Առաջադրանքներ․

1)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․

ա)

x∈(5;8)

բ)

լուծում չունի

գ)

x∈(5;6)

դ)

լուծում չունի

ե)

x=2

2)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․

ա)

x∈(0;10)

բ)

x∈(-5;-1)

3)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․

ա)

x∈(0;+∞)

բ)

x∈(-8;-∞)

գ)

x∈(01;2)

դ)

x∈(3;+∞)

ե)

x=3

4)Լուծե՛ք անհավասարումների համակարգը․

ա)

լուծում չունի

բ)

x∈(-7;4)

1. Քարտեզի վրա նշել Իրանի հարևան պետությունները և ափերը ողողող ջրային ավազանները:
2. 
   Իրանն ունի հարևան երկրների ցանկ, որը ներառում է 7 պետություն. դրանք են՝
   Ադրբեջան (Հյուսիսում)
   Թուրքիա (Հյուսիս-արևմուտք)
   Եգիպտոս (Հարավ)
   Աֆղանստան (Արևելքում)
   Պակիստան (Արևելքում)
   Իրաք (Արևմուտք)
   Թուրքմենստան (Հյուսիս)
   Իրանը սահմանակցում է նաև երկու մեծ ջրային ավազանների՝
   Կասպյան ծով (Հյուսիս)
   Պարսից ծոց (Հարավ)
   Օմանի ծոց (Հարավ-արևելք)
   Այս երկրները սահմանակցում են Իրանի տարբեր մասերին, և դրանք կարևոր աշխարհագրական ու տնտեսական դեր ունեն։
3. Բնութագրեք Իրանյի աշխարհագրական դիրքը:
4. 
   Իրանի աշխարհագրական դիրքը շատ strateգիական նշանակություն ունի, քանի որ այն գտնվում է Արևելյան Միջերկրականի և Հնդկական օվկիանոսի միջև, ու միաժամանակ սահմանակից է Եվրոպային, Ասիային և Միջին Արևելքին:
   Տարածք: Իրանը գտնվում է Ասիայի հարավ-արևելյան մասում և ընդգրկում մոտ 1.65 միլիոն քառ. կմ տարածք, ինչը դարձնում է այն աշխարհի 18-րդ ամենամեծ պետությունը:
   Հյուսիս: Իրանը սահմանակցում է Կասպյան ծովին, որի վրա ունի ափային գիծ, իսկ հարևանները այստեղ են՝ Ռուսաստանի Դաշնությունը, Ադրբեջանի և Թուրքմենստանը:
   Արևմուտք: Իրանը սահմանակցում է Իրաքի հետ, նաև Թուրքիայով անցնում է դեպի Եվրոպա:
   Հարավ: Իրանը սահմանակցում է Պարսից ծոցին ու Օմանի ծոցին՝ որը կապում է Պարսից ծոցը Հնդկական օվկիանոսին:
   Արևելք: Իրանը սահմանակից է Աֆղանստանին և Պակիստանին:
   Համաձայն այս աշխարհագրական դիրքի՝ Իրանը կարևոր հարթակ է միջանկյալ առևտրային ճանապարհների համար և ունի մոտ 5 հազար կմ երկարությամբ սահման, որը կարևոր է նաև ռազմավարական տեսանկյունից:
   Իրանի դիրքը ստեղծում է հարուստ բնական ռեսուրսներ (գազ, նավթ, մետաղներ), սակայն այն նաև ունի բարդություն հարևան պետությունների և միջազգային ճնշումների առումով:
5. Ի՞նչ դեր ունի Իրանը հվ-արմ Ասիայում:
6. 
   Իրանը խաղում է կարևոր ռազմավարական, քաղաքական ու տնտեսական դեր Հարավ-Արևելյան Ասիայում մի քանի պատճառով:
   Ռազմավարական դիրք: Իրանը գտնվում է Ասիայի գլխավոր էներգետիկ ճանապարհների վրա, սահմանակցելով Պարսից ծոցին, որտեղ գտնվում են աշխարհում ամենատարածված նավթի ու բնական գազի ռեսուրսները: Իրանը նաև վերահսկում է ռազմավարական նշանակություն ունեցող դարպասային ճանապարհներ դեպի Աֆղանստան, Պակիստան և Միջին Արևելք:
   Տնտեսություն: Իրանը հարուստ է նավթի, գազի, մետաղների ու հանքանյութերի պաշարներով, ինչը նրան դարձնում է խոշոր էներգետիկ խաղացող տարածաշրջանում: Իրանի տնտեսությունը կախված է այս ռեսուրսներից, իսկ էներգետիկ ապրանքները արտահանվում են ոչ միայն հարևան երկրներ, այլև համաշխարհային շուկա:
   Վտանգներով լի հարևանություն: Իրանի հարևանությունն իր ազդեցությունն է թողնում տարածաշրջանի անվտանգության քաղաքականության վրա։ Իրանը ներգրավված է բազմաթիվ ռազմական ու քաղաքական հարցերում, ինչպես օրինակ Սիրիայում, Իրաքում, Եմենում ու Լիբանանում՝ աջակցելով իր դաշնակիցներին՝ հիմնվելով իր ազդեցության տարածման քաղաքականությանը:
   Բնապահպանական մարտահրավերներ: Իրանը կարևոր դեր ունի շրջակա միջավայրի պահպանության հարցերում՝ ներառյալ ծովային պահպանությունը, ջրի պաշարների կառավարումը և կլիմայական փոփոխությունների դեմ պայքարը:
   Պետական ինքնիշխանություն և տարածաշրջանային հարաբերություններ: Իրանը ավանդաբար փորձում է պահպանել իր անկախությունը և ձևավորել իր ազդեցությունը հարավ-արևելյան Ասիայում, որն երբեմն բախվում է միջազգային ճնշումների և հետխորհրդային պետությունների հետ ունեցած քաղաքական տարաձայնությունների հետ:
   Ընդհանուր առմամբ, Իրանը հանդիսանում է Հարավ-Արևելյան Ասիայի և ընդհանրապես Միջին Արևելքի առանցքային գործոններից մեկը, որը կայունացնում է տարածաշրջանի քաղաքական ու տնտեսական վիճակը:
7. Որո՞նք են Իրանի զարգացման նախադրյալները:

Իրանի զարգացման նախադրյալները բազմաբնույթ են և ներառում են թե բնական ռեսուրսները, թե երկրի աշխարհաքաղաքական դիրքը և մարդկային ներուժը։ Նշված նախադրյալները կարող են նպաստել Իրանի տնտեսական և հասարակական զարգացմանը՝ հետևյալ կերպ.

1. Բնական ռեսուրսներ:
   • Նավթ և բնական գազ: Իրանը աշխարհում հանդիսանում է նավթի և բնական գազի խոշորագույն պաշարներով երկրներից մեկը: Այս ռեսուրսները երկրի հիմնական տնտեսական հիմքն են և հանդիսանում են արտահանման հիմնական ապրանքները:
   • Մետաղներ և հանքանյութեր: Իրանում առկա են հսկայական պաշարներ զարդարանքային մետաղների (բարեղևներ, պղինձ, ոսկի, ալյումին) ու այլ հանքանյութերի, որոնք կարող են խթանել արդյունաբերությունը:
2. Աշխարհաքաղաքական դիրք:
   • Իրանի ռազմավարական դիրքը Ասիայի հարավ-արևելյան մասում, որտեղ այն սահմանակից է ռազմավարական նշանակություն ունեցող նավահանգիստների (Պարսից ծոց, Օմանի ծոց) ու էներգետիկ տարածքների հետ, ստեղծում է առևտրի և միջազգային տնտեսական կապերի խթանման հնարավորություն:
   • Իրանի դերը Միջին Արևելքում՝ որպես քաղաքական և ռազմական ազդեցության լծակ, թույլ է տալիս նրան ավելի լավ ինտեգրվել տարածաշրջանային և միջազգային կապերի մեջ:
3. Մարդկային ներուժ:
   • Իրանը ունի բավականին զարգացած կրթական համակարգ, որը բազում գիտնականների և ինժեներների է պատրաստում: Համայնքը մեծապես աջակցում է գիտական ու տեխնոլոգիական նորարարություններին:
   • Բարձր կրթված աշխատանքային ուժի առկայությունը նպաստում է տեխնոլոգիական և արդյունաբերական զարգացմանը:
4. Տնտեսական ու առևտրային կապեր:
   • Իրանի ներկա տնտեսական վիճակը կարող է բարելավվել արտաքին ներդրումների և առևտրի ընդլայնման միջոցով՝ հատկապես հետլարված պատժամիջոցների վերացման դեպքում:
   • Իրանի առևտրային կապերը Չինաստանի, Ռուսաստանի, Թուրքիային և այլ խոշոր խաղացողների հետ կարող են խթանել երկրի տնտեսական աճը։
5. Տնտեսական բազմազանություն:
   • Իրանը փորձում է նվազեցնել իր տնտեսության կախվածությունը նավթի և բնական գազի արտահանման եկամուտներից՝ զարգացնելով այլ ոլորտներ՝ գյուղատնտեսություն, արդյունաբերություն, ծառայություններ և զբոսաշրջություն:
6. Սոցիալական կայունություն:
   • Իրանի սոցիալական քաղաքականությունները, որոնք ուղղված են աղքատության նվազեցմանը և սոցիալական ապահովության ծրագրերի հաստատմանը, կարող են ապահովել երկարաժամկետ կայունություն և տնտեսության զարգացման ենթակառուցվածքներ:

Այս նախադրյալները, եթե ճիշտ և արդյունավետ կիրառվեն, կարող են օգնել Իրանին հասնել տնտեսական և սոցիալական առաջընթացի։ Սակայն, երկրի զարգացման համար կարևոր է նաև արտաքին քաղաքականության և ներհամազգային հարաբերությունների խթանումը, ինչը կարող է հեշտացնել միջազգային համագործակցությունը։

Ինչ նկատի ունեք երբ մեկի մասին ասում եք պատասխանատու մարդ է։

Երբ ասում ենք, որ մեկը պատասխանատու մարդ է, նկատի ունենք, որ նա պարտականություն ունի իր գործերի, որոշումների կամ վարքագծի համար և պատրաստ է տանել դրանց հետևանքները։ Դա նշանակում է, որ այդ մարդը մշտապես մտածում է իր գործողությունների ազդեցության մասին, կատարում է իր խոստումները, և չի խուսափում դժվարություններից։ Նա նաև կարող է հոգ տանել ուրիշների մասին ու ցուցադրել վստահելիություն ու առնականություն։

• 
  Թվարկեք թե ինչ պատասխանատվություն ունեք դուք և ձեր ուսուցիչները։
• 
  Ահա թե ինչ պատասխանատվություն ունեն սովորողները և ուսուցիչները։
  Իմ պատասխանատվությունը որպես սովորող՝
  Ուսումը՝ հաճախ ու գիտակցված մասնակցել դասերին և պատրաստվել առարկաների համար:
  Խնդիրների լուծում՝ խնդրելու և ստանալու օգնություն, երբ անհրաժեշտ է:
  Ժամանակի կառավարում՝ ճիշտ կառավարել դասերին և առաջադրանքներին ծախսվող ժամանակը:
  Արժեքներ՝ գործել ազնվորեն և հասնել արդյունքների՝ խուսափելով ստից կամ մ cheating from cheating.
  Հարգանք՝ ցուցաբերել հարգանք ուսուցիչներին ու դասընկերներին:
  Ուսուցիչների պատասխանատվությունը՝
  Ուսուցում՝ ապահովել, որ դասը լինի հետաքրքիր, հասկանալի ու մատչելի:
  Հոգատարություն՝ աջակցել և օգնել սովորողներին նրանց կարիքներին համապատասխան:
  Մանրակրկիտ գնահատականներ՝ արդար և հիմնավորված գնահատականներ տալ ուսումնական առաջադրանքների համար:
  Մղել սովորողներին առաջ գնալու՝ խթանել նրանց զարգացումը և ինքնավստահությունը:
  Սահմանված կանոնների պահպանություն՝ ապահովել դասարանում կարգուկանոն ու արդար միջավայր:
  Այսպես, թե սովորողը, թե ուսուցիչը ունեն իրենց պատասխանատվությունները, որոնք նպաստում են արդյունավետ ուսուցման գործընթացին։

• Ձեր կյանքում լինու՞մ են իրավիճակներ, երբ ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին ներքուստ չեք հանդուրժում, բայց արտաքուստ հանդուրժում եք:
• 
  Այո, նման իրավիճակներ կարող են առաջանալ, երբ ստիպված ես լինել դիվանագիտական կամ զգույշ ու թերևս հանդուրժող՝ հատկապես, երբ պետք է պահպանել հարգանքը կամ հարաբերությունները մի մարդու կամ իրավիճակի հետ։ Բնականաբար, երբ ինչ-որ բան կամ մեկին ներքուստ չենք հանդուրժում, բայց արտաքուստ հանդուրժում ենք, դա մի տեսակ ներքին համբերություն է՝ ամենայն հավանականությամբ` հարգելով այլ մարդու կարծիքը կամ իրավիճակի պահանջները: Սա կարող է լինել, երբ զգուշանում ես բացահայտ չհամաձայնել կամ կոնֆլիկտ ստեղծել, սակայն այն չի նշանակում, որ մոռացվում է կամ թողնվում է անպատասխան։
• Ինչ կլինի, եթե հասարակության մեջ չլինի հանդուրժողականության մթնոլորտ:
• 
  Եթե հասարակության մեջ չլինի հանդուրժողականության մթնոլորտ, դա կարող է հանգեցնել մի շարք բացասական հետևանքների, այդ թվում՝
  Կոնֆլիկտներ ու ընդհարումներ. Երբ մարդիկ չեն հանդուրժում իրար տարբերություններն ու կարծիքները, հաճախակի կլինեն կոնֆլիկտներ, ընդհարումներ և նույնիսկ բռնություն:
  Վիրավորանքներ ու խտրականություն. Միամտություն, ռասիզմ, սեռական խտրականություն կամ այլընտրանքային խմբերի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք կարող են տարածվել, ինչը կհանգեցնի մթնոլորտի թեժացման և մարդու իրավունքների խախտման:
  Եկամտաբեր հարաբերություններ. Ընկերությունների, համայնքների կամ նույնիսկ ընտանիքների միջև վստահությունը և առողջ փոխհարաբերությունները խաթարվելու են, քանի որ մարդիկ չեն կարողանա ապահովել հարգանք և համակերպում՝ ելնելով իրար տարբերություններից:
  Տեսակետների սահմանափակում. Երբ մարդիկ չեն պատրաստվում լսել կամ ընդունել ուրիշների տեսակետները, նրանք դժվարությամբ կվերաբերվեն նոր գաղափարներին և զարգացումներին, ինչը կնվազեցնի ստեղծագործականությունը և առաջընթացը:
  Անհավասարություն ու անհանգստություն. Հասարակության անդամները, որոնք չեն զգում ընդունելություն կամ հարգանք, կարող են զգալ անհավասարություն և բացարձակապես կասկածել իրենց հնարավորություններին ու իրավունքներին:
  Այս ամենը, ի վերջո, կարող է կործանարար ազդեցություն ունենալ թե՛ անհատների, թե՛ ամբողջ հասարակության համար՝ նսեմացնելով այն արժեքները, որոնք անհրաժեշտ են առողջ ու կայուն հասարակության համար։
• Ինչու՞ է հանդուրժողականությունը կարևոր ժողովրդավարական հասարակությունում:

Հանդուրժողականությունը կարևոր է ժողովրդավարական հասարակությունում, քանի որ այն ապահովում է մի շարք հիմնական սկզբունքներ, որոնք խթանում են անհատների, խմբերի և ողջ հասարակության բարեկեցությունը և զարգացմանը։ Դրանք են՝

1. Հարգանք մարդու իրավունքների նկատմամբ. Ժողովրդավարությունում կարևոր է, որ մարդիկ ունենան ազատություն արտահայտելու իրենց կարծիքները, կրոնական կամ մշակութային համոզմունքները, և դա հնարավոր է միայն, երբ կա հանդուրժողականություն՝ տարբեր կարծիքներին և տարբերություններից հարգանքով վերաբերվելու միջոցով:
2. Հավասարություն ու արդարություն. Հանդուրժողականությունը նպաստում է այն հանգամանքին, որ յուրաքանչյուր մարդ անկախ իր ծագումից, ազգային, կրոնական կամ սեռական պատկանելիությունից, լինի հավասար՝ առանց խտրականության: Ժողովրդավարական հասարակությունը հիմնված է անհատների հավասար իրավունքների վրա, ինչը հնարավոր է միայն, երբ մարդիկ պատրաստ են ընդունել և հարգել այդ տարբերությունները:
3. Համագործակցություն և դիվանագիտություն. Ժողովրդավարական հասարակությունը սովորեցնում է, որ մարդիկ պետք է համագործակցեն միմյանց հետ, նույնիսկ եթե նրանց տեսակետները տարբերվում են։ Դա երաշխավորում է կայունություն և կարգուկանոն՝ բոլոր խմբերի և անհատների մասնակցությամբ:
4. Բազմազանություն և ստեղծագործականություն. Հանդուրժողականությունը հասարակության մեջ բացում է ճանապարհ նոր գաղափարների, մշակույթների և մոտեցումների համար: Ժողովրդավարական հասարակություններն ավելի հաջողակ են, քանի որ դրանք գնահատում են բազմազանությունը և բաց են նորարարության համար:
5. Սոցիալական հաշտություն. Եթե մարդիկ կարողանում են հանդուրժել միմյանց տարբերությունները, դա նվազեցնում է հասարակական բարդությունները, կոնֆլիկտները և թշնամանքները, և խթանում է համերաշխություն՝ նպաստելով հասարակության ընդհանուր բարեկեցությանը:

Այս բոլորը ստեղծում են հանգամանքներ, որոնք ապահովում են ժողովրդավարության կայունությունը՝ հիմնված փոխադարձ հարգանքի և հանդուրժողականության վրա։

1. Ինչո՞ւ պետք է քթով շնչել։

Քանի որ այդ ընթացքում այն մանարեազրկվում է, խոնավանում է, տաքանում է և նոր փոխանցվում օրգանիզմ։

2. Ինչո՞ւ ջրի ﬔջ ընկած թոքի կտորը չի ընկղմվում:

Որովհետև թաղանթներից խոռոչ արտադրվում է հեղուկ, որը թուլացնում է շնչելու ժամանակ թոքերի պատերի միջև առաջացող շփման ուժը:

4. Ինչո՞ւ երեխան, ով այս կամ այն պատճառով դժվարանում է քթով շնչել,հաճախ է հիվանդանում մրսածության հիվանդություններով:

Քանի որ չի կարողանում լավ շնչել քթով բերանով է շնչում իսկ բերանով շնչելուց օդը չի տաքանում և օդի սառնության պատճառով երեխան հիվանդանում է։

Պատասխանատու մարդը այն մարդն է, ով ընդունում է իր գործողությունների հետևանքները և հաշվի է առնում ուրիշների շահերը նույնպես։ Եթե մեկը պատասխանատու է, նա չի խուսափում իր պարտականություններից և կատարում է խոստումները տվյալ ժամանակահատվածում։

Պատասխանատվության օրինակ՝ ես ու իմ ուսուցիչները ունենք տարբեր պատասխանատվություններ։ Ես պատասխանատու եմ իմ կրթության համար՝ կատարելով առաջադրանքները և աշխատելով ավելացնել իմ գիտելիքները։ Ուսուցիչներն էլ իրենց հերթին, պատասխանատու են մեզ ճիշտ ուղեկցելու և աջակցելու համար, որպեսզի մենք կարողանանք հասնել մեր նպատակներին։

Կյանքում հաճախ լինում են իրավիճակներ, երբ ինչ-որ բան կամ մարդ ներքուստ չես հանդուրժում, բայց արտաքուստ հանդուրժում ես։ Օրինակ՝լինում է երբ մեկի գործողությունները ինձ բացարձակապես դուր չեն գալիս, բայց ես փորձում եմ լինել հանդուրժողական և շատ չբարձրաձայնել դրա մասին:

Եթե հասարակության մեջ չլինի հանդուրժողականություն, ապա դա կարող է հանգեցնել հակասությունների բռնության և ներքին կռիվների։ Հանդուրժողականությունը կարևոր է ժողովրդավարական հասարակությունում, որովհետև այն պահպանում է խաղաղությունը, հարգանքը և արդարությունը՝ թույլ տալով մարդկանց լինել տարբեր, բայց ապրել նույն օրենքներով։

1. Նախադասությունների մեջ շարադասության (բառերի դասավորության) սխալ կա. ուղղի՛ր:

Բարձր ու երկարաձիգ գորտն սկսեց կռկռալ: Գորտը սկսեց բարձր ու երկրաձիգ կռկռալ:
Աղմուկի միջց հուսահատ մեզ էին հասնում օգնության կանչերը:Աղմուկի միջից մեզ էին հասնում օգնության հուսահատ կանչերը
Հայտնվեցին միանգամայն յուրահատուկ իրիկնային ձայները` ռիթմիկ գվվոց ու բարձր, բեկբեկուն մռնչյուն:Միանգամայն հայտնվեցին իրիկնային յուրահատուկ ձայները` ռիթմիկ մռնչյուն ու բարձր, բեկբեկուն գվվոց:

Քարացած նայում էր իրիկնային տերևների ու թփերի տարուբերումին, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում:Քարացած նայում էր տերևների ու թփերի իրիկնային տարուբերումին, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում:
Արահետը ոչ թե գնում էր դեպի գյուղը ուղիղ գծով, այլ շարունակ ծառերի մեջ գալարվելով:Արահետը գնում էր դեպի գյուղը ոչ թե ուղիղ գծով, այլ շարունակ գալարվելով ծառերի մեջ:
Սա հսկայի այն կոշիկն է, որը հաղթեց դևերին ու հետ բերեց աղջկան:Սա այն հսկայի կոշիկն է, որը հաղթեց դևերին ու հետ բերեց աղջկան:
Տեսանք ավտոբուսի այն վարորդին, որով եկել էինք:Տեսանք վարորդի այն ավտոբուսը, որով եկել էինք

2. Տրված բառերով կազմի՛ր բառակապակցություններ` նրանց ավելացնելով ինչպիսի՞, ո՞ր, ո՞ւմ, ինչի՞ հարցերին պատասխանող լրացումներ:

Կրակ, ջուր, հող, օդ, երեխա, տուն:

անմար կրակ, տան կրակ, ընտանիքի կրակ, վառարանի կրակ

հոսող ջուր, մաքուր ջուր, երեխայի ջուր, աղբյուրի ջուր

փխրուն հող,մուգ հող, այպանի հող, այգու հող

զով օդ, մաքուր օդ

անդրդվելի երեխա, փոքր երեխա, հարևանների երեխան

նորաոճ տուն, առաջին տուն, մեծահարուստի տուն, քարե տուն

Առաջադրանքներ․

1)Քառակուսու պարագիծը 32 սմ է, իսկ ուղղանկյան կողմերից մեկը՝ 45 սմ։ Գտեք այդ ուղղանկյան մյուս կողմը, եթե հայտնի է, որ նրա և քառակուսու մակերեսները հավասար են։

Այսպես ստացվում է, որ ուղղանկյան մյուս կողմը մոտ 1.42 սմ է

2)Տրված է ABCD քառակուսին։ AD ճառագայթի վրա վերցված է M կետն այնպես, որ <AMB=30^o, և BM=20 սմ։ Գտեք այդ քառակուսու մակերեսը։

Քառակուսու մակերեսը 100 քառակուսի սմ է։

3)Անհրաժեշտ է սենյակի՝ 5,5 մ և 6 մ կողմերով ուղղանկյունաձև հատակը ծածկել մանրահատակով։ Դրա համար քանի՞ մանրահատակ կպահանջվի, եթե այդ տախտակներից յուրաքանչյուրն ունի 30 սմ երկարությամբ և 5 սմ լայնությամբ ուղղանկյան ձև։

Սենյակը ծածկելու համար անհրաժեշտ է 220 հատ մանրահատակ։

4)ABCD ուղղանկյան A անկյան կիսորդը BC կողմը հատում է K կետում։Հայտնի է, որ BK=5սմ , KC=7սմ։ Գտեք այդ ուղղանկյան մակերեսը։

Ուղղանկյան մակերեսը մոտավորապես 102.86 քառակուսի սմ է

5)15 սմ կողմով քառակուսաձև քանի՞ սալիկ կպահանջվի, որպեսզի երեսպատվի 3մ և 2,7մ կողմերով ուղղանկյունաձև պատը։

Պատի երեսպատման համար անհրաժեշտ է 360 սալիկ։

Մենք ուխտ ունենք՝ միշտ դեպի լույս,
Ու գընում ենք մեր ճամփով,
Մըրրիկներով պատած անհույս,
Սև խավարով, մութ ամպով։

Մենք անցել ենք արյան ծովեր,
Սուր ենք տեսել ու կրակ,
Մեր ճակատը դեմ ենք արել
Մրրիկներին հակառակ։

Ու թեպետև պատառ-պատառ

Մեր դրոշը սըրբազան,
Ու մենք չունենք տեղ ու դադար՝
Երկրից երկիր ցիրուցան։

Բայց գընում ենք մենք անվեհեր
Զարկերի տակ չար բախտի,

Մեր աչքերը միշտ դեպի վեր՝
Դեպի լույսը մեր ուխտի։

1. Անհասկանալի բառերը բացատրի՛ր:

Ուխտ – երդում, խոստում, նպատակի կամ գաղափարի հետ կապված նվիրվածություն։Մրրիկ – ուժեղ փոթորիկ, մրրիկային քամի, հաճախ փոխաբերական իմաստով՝ փորձություն, դժվարություն։Անհույս – առանց հույսի, մռայլ, հուսահատ։Ցիրուցան – ցրված, տարբեր տեղեր տեղափոխված, բաժանված։Անվեհեր – աներկյուղ, անսասան, չվախեցող։

2. Բացատրի՛ր վերնագիրը:

«Մենք» – Սա ընդգծում է հավաքականությունը, այսինքն՝ խոսքը գնում է մի ամբողջ խմբի, ազգի կամ գաղափարի հետևորդների մասին։«Ուխտ ունենք» – Սա նշանակում է, որ նրանք մի տեսակ երդում կամ սրբազան պարտավորություն ունեն, որից չեն հրաժարվի։

3. Մի քանի նախադասությամբ ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության ասելիքը,  արտահայտած միտքը: 

Բանաստեղծությունն արտահայտում է միության, նվիրվածության և անսասան պայքարի գաղափարը։ Այն նկարագրում է դժվարություններն ու փորձությունները, որոնց միջով անցնում է ժողովուրդը՝ մրրիկների, արյան ծովերի և տառապանքների մեջ։ Չնայած այդ ամենին, հերոսները չեն ընկճվում, այլ շարունակում են իրենց ճանապարհը՝ միշտ նայելով դեպի լույս, դեպի ուխտած նպատակը։ Բանաստեղծությունը խրախուսում է տոկունությունը, հայրենասիրությունն ու աննկուն ոգին, որը չար բախտի հարվածների դեմ մնում է անսասան։

4. Ուղտ-ուխտ. ինչպիսի՞ բառեր են, բացատրի՛ր: 

1. Ուղտ – կենդանու անուն է (օրինակ՝ անապատներում տարածված կուզավոր ուղտը)։
2. Ուխտ – նշանակում է երդում, խոստում կամ նվիրում ինչ-որ գաղափարի, նպատակի կամ սրբազան առաքելության։

Այսպիսի բառերը կարող են շփոթություն առաջացնել, բայց դրանց իմաստը հասկանալ կարելի է ըստ նախադասության իմաստային կոնտեքստի։

Կարդա՛ ,,Աղավնու վանքը,, բալլադը: Համացանից պարզի՛ր՝ ինչ է բալլադը:

Աղավնու վանքը Հովհաննես Թումանյանի բալլադներից է, որը հիմնված է ազգային ավանդության վրա։ Այն պատմում է Լենկթեմուրի արշավանքի ժամանակ հայ ժողովրդի փրկության մասին՝ Օհան վանահոր աղոթքների միջոցով։

Բալլադը քնարա-վիպերգական բանաստեղծություն է, որտեղ ավանդական, պատմական կամ այլ թեմայով սյուժեն զարգանում է հեղինակի հույզերի և խոհերի հետ միասին։ Միջնադարյան Եվրոպայում բալլադները երգի և պարի ուղեկցությամբ կատարվող քնարական բանաստեղծություններ էին՝ հատուկ տաղաչափական կառուցվածքով։ Ժամանակի ընթացքում բալլադի բովանդակությունն ու ձևը փոփոխվել են, սակայն հիմնականում պահպանել են սուր դրամատիկ սյուժեն, գործողության արագ զարգացումը և քնարական հուզականությունը։

Հետազոտական աշխատանք. հայկական որ վանքների կամ եկեղեցիների մասին է այս ավանդույթը: 

Խասքը գնում էր Հայրավանքի ավանդույթի մասին:
Դուրս գրի՛ր անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր: 

Հետազոտական աշխատանքում օգտագործված բառերից անհասկանալի են հետևյալները.

1. Խասք — սա հավանական է, որ որևէ տեղանվանում կամ բառ է, որ կապված է պատմական ավանդույթի կամ ծիսակարգի հետ։ Այն հնարավոր է, որ ի՞նչպես մեկնաբանություն ունենալու համար բերված լինի, բայց պետք է կոնտեքստից կախված բացատրվի։
2. Հայրավանք — այս վանքը վերաբերում է եկեղեցու կամ կրոնական վայրի ավանդական տիպին։ Նշված բառը ենթադրում է կոնկրետ հայկական վանք կամ եկեղեցի։

Ավանդույթը կարող է կապված լինել միջնադարյան դրվագներին, որոնք ակնարկում են ազգային հոգևոր կամ ծիսական վանքերի մասին տեղեկություններ։

Բալլադում պատմական կերպարներ կա՞ն: 

Այո, Աղավնու վանքը բալլադում պատմական կերպարներ կան։ Բալլադում պատկերված է Լենկթեմուրը՝ մի կերպար, ով իրական պատմության մեջ է եղել և հայտնի է որպես ավարառու և զորավարը, ով խոշոր ռազմական արշավանքներ է իրականացրել։ Բալլադը կառուցված է նրա ներգրավվածությամբ, որտեղ նա գալիս է հայկական տարածքներ՝ հայ ժողովրդի համար մեծ սպառնալիք ներկայացնելով։

Բացի նրանից, բալլադում առկա են նաև հայ ժողովրդի հոգևոր առաջնորդները, մասնավորապես՝ Օհան վանահայրը, ով հոգևոր ուժով ու աղոթքով փորձում է պաշտպանել հայ ժողովրդի վանքերը և բնակավայրերը։

1. Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւժխտական: Ուշադրություն դարձրո՛ւ ընդգծվածդերանուններին և մակբայներին:

Բոլոր մարդիկ վազում էին հոսանքի ուղղությամբ: 
Այդպիսի երևույթները բավականին հաճախ եննկատվում:
 Լիովին հնարավոր է ուրիշ վայրերում էլ կիրառելնման միջոցառումներ:
Քամին դեռ փչում էր:
Ինչ-որ մեկը լուսամուտներին թուղթ էր կպցրել:
Պատերազմը քայքայել էր ամբողջտնտեսությունը:
Այստեղ տարվա բոլոր տեղումները լինում ենմիայն գարնանը:

Ահա նախադասությունների ժխտական տարբերակները.

1. Ոչ մի մարդ չէր վազում հոսանքի ուղղությամբ:
2. Այդպիսի երևույթները բավականին հաճախ չեն նկատվում:
3. Լիովին անհնարին է ուրիշ վայրերում էլ կիրառել նման միջոցառումներ:
4. Քամին այլևս չէր փչում:
5. Ոչ ոք լուսամուտներին թուղթ չէր կպցրել:
6. Պատերազմը չէր քայքայել ամբողջ տնտեսությունը:
7. Այստեղ տարվա ոչ մի տեղում չի լինում միայն գարնանը:

2. Տրված նախադասությունները դարձրո´ւհաստատական: Ուշադրությո´ւն դարձրուժխտական դերանուններին հ մակբայներին:

Ոչ մի հնար նրան չէր օգնի կրճատելուժամանակը:
Ոչ մի առագաստանավ քամուն հակառակշարժվել չի կարող:
 Ոչ ոք զբոսնելու ցանկություն չուներ:
Իբր միջատներին թունավորող այդ դեղըբոլորովին վնաս չէր տալու այլ կենդանի էակների:
Այդ փաստարկներն ամենևին չհամոզեցինմարդկանց:
Ոչ մեկը հիացած չէր այդ փոշով:
Վաղուց ոչինչ չենք լսել այդ մասին:

Ահա նախադասությունների հաստատական տարբերակները.

1. Ցանկացած հնարք նրան կօգներ կրճատելու ժամանակը:
2. Յուրաքանչյուր առագաստանավ քամուն հակառակ շարժվել կարող է:
3. Բոլորը զբոսնելու ցանկություն ունեին:
4. Այդ միջատասպան դեղը հաստատ վնաս չէր տալու այլ կենդանի էակներին:
5. Այդ փաստարկներն ամբողջությամբ համոզեցին մարդկանց:
6. Բոլորը հիացած էին այդ փոշով:
7. Վաղուց ինչ-որ բան լսել ենք այդ մասին: