -1, 0, 1−2,−1,0,1:

ե) [−2;3][-2; 3][−2;3]

Այս միջակայքը ներառում է ամբողջ թվերը −2,−1,0,1,2,3-2, -1, 0, 1, 2, 3−2,−1,0,1,2,3:

զ) (−2;3)(-2; 3)(−2;3)

Այս միջակայքը ներառում է ամբողջ թվերը −1,0,1,2-1, 0, 1, 2−1,0,1,2:

է) [−2;3)[-2; 3)[−2;3)

Այս միջակայքը ներառում է ամբողջ թվերը −2,−1,0,1,2-2, -1, 0, 1, 2−2,−1,0,1,2:

ը) (−2;3](-2; 3](−2;3]

Այս միջակայքը ներառում է ամբողջ թվերը −1,0,1,2,3-1, 0, 1, 2, 3−1,0,1,2,3.

2)Պատկերեք նշված բազմությունները թվային ուղղի վրա՝

ա) [3;5][3; 5][3;5]

Այս միջակայքը ընդգրկում է 3-ը և 5-ը, ու նաև այս երկու թվերի միջև եղած բոլոր թվերը:

բ) (3;5)(3; 5)(3;5)

Այս միջակայքը չի ընդգրկում 3-ը և 5-ը, միայն նրանց միջև եղած թվերը:

գ) [3;5)[3; 5)[3;5)

Այս միջակայքը ընդգրկում է 3-ը, բայց չի ընդգրկում 5-ը:

դ) (3;5](3; 5](3;5]

Այս միջակայքը չի ընդգրկում 3-ը, բայց ընդգրկում է 5-ը:

ե) [−2;+∞)[-2; +∞)[−2;+∞)

Այս միջակայքը սկսվում է -2-ից և շարունակվում դեպի դրական ինտեգրալ թվերը:

զ) (−2;+∞)(-2; +∞)(−2;+∞)

Այս միջակայքը սկսվում է -2-ից, բայց չի ներառում -2-ը:

է) (−∞;−2)(-∞; -2)(−∞;−2)

Այս միջակայքը ներառում է բոլոր թվերը, որոնք փոքր են, քան -2, բայց -2-ը չի ներառում:

ը) (−∞;−2](-∞; -2](−∞;−2]

Այս միջակայքը ներառում է բոլոր թվերը, որոնք փոքր են կամ հավասար են -2:

3)Պատկանու՞մ է արդյոք -2 թիվը թվային բազմությանը (գրառումը կատարեք ∈ և ∉ նշանների օգնությամբ):ա) [−3;0][-3; 0][−3;0]

−2∈[−3;0]-2 \in [-3; 0]−2∈[−3;0] (պատկանում է)

բ) (−2;3)(-2; 3)(−2;3)

−2∉(−2;3)-2 \notin (-2; 3)−2∈/(−2;3) (չպատկանում է)

գ) (−∞;−2](-∞; -2](−∞;−2]

−2∈(−∞;−2]-2 \in (-∞; -2]−2∈(−∞;−2] (պատկանում է)

դ) [−3;+∞)[-3; +∞)[−3;+∞)

−2∈[−3;+∞)-2 \in [-3; +∞)−2∈[−3;+∞) (պատկանում է)

ե) N\mathbb{N}N

−2∉N-2 \notin \mathbb{N}−2∈/N (չպատկանում է)

զ) Z\mathbb{Z}Z

−2∈Z-2 \in \mathbb{Z}−2∈Z (պատկանում է)

է) Q\mathbb{Q}Q

−2∈Q-2 \in \mathbb{Q}−2∈Q (պատկանում է)

ը) R\mathbb{R}R

−2∈R-2 \in \mathbb{R}−2∈R (պատկանում է)

4)Անվանեք թվային բազմությանը պատկանող երեք ամբողջ թվեր՝

ա) [0;+∞)[0; +∞)[0;+∞)

Օրինակ՝ 0, 1, 2

բ) (0;+∞)(0; +∞)(0;+∞)

Օրինակ՝ 1, 2, 3

գ) (−∞;1)(-∞; 1)(−∞;1)

Օրինակ՝ -3, -2, 0

դ) (−∞;1](-∞; 1](−∞;1]

Օրինակ՝ -3, -2, 0

5)Գրառեք նշանակումը և պատկերեք նշված բազմությունները թվային ուղղի վրա՝

ա) 2-ից 4 փակ միջակայքի (հատվածի)

Նշում՝ [2;4][2; 4][2;4]

Այս միջակայքը ներառում է 2 և 4:

բ) 2-ից 4 բաց միջակայքի

Նշում՝ (2;4)(2; 4)(2;4)

Այս միջակայքը չի ներառում 2 և 4:

գ) 2-ից 4 կիսաբաց միջակայքի՝ 4-ը ներառած

Նշում՝ [2;4)[2; 4)[2;4)

Այս միջակայքը ներառում է 2-ը, բայց չի ներառում 4-ը:

դ) 2-ից 4 կիսաբաց միջակայքի՝ 2-ը ներառած

Նշում՝ (2;4](2; 4](2;4]

Այս միջակայքը չի ներառում 2-ը, բայց ներառում է 4-ը:

ե) 5-ից +∞ միջակայքի

Նշում՝ [5;+∞)[5; +∞)[5;+∞)

Այս միջակայքը ներառում է 5-ը և շարունակվում դեպի անսահման:

զ) 5-ից +∞ կիսաբաց միջակայքի

Նշում՝ (5;+∞)(5; +∞)(5;+∞)

Այս միջակայքը չի ներառում 5-ը:

է) -∞-ից 0 միջակայքի

Նշում՝ (−∞;0](-∞; 0](−∞;0]

Այս միջակայքը ներառում է բոլոր թվերը, որոնք փոքր են կամ հավասար են 0:

ը) -∞-ից 0 կիսաբաց միջակայքի

Նշում՝ (−∞;0)(-∞; 0)(−∞;0)

Այս միջակայքը չի ներառում 0-ը:

6)Պատկանու՞մ է արդյոք 2/3 թիվը թվային բազմությանը (գրառումը կատարեք ∈ և ∉ նշանների օգնությամբ):

ա) (0;1](0; 1](0;1]

23∈(0;1] \frac{2}{3} \in (0; 1]32​∈(0;1] (պատկանում է)

բ) [1;2][1; 2][1;2]

23∉[1;2] \frac{2}{3} \notin [1; 2]32​∈/[1;2] (չպատկանում է)

գ) (−∞;23](-∞; \frac{2}{3}](−∞;32​]

23∈(−∞;23] \frac{2}{3} \in (-∞; \frac{2}{3}]32​∈(−∞;32​] (պատկանում է)

դ) (23;+∞)(\frac{2}{3}; +∞)(32​;+∞)

23∉(23;+∞) \frac{2}{3} \notin (\frac{2}{3}; +∞)32​∈/(32​;+∞) (չպատկանում է)

ե) N\mathbb{N}N

23∉N \frac{2}{3} \notin \mathbb{N}32​∈/N (չպատկանում է)

զ) Z\mathbb{Z}Z

23∉Z \frac{2}{3} \notin \mathbb{Z}32​∈/Z (չպատկանում է)

է) Q\mathbb{Q}Q

23∈Q \frac{2}{3} \in \mathbb{Q}32​∈Q (պատկանում է)

ը) R\mathbb{R}R

23∈R \frac{2}{3} \in \mathbb{R}32​∈R (պատկանում է)

Ընտրության գործունեություն football

Մարմնամարզություն`սեղանի թենիս

Երկարօրյա`չեմ օգտվում

Տրանսպորտ Մենակ գալիս եմ տանից

Լրացուցիչ աշխատանք դպրոցում`Պասկերեն

Լրացուցիչ աշխատանք դպրոցից դուրս`հաճախում եմ թումո

Դուրս գրի՛ր մակբայները, գրի՛ր տեսակը:

Քաջաբար – ձևաբանություն, միջին վիճակագրական մակբայ, որով բնութագրվում է գործողություն, որ կատարվում է մեծ համարձակությամբ և տոկունությամբ:

Դուրս – ուղղություն, ցույց է տալիս մի տեղից դուրս գալու գործողություն, ստորակետված մակբայ:

Իսկույն – ժամանակային մակբայ, ցույց է տալիս շատ շուտ կամ անմիջապես կատարվող գործողություն:

Դանդաղ – ձևաբանություն, մակբայ, ցույց է տալիս գործողության կատարումը կիսամիջոցներ կամ դանդաղորեն:

Շուտով – ժամանակային մակբայ, ցույց է տալիս մոտակա ժամանակում կատարվող գործողություն:

Շտապ – մակբայ, գործողության արագ կատարման ցուցադրմամբ:

Քիչ-քիչ – ձևաբանություն, բառակապակցություն, որը ցույց է տալիս գործոնների փոքր փոփոխություն:

 Ժամանակի մակբայ

Ժամանակի մակբայները

1. Այժմ
2. Ժամ առ ժամ
3. Չնայած
4. Առաջնապես
5. Մշտապես
6. Արդեն

Ցույց է տալիս գործողության կատարման ժամանակը։ Պատասխանում են ե՞րբ հարցին։

Ընդգծիր ժամանակի մակբայները։

Այժմ փորձում եմ լինել ավելի խոհեմ։

Ժամ առ ժամ փոխվում են իրադարձությունները։

Չնայած չգիտեր, բայց նախախապես վերցրել էր իր ընդմիջումը։

Ընկերներն ասել էին՝ մշտապես չես կարող այդ աշխատանքով զբաղվել։

Օրը պայծառ էր, արդեն բացվել էր գարնանային առավոտը։

Ձևի մակբայ

Իսկույն

Զարմացած

Քաջաբար

Շարունակ Կողք

Կողք կողքի

Արձանապես

Ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը, պատասխանում են ինչպե՞ս հարցին։

Ընդգծի՛ր ձևի մակբայները։

Իսկույն վազեց մայրիկի մոտ։

Նա լսեց ցածր ձայն, հանկարծ դուրս թռավ մի եղնիկ և զարմացած նայեց իրեն։

Զինվորները քաջաբար կռվեցին մինչև վերջ։

Փոքրիկ աղջիկը շարունակ պատմում էր իր արկածները ։

Երիտասարդները կողք կողքի զրուցում էին՝ ուշադրություն չդարձնելով կաթկթող անձրևին։

Ներկաները միաձայն հաստատեցին իրենց որոշումը։

Ցած թռավ ձիուց և սկսեց արագորեն հավաքել թափված մետաղադրամները։

Չափ ու քանակի մակբայներ

Իսկույն

Զարմացած

Քաջաբար

Շարունակ

Կողք կողքի

Արձանապես

Ցույց են տալիս գործողության կատարման չափը, քանակը, նրա սաստկությունը, տարածման աստիճանը, սահմանը։

Պատասխանում են ինչքան, որքան, որչափ, ինչ աստիճանի հարցերին։

Գտի՛ր չափ ու քանակի մակբայները։

Պատվիրատուն բազմիցս դիմել է , բայց մնացել է անպատասխան։

Կիսով չափ լցրել է բաժակը։

Բացեց պայուսակը և մեկիկ-մեկիկ շարեց իրերը։

Նա մտածում էր, տեղի ունեցված իրադարձության մեջ մասամբ մեղավոր էր և ինքը։ 

Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ժխտական:

Մայրս այս պտուղները սիրում է:

Մայրս չի սիրում այդ պտուղները:
Նշանաբառը բոլորը գիտեն:

Ոչ բոլորը գիտեն նշանաբառը:
Պարտեզում գեղեցիկ վարդ էր բացվել:

Պարտեզում չէր բացվել գեղեցիկ վարդ
Ես վաղուց փնտրում էի այս իրը:

Ես վաղուց չէի փնտրում այս իրը:
Մի քանի երեխաներ խաղում էին բակում:

Մի քանի երեխաներ չէին խաղում բակում:
Ջրաղացը հին օրերի երգն էր երգում:

Ջրաղացը չէր երգում հին օրերի երգը:
Կաթի ամբողջ սերը պահել էր միջնեկ որդուն:

ՄԻջնեկ որդուն չէր պահել կաթի ամբողջ սերը:

1.Նշի՛ր ռեակցիայի տեսակը և հավասարեցրու .

1. Fe + Cl2 → FeCl3;

Միացման ռեակցիա

2. CuOH → Cu2O + H2O;

Քայքայման ռեակցիա

3. NaOH + H2SO4 → Na2SO4 + H2O;

Փոխանակման ռեակցիա

4. KClO4 → KCl + O2;

Քայքայման ռեակցիա

5. Al + H2SO4 → Al2(SO4)3 + H2;

Տեղակալման ռեակցիա

6. CuO + HCl → CuCl2 + H2O;

Փոխանակումփ ռեակցիա

7. Ca + O2 → CaO;

Միացման ռեակցիա

8. Mg(OH)2 + HNO3 → Mg(NO3)2 + H2O

Փոխանակում ռեակցիա

2.Դասակարգի՛ր անօրգանական նյութերը.

NaCl-աղ
SiO2-օքսիդ 
H₂O-օքսիդ
H2SO4-թթու
K₂O-օքսիդ

Что делают люди у медных решёток в Лувре?

Греются 

Какую реакцию вызывает старушка у посетителей Лувра?

Безразличие 

Почему, по вашему мнению, люди, посещающие Лувр, стараются не замечать нищих у калориферов?

Думаю, потому что они думают о себе или думают, что кто-то другой поможет. 

Какой урок можно извлечь из поведения художницы и мальчика?

Что нужно помогать людям самими а не думать, что кто-то другой поможет. 

Как вы думаете, почему автор выбрал именно такой способ описания старушки и её взаимодействия с окружающими?

Потому что бабушка бы не попросила людей помочь.

Как бы вы поступили, столкнувшись с похожей ситуацией? Почему?

Я думаю, что уступила место старушке и впринципе не только пожилым людям. Не люблю когда я чувствую себя хорошо а другие нет. 

Как мы должны относиться к нуждающимся людям?

Конечно же помогать им. Нужно иметь человечность и проявлять ее. 

Здания к представленному тексту:

1. Вставьте пропущенные слова в предложениях из текста:

«Из врезанных в пол красивых медных решёток дует горячий ветер» 

• «Старушка виновато улыбалась и время от времени начинала озабоченно рыться в сумочке.»

2. Определите тон и настроение текста. Как автор использует описание и детали, чтобы создать определённое настроение и вызвать у читателя определённые эмоции?

Автор пробовал дать читателям чувства без различия, но в тоже время, что остались еще хорошие люди. 

3. Сравните поведение старушки и мальчика. Как эти два персонажа реагируют на ситуацию и что это говорит о их характере?

Видно, что они воспитанные оба не зависимо от возраста. Очень понравился поступок мальчика а бабушка просто хорошая. 

Творческие задания:

1. Напишите продолжение:

• Напишите продолжение истории, представив, что происходит дальше после того, как мальчик сказал «мерси» и вернулся к своей матери.

2. Создайте иллюстрацию:

• Нарисуйте иллюстрацию сцены, где старушка садится на стул, который перенесла художница. Попробуйте изобразить атмосферу и эмоции персонажей.

3. Напишите письмо от лица старушки:

Напишите письмо, которое старушка могла бы написать после этого события, в котором она выражает свои чувства и благодарность художнице и мальчику.

Здравствуй внучок. Ты вчера мне помог. Хочу поблагодарить тебя. Ты очень хороший человек и вправду герой. Для меня это было страшно, но ты помог мне. Это действительно большое дело. Продолжай помогать людям и старушкам как я.

1. Ի՞նչ է օրգանիզﬕ ներքին ﬕջավայրը, և ի՞նչ նշանակություն ունի այն:

Ներքին միջավայր՝ օրգանիզմի հյուսվածքների շուրջ գտնվող հեղուկ, կարևոր է սննդի և թթվածնի փոխանակության համար:

2.Ինչպե՞ս է ձևավորվում հյուսվածքային հեղուկը:

Հյուսվածքային հեղուկ ձևավորվում է արյան պլազմայի դուրս գալուց, սննդանյութեր և թթվածին տեղափոխելով:

3. Ի՞նչ է ավիշը և ի՞նչ դեր է կատարում:

Ավիշ՝ հյուսվածքների միջև գտնվող հեղուկ, որը ապահովում է նյութափոխանակությունը և թունավոր նյութերի հեռացումը:

4. Ո՞րն է կոչվում հոﬔոստազ:

Հոմեոստազ՝ օրգանիզմի ներսում կայունության պահպանման գործընթաց:

5. Ի՞նչ նշանակություն ունի ներքին ﬕջավայրի կայունությունը:

Ներքին միջավայրի կայունություն կարևոր է օրգանիզմի առողջության և գործառույթի համար: