1)Արդյո՞ք նշված արտահայտությունն իմաստ ունի.

ա այո

բ այո

գ ոչ

դ այո

ե ոչ

զ այո

է այո

ը այո

թ ոչ

ժ ոչ

2)Գտե՛ք տրված կողմի երկարությամբ քառակուսու մակերեսը: Հարմարության համար կարելի է փոխել չափման միավորը.

ա) 3 մ

9մ

բ) 9 կմ

81կմ

գ) 0.05 կմ

2500մ

դ) 2.8 սմ

784մմ

ե) 200 սմ

4մ

զ) 6000 մմ

36մ

է) 80 դմ

64մ

ը) 0.9մ

8100սմ

թ) 1.3 սմ

169մմ

ժ) 0.000003 կմ

9մմ

3)Թիվը բարձրացրե՛ք քառակուսի.

1

49

1,44

0,01

5

1,222

14

0

17,64

-6,8

4)Գտե՛ք քառակուսու կողմի երկարությունը, եթե նրա մակերեսը հավասար է.

ա) 25 մ² =5մ

բ) 100 մմ² =10մմ

գ) 49 մ² =7մ

դ) 0.01 սմ² =0,1սմ

ե) 64 դմ² =8դմ

զ) 0.09 սմ² =0,9սմ

է) 2.56 մ² =1,6մ

ը) 10000 սմ² =100սմ

թ) 144 սմ² =12սմ

ժ) 1.69 կմ² =1,3կմ

5)Հաշվե՛ք արտահայտության արժեքը.

2

5

4

-1

0,1

10

100

21

-12

1000

Գիշերն ամբողջ հիվանդ, խելագար,
Ես երազեցի արևի մասին։
Շուրջս ո՛չ մի ձայն ու շշուկ չկար ―
Գունատ էր շուրջս՝ գիշեր ու լուսին։

Ես երազեցի արևի ոսկին,
Տենչացի նրա հրաշքը խնդուն՝
Ուզեցի սիրել շշուկն իմաստուն՝
Արևանման, արնավառ խոսքի, ―

Բայց շուրջս այնպես գունատ էր, տկար ―
Խոսքեր չկային, ու արև չկար․․․

1. Անծանոթ բառերը բացատրի՛ր։

2. Մեկնաբանի՛ր արևանման խոսք և արնավառ խոսք բառակապակցությունները։

արևանման խոսք ասելով նա նկատի ունի պայծառ խոսքը, առնավառ նշանակում է արյունավառ այսինքն արյան գույնի, կարմիր ներկված: Այս բառը շատ է օգտագործվել Եղիշե չարենցի ստեղծագործություններում:

3. Ցույց տուր բանաստեղծության մեջ եղած հակադրությունը։

Բանաստեղծության մեջ համեմատվուն էին գիշերվա տկարությունը և առավոտվա ուժը: Օրինակ՝արևի ոսկին-գիշեր ու լուսին, գունատ-խնդուն և այլն:

4. Վերնագրի՛ր բանաստեղծությունը։

Կարծում եմ բանաստեղծությանը կհամապատասխաներ ,,Գունատ գիշեր,, անվանումը:

Քամին

Քամին,
Աշնան քամին
Թռցնում է դեղին նժույգները իրա:

Ինչ-որ մի տեղ հիմա
Հավաքել է ի մի
Ու փչում է աշնան հոգեվարքի ժամին
Իր ահռելի հոգին մի վիթխարի բերան:

Քամին,
Աշնան քամին
Հռնդում է հիմա.
Փոշու հսկա դեզեր փախցընում են իրար
Սարսափահար դարձած նախիրների նման:

Քամին,
Աշնան քամին…
Քաղաքը գորշ ու մութ:
Ամեն անցորդ դեղին զառանցանք է հիմի՛,
Որ իրիկվա մեգին երազվել է քամուն:

Փողոցները երկար,
Ու ձանձրալի, աշնան անձր—ների նման,
Փողոցները, որ կան,
Փողոցների ներկան,
Փողոցները` դաժան, անհրապույր, չարկամ, –
Որքան, որքան, որքան ահավոր են հիմա:

Քամին,
Աշնան քամին
Մոլորվել է այստեղ.
Մահվան սարսուռ առած վիրավոր է նա մի:
Ու կարող է հիմա ամեն արգելք քանդել
Քամին,
Աշնան քամին…

Հռնդում է,
Փնչում,
Ահեղացունց ցնցում ցուցանակները չոր.
Զրնգում են ահից պատուհաններն հնչուն,
Ու թռչում է քամին, – երկաթաթ— թռչուն, –
Զարհուրելի, զազիր փողոցների միջով…

Խելապտույտ, անմարդ փողոցներում կորած,
Զարհուրելի ոխով ու զայրույթով իրա,
Որպես ոսոխ տեսած մի վիթխարի հովազ,
Հայացքներում‘ փոշի — արնամուժ ավազ, –
Քամին, աշնան քամին հարձակվում է ահա
Անօգնական կքած բուլվարների վրա:

Օ, բուլվարի հիվանդ ծառերը որբ ու խենթ,
Ցնցոտիներ հագած պառավների նման, –
Ծվատում են նրանք դեղին մազերն իրենց,
Գլուխները ցնցում ու մորմոքում հիմա:

Ծառերը ծեր, հիվանդ,
Ծառերը ծուռ ու չոր,
Մուրացկանի նման ծառերը խեղճ ու մերկ.
Քամին ծեծում է ծեր գլուխները նրանց
Ու ճչում է մահվան չարագուշակ ճչով, –
Երբեք,
Երբեք,
Երբեք…

Օ, գթացեք հիմա.
Այդ ծառերին` խաչված բուլվարներին ամա,
Օ, փրկեցե՛ք նրանց հարվածներից քամու,
Որ բերում է նրանց մահվան մորմոք ու մահ:

Օ, գթացե՛ք հիմա.
Լսեք, լսեք, լսեք. –
Այս ահռելի, դաժան հոգեվարքի ժամին`
Պիտի դառնա, որ ձեր հոգինե՛րը խուժե –
Քամին,
Աշնան քամին…

1. Դո՛ւրս գրիր այն հատվածները, որոնք բնութագրում են աշնան քամին։

Իր ահռելի հոգին մի վիթխարի բերան:
Քամին,
Աշնան քամին
Մոլորվել է այստեղ.
Մահվան սարսուռ առած վիրավոր է նա մի:
Ու կարող է հիմա ամեն արգելք քանդել
Քամին,
Աշնան քամին…

Քամին ծեծում է ծեր գլուխները նրանց
Ու ճչում է մահվան չարագուշակ ճչով, –
Երբեք,
Երբեք,
Երբեք…

2. Դո՛ւրս գրիր այն հատվածները, որոնք նկարագրում են աշնան քամին։

Թռցնում է դեղին նժույգները իրա,
Ու փչում է աշնան հոգեվարքի ժամին,
Սարսափահար դարձած նախիրների նման,
Քաղաքը գորշ ու մութ։

3. Բացատրի՛ր անհասկանալի բառերը։

4. Ցույց տուր հեղինակի վերաբերմունքը

ա/ քամու նկատմամբ

Նա նկարագրում է այն որպես մահվան ճչացող, խառնաշփոթ ստեղծող ուժ,

բ/քաղաքի նկատամամբ,

Քաղաքը ներկայացված է որպես մռայլ ու մութ

գ/ ծառերի նկատմամբ,

Հեղինակը խղճով էր նրանց նկարագրում, նկարագրում էր որպես ցնցոտիներով պառավների:

դ/ մարդկանց նկատմամբ։

Այստեղ մարդիկ հիմնական դեր չէին տանում, բայց այս դրվագներում ներկայացվում էր, որ այդ ժամանակ անցորդները դեղին զառանցանք էին թվում:

• Կրթության համակարգում ի՞նչ փոփոխություններ տեղի ունեցան։

Շատ զարգացան գիտությունները, ավելացրենի դպրոցներ, հիմանականում վերելք ապրեցին մաթեմատինակ և բնական գիտությունները:

• Քո կարծիքով ինչո՞ւ մտավորականության թիվը կտրուկ աճեց։

Քանի որ մշակույթն ու գիտությունը սկսեցին շատ կարևոր դեր խաղալ հասարակությւնների կյանքում:

• Դասանյութում տրված գիտնականներից ո՞վքե՞ր են քեզ ծանոթ։

Ինձ ծանոթ էր Մորզեի անունը Մորզեի լեզու հասկացուցյունից: Նաև ես գիտեի որ օդապարիկը ստեղծել են երկու եղբայրներ:

• Ի՞նչով էր պայմանավորված քաղաքների դերի և քանակի աճը։

Կրթության, տնտեսության-արդյունաբերության, մշակույթի և այլ պատճառներով:

• Ավանդական հասարակության բնորոշ կողմերը
  Հմնականում զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ: Տնտեսությունը և այլ բաները կազմակերպում էին ավանդական ձևով: Ձեռքի աշխատանք կար: Հիմնականում կառավարում էին պետական կառավարումները և ՄԻապետները համարվում էին աստվածընծա:
• Ավանդական մի քանի երկիր
  Իրան, Օսմանյնա կարսրություն, Չինաստան, Ճապոնիա, Հնդկաստան
• «Արևելյան հարց» եզրույթը
  Անգլիան, Ռուսաստանը և այլ երկրներ պայքարում էին Օսմանյան կայսրության տարածքի և ազդեցության համար:
• Փաստերով հիմնավորել, որ Օսմանյան կայսրությունը Նոր դարերում գնալով թուլանում էր
  Այն միացվեց Ռուսաստանին
• Որ երկրներն էին պայքարում Իրանում ազդեցության համար
  Անգլիան և Ռուսաստանը
• Անգլո-իրանական առևտրական պայմանագիրը՝ հետևանքներ
  Անգլիան հսկում էր Իրանի տնտեսությունը, իսկ հետո դրա հետևանքում այդ դարձավ Ռուսաստանի և Անգլիայի գաղութի:

EXERCISE 1: FILL IN THE BLANKS WITH A, AN, OR THE.

1. I saw a bird in the garden today.
2. He is an honest person.
3. She went to the store to buy an apple.
4. The Earth revolves around the Sun.
5. We stayed in a hotel near the beach.
6. The book on the table is mine.
7. Can you pass me a pen?
8. The Pacific Ocean is the largest ocean in the world.
9. I need an umbrella because it’s raining.
10. She is the best student in the class.

EXERCISE 2: CHOOSE THE CORRECT ARTICLE (A, AN, THE) TO COMPLETE EACH SENTENCE.

1. I need ___ pencil to write this down. (a / an / the)
2. ___ dog is barking loudly outside. (a / an / the)
3. We went to ___ park yesterday. (a / an / the)
4. I’ve never been to ___ Italy. (a / an / the)
5. ___ Amazon is the longest river in the world. (a / an / the)
6. It was ___ amazing day at the beach. (a / an / the)
7. Have you met ___ new neighbor? (a / an / the)
8. We are planning to visit ___ Eiffel Tower when we’re in Paris. (a / an / the)
9. I found ___ old coin in my backyard. (a / an / the)
10. ___ Nile River is in Africa. (a / an / the)

EXERCISE 3: CORRECT THE MISTAKES IN THE FOLLOWING SENTENCES (IF ANY):

1. She is an best cook in the town. the
2. I bought a apple and a banana from the store. an
3. The Earth orbits around a Sun.the
4. He is an university student.a
5. I read a book about an history of ancient civilizations.a

Упражнение1. Прочитайте текст и определите границы предложений, расставляя знаки препинания.

Наступили холода.  От инея пожелтели березки и покраснели осины вода в реке потемнела. Холодный осенний ветер обрывал сухие листья и уносил их. Небо часто покрывалось тяжелыми осенними облаками. Моросил мелкий дождь. Осталась на реке Серая Шейка это была молодая уточка. У нее было сломано крыло. Лебеди, гуси и утки начали готовиться к отлету. Серая Шейка не могла лететь со стаей. Она осталась на реке одна и долго провожала глазами улетавшую стаю. Сначала все летели одной кучей , а потом вытянулись в правильный треугольник и скрылись.

Упражнение 2. Спишите предложения , вставляя пропущенные буквы.

Мы шли по неширокой тропе. Узенькая дорожка бежала между белыми стволами березок. Вскоре я услыхал таинственный плеск воды. Река протекала по дну ущелья. У самой реки росли плакучие ивы. Они склонили свои гибкие ветки к самой воде. У берега росли золотые кувшинки. На теплом камне грелась длиннохвостая ящерица. Все дышало солнцем, теплом , счастьем.

1)Դիցուք՝ զուգահեռագծի հիմքը a-ն է, բարձրությունը՝ h-ը, իսկ մակերեսը՝ S-ը։ Գտեք՝

ա)S-ը, եթե a = 15 սմ, h = 12 սմ

15*12=180

բ)a-ն, եթե S = 34 սմ² , h = 8,5 սմ

34:8.5=4

գ)h-ը, եթե S = 162 սմ², a = 9 սմ

162:9=18

դ)a-ն, եթե h = 1/2a, S = 21a

21a:1/2a=42

2)Զուգահեռագծի անկյունագիծը 13 սմ է և ուղղահայաց է զուգահեռագծի այն կողմին, որը 12 սմ է։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

13*12=156

3)Զուգահեռագծի կից կողմերը հավասար են 12 սմ և 13 սմ, իսկ սուր անկյունը 30^o է։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

4)Շեղանկյան կողմը 6 սմ է, իսկ անկյուններից մեկը՝ 150^o ։ Գտեք շեղանկյան մակերեսը։

6*3=18

5)Զուգահեռագծի կողմը 8,1 սմ է, իսկ 14 սմ-ի հավասար անկյունագիծը նրա հետ կազմում է 30^o անկյուն։ Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը։

14:2=7

8,1*7=56,7

6)Դիցուք՝ a-ն և b-ն զուգահեռագծի կից կողմերն են, իսկ h₁-ը և h₂ -ը՝ բարձրությունները։ Գտեք՝

ա)h₂ -ը, եթե a = 18 սմ, b = 30 սմ, h₁ = 6 սմ, h₂ > h₁

18*6=108

180=30*h2

h2=108:30=3,6

բ)h₁ -ը, եթե a = 10 սմ, b = 15 սմ, h₂ = 6 սմ, h₂ > h₁

15*6=90

90=10*h1

գ)h₁ -ը և h₂ -ը, եթե մակերեսը՝ S = 54 սմ² , a = 4,5 սմ, b = 6 սմ

54:4,5=12

54:6=9

1)2, 3, -5 թվերից ո՞րն է հետևյալ համախմբի լուծում.

ա)

2; 3

բ)

3; -5

գ)

3; 2; -5

2)Լուծեք համախումբը.

ա)

3+3x-2<10-25x-3x

3-10-2<-3x-25x-3x

-9>-31x

x<9/31

8-2x-3>4x-7

-4x-2x>-8+3-7

-6x>-12

x<2

բ)

6y-2-1>4-5y

6y+5y>2+1+4

11y>7

y>7/11

6y-6<6y-6

y=R

գ)

3x+3>3x+3

լուծում չունի

2x-2<2x-2

լուծում չունի

դ)

4-4x>4-4x

լուծում չունի

5x+1<5x-1

լուծում չունի

ե)

6-3z-5z<-96+12+z

• Որքան է 4,03* 10  23 թվով երկաթի մոլեկուլների քանակը (մոլ):

n=4.03×10-²³/6×02×10-²³=4.03/6.02=0.669

• Որքան է 0,4 մոլ քանակով ջրածնի ատոմների թիվը:

N=0.4×6×02×10-²³=2.408×10-²³

• Տրված է’ K2SO4, Na2O, CaCO3, CO2, NaOH, H2SO4, AgCl, Cu(OH)2, N2O5, Fe(OH)3, HCl, Ba(OH)2, HNO3, ընտրիր ա) օքսիդի, բ) հիմքի, գ) թթվի, դ) աղի բանաձև(եր)ը:

Օքսիդ-Na2O, CO2, N2O5

Հիմք- NaOH, Cu(OH)2, Fe(OH)3, Ba(OH)2

Թթու-H2SO4, HCl, HNO3

Աղ-K2SO4, CaCO3, AgCl

Դու հարուստ չե՛ս եղել երբեք,— դու կյանքում

միայն աշխատել ես.
Դու ունես մկանուտ ձեռքեր,— դու կյանքում միայն աշխատել ես,

[ էջ 318 ]

Դու փոխում ես նյութը, բնությունը, դու գիտես, որ ամե՛ն ինչ փոխվում է.—
Կհնձե՛ս դու մի օր կյանքի բերքը— դու կյանքում միայն աշխատել ես։

Այս քառյակը ասում է, որ մարդը միայն կյանքում աշխատել է, բայց գոնե որոշ մի բան փոխել է բնության մեջ։ Դրա համար կյանքի բերքին կհասնի։ 

Մի հարուստ է անցնում փողոցով,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՜ն ինքնագոհ է.
Մի ժպիտ կա դեմքին խոցող,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՛ն ինքնագոհ է.
Նա կարո՞ղ է հասկանալ, այդ հիմարը, որ շուրջը ուռճանում է իր մահը
Եվ տեսնել այդ ձեռքը սղոցող,— ախ, նայե՛ք՝ նա ինչքա՛ն ինքնագոհ է։

Այստեղ պատմում է, թե` հարուստ մարդը շատ ինքնագոհ է, բայց շրջապատը իրենից գոհ չէ։ 

Դու ինքդ քո մեջ միասիրտ.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՛ս է.
Դու տրվում ես մեզ մի՛շտ միասին.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՜ս է.
Բացվում ես, լինում, գոյանում— հառնելով հենց ի՛նքդ քո դեմ՝
Պատմում ես մի՛շտ քո մասին.— ինչ որ կաս՝ նա կա ու այդպե՛ս է:

Ցույց է տալիս, որ մարդը ազատ է և վայելում է կյանքը։

«Ռուբայի» արաբերեն բառ է, որը նշանակում է քառապատկված: Ռուբայաթները բանաստեղծության մի տեսակ են. դրանք արևելյան ոճի քառյակներ են: Ռուբայները բնորոշ են աշուղական քնարերգությանը: Ռուբայները երկու բեյթ է և երկու հանգ: