Վարազդատ Մահամ

Դաս 1

ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐ
Վերածնունդ (ֆրանս.՝ Ռենեսանս) — Հասարակական–քաղաքական և մշակութային շարժում. սկսվել է Իտալիայում XIV դարում:
Բարձր Վերածնունդ — Վերածննդի զարգացման բարձրակետը. ընդգրկում է
XV դարի վերջից մինչև XVI դարի կեսերն ընկած ժամանակահատվածը:
Ուտոպիա — Իդեալական հասարակարգի ստեղծման ուսմունք: Այն սովորաբար
անիրատեսական է։

Նոր մշակույթի առաջացման պատմական պայմանները:
Վերածննդի մշակույթի առաջացումը կապված էր քաղաքների և ապրանքադրամական հարաբերությունների զարգացման հետ։ Քաղաքների հարուստ առևտրականներն ու արհեստավորները իրենց հարստության մի մասը ծախսում էին շքեղ պալատներ, շենքեր կառուցելու, երեխաներին կրթության տալու համար։ Աճեց մի շարք մասնագետների՝ ճարտարապետ, ճարտարագետ, նկարիչ, ուսուցիչ, պահանջարկը։ Մինչև նոր մշակույթի երևան գալը միջնադարի մտածողները առավելապես գրում էին Աստծո մասին, իրենց խնդիրն էին համարում դավանաբանական հարցերի պարզաբանումը։
Իտալիայի քաղաքների տնտեսական և մշակութային բուռն զարգացումը փոխեց վերաբերմունքը հոգևոր և աշխարհիկ կյանքի հանդեպ: XIV դարից սկսած՝ փորձեր էին արվում վերականգնելու մոռացության մատնված անտիկ մշակույթը և օգտագործելու դրա կարևոր նվաճումները։

Վերածննդի բովանդակությունը
Սկիզբ առնող նոր մշակույթի ներկայացուցիչները խոնարհվում էին հունահռոմեական արվեստի և գիտության առջև, այն համարում էին մշակույթի «ոսկեդար»։ Վերածննդի գործիչներն ուսումնասիրում էին ոչ միայն Սուրբ Գիրքը, այլև անտիկ հեղինակներին, որոնց
ուշադրության կենտրոնում հիմնականում մարդն էր։ Դասական լատիներենը դարձավ պաշտոնական հաղորդակցության ու գիտության լեզու:Վերածննդի ներկայացուցիչները սկսեցին հետաքրքրություն դրսևորել մարդու և նրա երկրային կյանքի նկատմամբ։ Մարդը դարձավ նոր մշակույթի ուսումնասիրման և ճանաչողության առանցքը։ Այդ պատճառով Վերածննդի գործիչներին սկսեցին անվանել հումանիստներ: Հումանիստներն իրենց հիմնական նպատակը
համարում էին մարդուն ճանաչելը։ Նրանց կարծիքով մարդն ունի արժանապատվություն, անհատական արժեք և ամեն ինչի հասնելու ունակություն: XV դ. հումանիզմը վերածվեց մշակութային շարժման, քանի որ հումանիստներն իրենց գաղափարները տարածում էին հասարակության տարբեր խավերում։ Այսպես սկսեցին վերածնվել անտիկ հասարակության բազմաթիվ արժեքներ։ Ահա թե ինչու XIV–XVII ­դդ. առաջին կեսն ընկած ժամանակաշրջանը ստացավ Վերածնունդ (Ռենեսանս) անվանումը:

Առաջադրանք 1

Սովորել դասը և պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչ է նշանակում Վերածնունդ:

Հասարակական–քաղաքական և մշակութային շարժում. սկսվել է Իտալիայում XIV դարում:

2. Ովքե՞ր էին հումանիստները:

Հումանիստները Վերածննդի գործիչներն էին։

• Դաս 2 

Իտալական գրականությունը և արվեստը
Մշակութային այս նոր մոտեցումների հիման վրա բուռն զարգացում ապրեցին իտալական գրականությունը, արվեստը և գիտությունը։ Վերածննդի գրականությունը հիմնադրել են «Ֆլորենցիայի երեք լուսատուները»՝ Դանտե Ալիգիերին,Ֆրանչեսկո Պետրարկան և Ջովանի Բոկաչչոն: Դանտեն աշխարհին հայտնի է իր «Աստվածային կատակերգություն» պոեմով։ Պետրարկան առաջինն էր, որի պոեզիան ամբողջովին նվիրված էր մարդուն։ Նրա գաղափարները շարունակեց Բոկաչչոն։
Այսպես կոչված Բարձր Վերածննդի աշխարհահռչակ ստեղծագործողներ են Լեոնարդո դա Վինչին, Միքելանջելո Բուոնարոտին և Ռաֆայել Սանտին։ Բարձր Վերածննդի դարաշրջանում մեծ զարգացում ապրեց նաև փիլիսոփայական և քաղաքագիտական միտքը։ Սոցիալական հավասարության և արդարության գաղափարները տեղ են գտել հումանիստ Թոմազո Կամպանելայի «Արևի քաղաքը» ուտոպիական ստեղծագործության մեջ։
Իտալիայի վերամիավորման և պետության կառավարման հարցերին էին նվիրված Նիկոլո Մաքիավելու «Տիրակալը» և «Ֆլորենցիայի պատմությունը» աշխատությունները։ Մաքիավելու նպատակը միասնական ու անկախ Իտալիայի ստեղծումն էր։ Նրա կարծիքով այս նպատակին հասնելու համար չպետք է կանգ առնել բռնության, կեղծիքի և դաժանության առջև։ «Նպատակն արդարացնում է միջոցները»,— ասում էր նա։
Վերածննդի մշակույթը մեծ դեր է խաղացել իտալացիների պատմության մեջ։ Ներքին կռիվներից և օտարերկրյա տիրապետությունից թուլացած Իտալիայում նոր մշակույթի հիման վրա սկսեց զարգանալ ազգային միասնության գիտակցությունը։ Սակայն այդ ժամանակ չկային Իտալիան միավորող ուժեր, ուստի երկիրը դեռ երկար ժամանակ մնաց մասնատված։

Հյուսիսային Վերածնունդը
Վերածնունդը Իտալիայից տարածվեց եվրոպական մյուս երկրներում, որոնք հիմնականում ընկած էին Իտալիայից հյուսիս: Այդտեղի նոր մշակույթը ստացել է Հյուսիսային Վերածնունդ ընդհանրական անվանումը: Դրա նշանավոր գործիչներից էր նիդերլանդացի
Էրազմ Ռոտերդամցին: Նրան մեծ հռչակ բերեց «Գովք հիմարության» երգիծական ստեղծագործությունը: Նա ծաղրի է ենթարկում եկեղեցու քարացած կանոնները և
մարդկանց արատները: Նշանավոր հումանիստ էր անգլիացի Թոմաս Մորը: Նա հայտնի դարձավ «Ուտոպիա» գրական ստեղծագործությամբ: Զարգացում ապրեց նաև Հյուսիսային Վերածննդի
արվեստը: Այդ բնագավառում հատկապես մեծ հռչակ էին վայելում Ալբրեխտ Դյուրերը, Ռեմբրանդտը և Պիտեր Բրոյգել Ավագը: Այսպիսով՝ Վերածննդի դարաշրջանում սկսեց ձևավորվել եվրոպական նոր մշակույթը:

ԲԱՌԱՊԱՇԱՐ
Հումանիստ — Մարդասեր:
Դանտե Ալիգիերի — Իտալացի բանաստեղծ Ֆլորենցիա քաղաքից
(1265–1321 թթ.)։ Կա տեսակետ, որ նրանով է սկզբնավորվում Վերածնունդը։Դանտեի գլուխգործոցը՝ «Աստվածային կատակերգությունը», համարվում է իտալերենով գրված ամենանշանավոր գրական գործը և համաշխարհային գրականության գլուխգործոց
Ֆրանչեսկո Պետրարկա — Իտալացի բանաստեղծ Ֆլորենցիա քաղաքից, համարվում է առաջին հումանիստ հեղինակը (1304–1374 թթ.)։
Ջովանի Բոկաչչո — Իտալացի գրող Ֆլորենցիա քաղաքից (1313–1375 թթ.)։Բոկաչչոյի «Դեկամերոն» ստեղծագործության մեջ տեղ են գտել իրական կյանքից վերցրած հետաքրքրաշարժ փոքրիկ պատմվածքներ։ Հեղինակի կարծիքով մարդկային արժանապատվությունը պայմանավորված է ոչ թե ծնունդով, այլ բարոյական
կատարելությամբ և փառավոր գործերով։

Լեոնարդո դա Վինչի — Իտալացի նկարիչ, գիտնական (1452–1519 թթ.)։Լեոնարդո դա Վինչին հանճարեղ գեղանկարիչ է,հայտնի է իր «Ջոկոնդա» («Մոնա Լիզա») նկարով
և «Խորհրդավոր ընթրիքը» որմնանկարով, որոնք Վերածննդի կերպարվեստի բարձրագույն նվաճումներից են։ Նա նաև նշանավոր գիտնական էր։ Ստեղծել է թռչող սարքերի և ստորջրյա լողացող մեքենաների ուրվագծեր։

Միքելանջելո Բուոնարոտի — Իտալացի հռչակավոր քանդակագործ, նկարիչ և
ճարտարապետ (1475–1564 թթ.)։«Դավիթ», Միքելանջելոյի մարմարյա ստեղծագործությունը, գտնվում է Ֆլորենցիայում։Պիետա (Միքելանջելո), Միքելանջելո Բուոնարրոտիի ստեղծագործությունը, որը գտնվում է Վատիկանի Սուրբ Պետրոս տաճարում։Միքելանջելոյի ամենահզոր ստեղծագործություններից են համարվում Վատիկանի Սիքստինյան մատուռի պատկերազարդումները (1508-1512 թթ.): Ստեղծագործական ու ֆիզիկական ահռելի տառապանքների գնով, որոնք ձգվել են չորս տարի, նա մատուռի առաստաղն ու պատերի վերնամասերը զարդարել է աստվածաշնչյան թեմաներով արված հիրավի հոյակապ բազմաթիվ պատկերներով, որոնք տրամաբանական դասավորվածություն ունեն։ 
Ռաֆայել Սանտի — Իտալացի նկարիչ և ճարտարապետ (1483–1520 թթ.)։Ռաֆայելի բազմաթիվ «մադոննաները» (Տիրամայր) գովերգում են կնոջ գեղեցկությունն ու մայրական քնքշանքը։ «Սիքստինյան Տիրամայրը» նրա ամենահայտնի կտավն է։ Նրա մասին. «Ի ծնե օժտված լինելով համեստությամբ և բարությամբ, որը սոսկ հազվադեպ է հանդիպում մարդկանց մեջ,
նա իր ազնիվ բնավորությանը միացրել էր իբրև գեղեցկագույն զարդարանք նրբագեղ բարեհամբույրությունը, որը երևան էր բերում իր փաղաքշանքը և հաճելիությունը բոլոր մարդկանց նկատմամբ վարմունքում և բոլոր կարգի գործերում»
Ռեմբրանդտ — Հոլանդացի աշխարհահռչակ նկարիչ (1606–1669 թթ.)։Անառակ որդու վերադարձը, Ռեմբրանդի հայտնի ստեղծագործություն, հիմնված համանուն առակի վրա, ցուցադրված է Էրմիտաժում։
Ալբրեխտ Դյուրեր — Գերմանացի նկարիչ, փորագրիչ (1471–1528 թթ)։«Մելանխոլիա», գերմանացի նկարիչ Ալբրեխտ Դյուրերի փորագրությունը։ Ավարտել է 1514 թվականին։ Սա Դյուրերի ամենախորհրդավոր աշխատանքներից է, աչքի է ընկնում մտքերի բարդությամբ և խորությամբ, խորհրդանիշների առատությամբ։ Աղոթող ձեռքեր,
Պիտեր Բրոյգել Ավագ — Ֆլամանդացի նկարիչ (մոտ 1525–1569 թթ.)։

Առաջադրանք 2

>Սովորել դասը

Լրացուցիչ աշխատանք

>Ինքնուրույն հետազոտի՛ր և ներկայացրո՛ւ Վերածննդի դարաշրջանի քո նախընտրած գործչի
մասին և ներկայացրո՛ւ:

Վստահությամբ կպատմեմ Վերածննդի դարաշրջանի ամենամեծ հանճարներից մեկի՝ Լեոնարդո դա Վինչիի մասին, որն անխոս մեծ ազդեցություն է ունեցել արվեստի, գիտության և տեխնոլոգիայի ոլորտներում:

Կենսագրություն

Լեոնարդո դա Վինչին ծնվել է 1452 թ. ապրիլի 15-ին Իտալիայի Վինչի գյուղում, Ֆլորենցիայի մոտակայքում։ Նա իր ժամանակի համար բացառիկ ուսում ստացավ՝ սովորելով նկարչություն, քանդակագործություն, անատոմիա, ճարտարագիտություն, ճարտարապետություն, ֆիզիկա և մեխանիկա: Դա Վինչին միաժամանակ գիտնական էր և արվեստագետ, ինչը նրան դարձնում էր իր ժամանակի լավագույն բազմագիտակներից մեկը։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)․

1)Ձևափոխեք հանրահաշվական կոտորակի․

2)Ձևափոխեք հանրահաշվական կոտորակի․

Առաջադրանքներ․

1)Ճիշտ են արդյո՞ք հետևյալ պնդումները:

ա)Եթե ուղիղը շրջանագծի շոշափողն է, ապա այն ունի շրջանագծի հետ երկու ընդհանուր կետ:

• ոչ
• այո

Եթե շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունն ուղղից հավասար է շրջանագծի շառավղին, ապա շրջանագիծն ու ուղիղը ունեն մեկ ընդհանուր կետ:

բ)Եթե ուղիղը շրջանագծի հետ ունի ընդհանուր կետ, ապա այն հանդիսանում է շրջանագծի հատող:

• այո
• ոչ

գ)Ուղիղն ու շրջանագիծը կարող են ունենալ միայն երկու ընդհանուր կետ:

• ոչ
• այո

2)Տրված է՝ ∢CAO=29°

Հաշվիր՝

∢ABO= 29 

∢COA= O-ն շրջանի կենտրոնն է, ուստի ∠COA-ը կլինի կենտրոնական անկյունը։ Կենտրոնական անկյունը երկու անգամ մեծ է նրանից, ինչը անցնում է AB կետի վրա: Հետևաբար, ∠COA = 2 × ∠CAO = 2 × 29° = 58°։

3)Տրված է A անկյունը, որի կողմերը շոշափում են O կենտրոնով և 6 սմ շառավղով շրջանագիծը: Հաշվիր OA հատվածի երկարությունը, եթե ∡A=60°:

OA = 3 

4)Շրջանագծին A, C և E կետերում տարված են AB, BD և DE շոշափողները, իսկ AB=8 սմ: Որոշիր ACE եռանկյան պարագիծը:

Պատ. ՝ 3 * 8 =24

Մարդիկ իրենց կյանքի ընթացքում ունենում են դժվար և կարևոր պահեր, որոնց ընտրությունից կախված են շատ բան: Դրանցից մեկը կոպիտ դառնալն է: Ինչո՞ւ են մարդիկ կոպիտ դառնում, շատ մարդիկ կոպիտ են դառնում ինչ-որ ժամանակահատվածով, օրինակ՝ լարված կամ հոգնած լինելուց, բայց կան մարդիկ, որոնք իրենց ողջ կյանքի ընթացքում լինում են կոպիտ և անհարգելի պահվացքով: Շատ դեպքերում մարդիկ դառնում են կոպիտ իրենց բարեկամների կամ մոտիկ մարդկանց, օրինակ՝ հոր, մոր և այլ ընտնիքի անդամների մահվանից հետո: Բայց լինում են մարդիկ, որոնք ի ծնե այդպիսինն են: Հիմնականում այդ մարդկանց նույնպես չեն հարգում, որը իմ կարծիքով ժամանակ առ ժամանակ սխալ է: Որովհետև իրենց չհարգելու դեպքում մարդը կարող է մնա այդպիսին կոպիտ, իսկ հարգելու դեպքում հակառակը ըդունի իր սխալը և փոխվի: Այսքանը ինչո՞ւ են մարդիկ կոպիտ դառնում:

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1.Տրված գոյականներից, ածականներից, դերանուններից, մակբայներից և ձայնարկություններից բայեր կազմի´ր:

Ա. Ծաղիկ, քար, անուն, քարոզ, ձև:
Բ. Մեծ, բարձր, կարմիր, տափակ, սուր:
Գ. Ոչինչ, բոլոր, նույն, ամբողջ:
Դ. Կրկին, արագ, դանդաղ, հաճախ:
Ե. Վա՜յ, մկըկը, տը՜զզ, թրը՛խկ:

Ա. Գոյականներ

• Ծաղիկ — ծաղկել

• Քար — քարել, քարանալ

• Անուն — անվանել

• Քարոզ — քարոզել

• Ձև — ձևավորել, ձևել

Բ. Ածականներ

• Մեծ — մեծացնել, մեծանալ

• Բարձր — բարձրացնել, բարձրանալ

• Կարմիր — կարմրել

• Տափակ — տափակեցնել, տափակել

• Սուր — սրել

Գ. Դերանուններ

• Ոչինչ — 

• Բոլոր — 

• Նույն — նույնականացնել

• Ամբողջ — ամբողջացնել, ամբողջանալ

Դ. Մակբայներ

• Կրկին — կրկնել

• Արագ — արագացնել

• Դանդաղ — դանդաղեցնել

• Հաճախ — հաճախել

Ե. Ձայնարկություններ

• Վա՜յ — վայելել

• Մկըկը — մկըկալ

• Տը՜զզ — տըզզալ

• Թրը՛խկ — թրըխկալ

2.Տրված բայերից նորերն ստացի´ր` դրանք բաղադրելով Բ խմբի նախածանցների հետ:

Ա.Նայել, կառուցել, գրել, ճառել, դառնալ, հայտնել:
Բ.Անդր, վեր, արտ, հակ, մակ, ստոր:

Ա. Բայեր

• Նայել — վերնայել, արտանայել

• Կառուցել — վերակառուցել, անդրկառուցել, հակակառուցել

• Գրել — վերագրել, արտագրել, անդրագրել

• Ճառել — վերաճառել

• Դառնալ — անդրադառնալ, հակադարձել

• Հայտնել — արտահայտել

Բ. Նախածանցներ

• Անդր →հետադարձ կամ կապ ունեցող գործողություն (օր.՝ անդրադառնալ)

• Վեր — կրկնակի, վերականգնման գործողություն (օր.՝ վերակառուցել)

• Արտ — դուրս գալու կամ տարածելու գործողություն (օր.՝ արտագրել)

• Հակ — հակասության կամ հակառակ գործողություն (օր.՝ հակադարձել)

• Մակ — մակերեսային կամ վերին գործողություն

• Ստոր — ստորև կամ ներքևի գործողություն

 3. Փորձի՛ր բացատրել բայերի նման խմբավորումը:

Ա. Տեսնել, նստել, ձևել, կարել, իջնել, բարձրանալ, մեծացնել:
Բ.Ձևափոխել, շրջանցել, հեռագրել, մեղադրել:
Գ. Գլուխ տալ, ձիգ տալ, գործ անել, վեր կենալ:

Ա. Պարզ բայեր

• Այս խմբի բայերը պարզ ձև ունեցող արմատային բայեր են, որոնք հիմնականում մեկ գործողություն են արտահայտում (օր.՝ տեսնել, նստել, իջնել):

Բ. Բարդ բայեր

• Այս բայերը ձևավորվում են հիմնական բայերից՝ որոշ նախածանցների կամ ածանցների ավելացմամբ՝ նոր իմաստ հաղորդելու համար (օր.՝ ձևափոխել, շրջանցել, հեռագրել):

Գ. Բառախմբային բայեր

• Այս խմբի բայերը կազմված են երկու և ավելի բառերից, որոնք միասին մեկ գործողություն են արտահայտում (օր.՝ գլուխ տալ, գործ անել, վեր կենալ):

1. Դերանունները փոխարինի՛ր համապատասխան հոդերով (եթե պետք է, կարող ես նախադասությունից բառ հանել): Ընկերըտ մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով:
որսս իր ոտքով եկավ:
 ծովափի բնակիչներըս, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը:
  ամենաուժեղ մարզիկտ, հաղթանակով պիտի գա:
Ես որսորդս  ու կյ անքում շատ բան եմ տեսել:
Դուք` մեր շնորհալի տղաները, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել:
սիրտըդ քա՛ր է, քար:
Ձերքդ  ընկնողին պրծում չկա:

2.Գրի՛ր, թե ընդգծված մասնիկն ինչ  է նշանակում.

ա) ս-ն`ե՞ս, մե՞նք, ի՞մ, թե՞ մեր.
 բ) դ-ն` դո՞ւ, դո՞ւք, քո՞, թե՞ձեր.

Երկրի բնակիչներս-մենք շատ  անփույթ ենք մեր մեծագույն հարստության նկատմամբ:

Մեծերդ դուք երեխաներիս անընդհատ փոխել եք ուզում:
իմ Շուրջը ոչինչ չեմ նկատում:
ես ինքս լճի ափին լինել շատ եմ սիրում:
Կենդանու հետքերն դու ինքդ կնկատես թաց գետնի վրա:
քո աչքներդ լույս լինի:

3. Դերանունների գործածության հետ կապված սխալները գտի՛ր և ուղղի՛ր:

Մի վարժեցնող փոկին խոսել է սովորեցրել: Իր սանիկի խոսելու ընդունակությունր զարգացրել է երեք տարում: Այս ժամանակամիջոցում իր (փոկի) սիրած ծովատառեխը տալու և խրախուսելու միջոցով հասել է նրան, որ փոկն անգլերեն ասում է «Բարև, ինչպե՞ս ես», «Եկ այստեղ» և այլ նախադասություններ: Այլևս ոչ ոք չէին ուզում տեսնել այդ մարդուն:
16-րղ դարի բոլոր ազնվական մարդիկ Ամերիկան հայտնագործողներից նոր նվեր ստացան:
Բոլոր աշխարհն է հետևում ռոբոտների արտադրությանը: Ֆիրմայի արտադրած ամբողջ նոր մեքենաները շատ արագ սպառվել են:

Կարդա՛

Դերանուններն ըստ կազմության լինում են պարզ (ես, այս, ուրիշ) և բաղադրյալ (այստեղ, ինչպես): Բաղադրյալ դերանուններից մի քանիսն ունեն հարադիր գրություն (մի քանի, ոչ ոք և այլն):

Գոյականին փոխարինող դերանունները հոլովվում են հիմնականում գոյականների նման: Գոյականներից տարբեր կերպ են հոլովվում ես, դու, նա, ինքը, մենք, դուք, սա, դա, ով դերանունները:

Դերանունների գործածությունը խոսքն ազատում է կրկնություններից և խճողումներից:

В огромном доме в Каменке жили племянницы и племянники Петра
Ильича Чайковского. И среди них самый любимый – Володя, добрый,
весёлый, музыкально одарённый мальчик. Дети всегда с нетерпением
ждали дядю. Они его очень любили.

Однажды, когда Пётр Ильич был в Каменке, дети весело играли. Вдруг
раздался крик: у куклы Наташи свернулась набок голова. Все по очереди
стали крутить её, но напрасно.
Пётр Ильич сел за фортепиано и заиграл что-то медленное и грустное.
И детям стало ясно, что кукла заболела. Её необходимо напоить чаем с
малиной, завязать горло тёплым шарфом, а главное – не шуметь и ходи՛ть
на цы՛почках.
Но лечение не помогло. Голова куклы скатилась с подушки на пол.
– Ах, она умерла, какое горе! – заплакали Володины сестрёнки. Тогда
Пётр Ильич заиграл торже՛ственный марш. И под эту музыку куклу отнесли
в чулан.
На следующее утро девочке принесли большую коробку. Пётр Ильич,
хитро улыбаясь, играл что-то весёлое. Он-то знал: в коробке – новая кукла.
Иногда Пётр Ильич просил Володю сыграть что-нибудь. Володя не очень
любил играть этюды и упражнения на фортепиано. Они ему казались
скучными.
Однажды, когда Петра Ильича не было в Каменке, из Петербурга пришла
посылка. В ней был «Детский альбом», который Чайковский посвятил
своему племяннику, Володе Давыдову. В «Детском альбоме» были пье՛сы с
такими названиями: «Марш деревянных кукол», «Болезнь куклы», «Новая
кукла», «Нянина сказка»…, а также танцы, песни.

До позднего вечера Володю нельзя было оторвать от фортепиано.
Забыв усталость, голод, сон, – словом, забыв обо всём на свете, он играл
страницу за страницей…
– Вы только послушайте, что это за музыка! – говорил Володя.
Володю с трудом отправили спать. «Детский альбом», уже со слегка
помя՛тыми страницами, лежал под подушкой. Может быть, поэтому мальчик
во сне слышал удивительную неповтори՛мую музыку. И ещё ему казалось,
будто в доме снова Пётр Ильич.
По Г. Абрамяну

2.Найдите ответы на вопросы и прочитайте их.

1. Кто жил в Каменке?

В Каменке жили племянницы и племянники Петра Ильича Чайковского.

2. Что случилось с куклой Наташи?

У куклы Наташи свернулась набок голова, а затем голова окончательно отвалилась.

3. О чём рассказала музыка Петра Ильича?

Музыка Петра Ильича рассказала детям о болезни и смерти куклы.

4. Что Володя не любил играть на фортепиано?

Володя не любил играть этюды и упражнения, так как они казались ему скучными.

5. Кому посвятил «Детский альбом» Пётр Ильич?

«Детский альбом» Пётр Ильич посвятил своему племяннику, Володе Давыдову.

6. Как изменилось отношение Володи к музыке?

После получения «Детского альбома» Володя увлёкся музыкой, играл её с большим вдохновением и не мог оторваться от фортепиано.

3.Подберите к выделенным словам антонимы из текста.
Бездарный музыкант, быстрое и весёлое, кукла выздоровела, обычная
музыка.

1. Бездарный музыкант — Музыкально одарённый мальчик.

2. Быстрое и весёлое — Медленное и грустное.

3. Кукла выздоровела — Кукла заболела.

4. Обычная музыка — Удивительная, неповторимая музыка.

4. Допишите предложения.

Дети очень любили своего … . 2. Больной кукле необходимо дать … . 3. Наташе подарили … . 4. Володя не очень любил играть … . 5. Пётр Ильич посвятил
«Детский альбом» своему … . 6. Володя и во сне слышал … .

1. Дети очень любили своего дядю.

2. Больной кукле необходимо дать чай с малиной.

3. Наташе подарили новую куклу.

4. Володя не очень любил играть этюды и упражнения.

5. Пётр Ильич посвятил «Детский альбом» своему племяннику.

6. Володя и во сне слышал удивительную музыку.

Спишите. Слова из скобок поставьте в нужном падеже.

1. Света читает … (книга, газета). 2. Анна рисует … (дом, дерево). 3. Рубен
   любит … (музыка, литература, рисование). 4. Мы слушаем … (песни, концерт).
2. Они изучают … (математика, география).

1. Света читает книгу, газету.

2. Анна рисует дом, дерево.

3. Рубен любит музыку, литературу, рисование.

4. Мы слушаем песни, концерт.

5. Они изучают математику, географию.

Допишите пропущенные окончания существительных.

1. Дети с нетерпением ждали дяд.. . 2. Пётр Ильич заиграл грустную пьес.. .
2. Под торжественный марш кукл.. отнесли в чулан. 4. Наташе подарили новую
   кукл.. . 5. Дети получили посылк.. . 6. Мальчик услышал удивительную песн.. .
3. Дети с нетерпением ждали дядю.

2. Пётр Ильич заиграл грустную пьесу.

3. Под торжественный марш куклу отнесли в чулан.

4. Наташе подарили новую куклу.

5. Дети получили посылку.

6. Мальчик услышал удивительную песню.

Образуйте словосочетания с существительными в винительном
падеже. С некоторыми из них составьте предложения.
Образец: Подарить куклу, игрушку, картину. – На день рождения девочке
подарили куклу.
Слушать (песня, музыка, сказка); принести (книга, газета, конфеты, сумка);
ждать (сестра, подруга); любить (музыка, танцы, театр)

1. Слушать (песню, музыку, сказку):

• Дети слушали интересную сказку.

2. Принести (книгу, газету, конфеты, сумку):

• Мама принесла домой газету.

3. Ждать (сестру, подругу):

• Мы долго ждали сестру.

4. Любить (музыку, танцы, театр):

• Володя очень любил музыку.

Առաջադրանքներ․

1)Դիցուք՝ d-ն r շառավիղով շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունն է p ուղղից։ Գծե՛ք և ցույց տվեք ինչպե՞ս են միմյանց նկատմամբ դասավորված շրջանագիծը և p ուղիղը, եթե՝

ա)r=16սմ, d=12սմ

Քանի որ  d < r , ուղիղը կտրում է շրջանագիծը երկու կետով:

բ)r=5սմ, d=4,2սմ

 d < r , ուղիղը կրկին կտրում է շրջանագիծը:

գ)r=7,2դմ, d=3,7դմ

d < r , ուղիղը կտրում է շրջանագիծը:

դ)r=8սմ, d=1,2դմ

d > r , ուղիղը չի կտրում շրջանագիծը:

ե)r=5սմ, d=50մմ

d = r

Պետք է հիշել, որ՝

Եթե  d > r, Ուղիղը չի կտրում շրջանագիծը (չունի ընդհանուր կետ):

• Եթե  d = r, Ուղիղը շոշափում է շրջանագիծը (1 ընդհանուր կետ):

• Եթե  d < r, Ուղիղը կտրում է շրջանագիծը (2 ընդհանուր կետ):

2)ABC եռանկյան մեջ AB=10 սմ, <C = 90^o, <B = 30^o :Տարե՛ք A կենտրոնով շրջանագիծ։ Ինչպիսի՞ն պետք է լինի այդ շրջանագծի շառավիղը, որպեսզի BC ուղիղը՝

ա)շոշափի շրջանագիծը

բ)շրջանագծի հետ չունենա ընդհանուր կետ

գ)շրջանագծի հետ ունենա ընդհանուր կետեր։

ա) BC ուղիղը շոշափի շրջանագիծը:

Շրջանագծի շառավիղը պետք է հավասար լինի  d , այսինքն՝  r = 5 :

բ) BC ուղիղը չունենա ընդհանուր կետեր:

 r <5

գ) BC ուղիղը ունենա ընդհանուր կետեր:

r > 5

 
3)Տրված է ABCD քառակուսին, որի անկյունագիծը 6 սմ է։ Տանել շրջանագիծ, որի կենտրոնը լինի A-ն։ Ի՞նչ երկարություն պետք է ունենա շրջանագծի շառավիղը, որպեսզի BD անկյունագիծն ընդգրկող ուղիղը լինի՝

ա)շրջանագծի շոշափող

բ)շրջանագծի հատող

ա) BD-ն լինի շոշափող:

Շառավիղը պետք է լինի քառակուսու կողմի կեսը՝  r = 3 սմ:

բ) BD-ն լինի հատող:

Շառավիղը պետք է լինի  r > 3 սմ:

4)AB և CD հատվածները O կենտրոնով շրջանագծի տրամագծեր են։Հաշվեք AOD եռանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ CB=13 սմ, AB=16 սմ։

1. Տրամագծի երկարությունը՝  AB = CD = 16 սմ:

2. AOD եռանկյունը ունի երկու հավասար կողմեր՝  OA = OD = 8 սմ:

3. Պարագիծը՝

 P = OA + OD + AD = 8 + 8 + 13 = 29սմ:

Առաջադրանքներ․

1)Դիցուք՝ d-ն r շառավիղով շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունն է p ուղղից։ Գծե՛ք և ցույց տվեք ինչպե՞ս են միմյանց նկատմամբ դասավորված շրջանագիծը և p ուղիղը, եթե՝

ա)r=16սմ, d=12սմ

բ)r=5սմ, d=4,2սմ

գ)r=7,2դմ, d=3,7դմ

դ)r=8սմ, d=1,2դմ

ե)r=5սմ, d=50մմ

2)ABC եռանկյան մեջ AB=10 սմ, <C = 90^o, <B = 30^o :Տարե՛ք A կենտրոնով շրջանագիծ։ Ինչպիսի՞ն պետք է լինի այդ շրջանագծի շառավիղը, որպեսզի BC ուղիղը՝

ա)շոշափի շրջանագիծը

բ)շրջանագծի հետ չունենա ընդհանուր կետ

գ)շրջանագծի հետ ունենա ընդհանուր կետեր։

3)Տրված է ABCD քառակուսին, որի անկյունագիծը 6 սմ է։ Տանել շրջանագիծ, որի կենտրոնը լինի A-ն։ Ի՞նչ երկարություն պետք է ունենա շրջանագծի շառավիղը, որպեսզի BD անկյունագիծն ընդգրկող ուղիղը լինի՝

ա)շրջանագծի շոշափող

բ)շրջանագծի հատող

4)AB և CD հատվածները O կենտրոնով շրջանագծի տրամագծեր են։Հաշվեք AOD եռանկյան պարագիծը, եթե հայտնի է, որ CB=13 սմ, AB=16 սմ։

16 : 2 = 8սմ

8 + 8 + 13 = 29սմ

Պատասխան․ 29սմ ՛

Առաջադրանքներ․

1)Հաշվիր CA -ն, եթե CD=8 սմ և ∢AOD=120°

Պատասխան ՝ 4

2)Տրված են շրջանագիծ և մի քանի հատվածներ: Որո՞նք են դրանցից հանդիսանում շառավիղներ, լարեր և տրամագծեր:

շառավիղ ՝ EA; NA; DA; CA;

լար ՝ FC; GB;

տրամագիծ ՝ CAP; NAC; EAB; NAB

3) Ընտրիր շրջանագծի լարը:

Կարող են լինել մի քանի ճիշտ պատասխաններ:

MN; NK; KL;
4) Ո՞ր հատվածներն են հանդիսանում շրջանագծի տրամագիծ:

EG; HF;
5) Տրված է՝ MN=7սմ, ∢ONM=60°։Գտիր՝ KN-ը։

KN = 14

6)ABCD զուգահեռագծի B  գագաթից АD կողմին տարված է  BH բարձրությունը, որ AB կողմի հետ կազմում է 40 աստիճանի անկյուն։ Գտեք զուգահեռագծի բոլոր անկյունները։

7)Զուգահեռագծի պարագիծը 100սմ է:Նրա կողմերից մեկը մյուսից մեծ է 10սմ-ով: Գտեք զուգահեռագծի կողմերը: