Վարազդատ Մահամ

1. Ի՞նչ եղանակով կարելի է մեծացնել կոճի մագնիսական դաշտը:

Կարող ենք մեծացնել հոսանքի ուժը, գալանների թիվը ավելացնել կամ կոճի ներսում տեղադրել երկաթե մի բան:

2. Ինչո՞ւ կոճի գալարների թիվը մեծացնելիս նրա մագնիսական դաշտն ուժեղանում է:

Որովհետև յուրաքանչյուր գալար ստեղծում է մագնիսական դաշտ ու երբ գալարները շատանում են նրանց դաշտերը միանում են ու դառնում ավելի ուժեղ։

3. Ինչո՞ւ կոճի ներսում երկաթե միջուկ տեղադրելիս նրա մագնիսական դաշտն ուժեղանում է:

Երկաթը լավ մագնիսացվող նյութ է․ այն ուժեղացնում է մագնիսական դաշտը, այդ պատճառով դաշտը դառնում է ավելի հզոր։

4. Ո՞ր սարքն են անվանում էլեկտրամագնիս:

Էլեկտրամագնիս են անվանում այն սարքը, որը մագնիսական հատկություն է ստանում էլեկտրական հոսանք անցնելու ժամանակ:

5. Բերեք էլեկտրամագնիսի կիրառության օրինակներ:

Օրինակ՝ բարձրախոսները:

6. Ի՞նչ կառուցվածք ունի կողմնացույցը:

Կողմնացույցը ունի ազատ պտտվող մագնիսական սլաք, որը տեղադրված է առանցքի վրա և փակված է պատյանում։

7. Ինչպե՞ս են կողմնացույով որոշում հորիզոնի կողմերը:

Սլաքը միշտ ցույց է տալիս հյուսիս–հարավ ուղղությունը։ Սլաքի հյուսիս ցույց տվող ծայրը ցույց է տալիս հյուսիսը, իսկ հակառակ կողմը՝ հարավը։ Դրանց օգնությամբ նաև որոշում են արևելքը և արևմուտքը:

8. Ինչո՞վ է բացատրվում այն հանգամանքը, որ կողմնացույցի սլաքը Երկրի տվյալ վայրում տեղակայվում է որոշակի ուղղությամբ:

Որովհետև Երկիրը ունի մագնիսական դաշտ, և քանի որ սլաքն էլ է մագնիս այն թեքվում է դեպի մագնիսի բևեռների ուղղության:

9. Որտե՞ղ են տեղակայված Երկրի մագնիսական բևեռները:

Հյուսիսում և Հարավում

10. Ինչո՞վ է պայմանավորված մագնիսական շեղման երևույթը:

Որ մագնիսական բևեռները չեն համընկնում աշխարհագրական բևեռների հետ, դրա պատճառով կողմնացույցը ցույց է տալիս մի փոքր թեք ուղղություն։

11. Ի՞նչ է մագնիսական փոթորիկը և ինչով է այն պայմանավորված:

Մագնիսական փոթորիկը Երկրի մագնիսական դաշտի ուժեղ խանգարում է, որը պայմանավորված է Արևից եկող մասնիկների հոսքով:

1. Ե՞րբ է մագնիսական դաշտում տեղադրված հաղորդչի վրա ուժ ազդում:

Երբ հաղորդչով հոսանք է անցնում և այն գտնվում է մագնիսական դաշտում։

2.Ինչպե՞ս է հոսանքակիր հաղորդչի վրա մագնիսական դաշտում ազդող ուժը կախված հոսանքի ուղղությունից:

Եթե փոխվի հոսանքի ուղղությունը, ուժի ուղղությունն էլ կփոխվի։

3. Մագնիսական դաշտում հոսանքակիր շրջանակի ո՞ր դիրքում է նրա վրա ազդող ուժերի մոմենտը զրո:

Երբ շրջանակի հարթությունը ուղղահայաց է մագնիսական դաշտի գծերին։

4.Ի՞նչ տեղի կունենա, եթե չփոխվի հոսանքի ուղղությունը մագնիսական դաշտում պտտվող շրջանակում:

Շրջանակը կպտտվի միայն կես շրջադարձ և կկանգնի։

5.Ի՞նչ է էլեկտրաշարժիչը, և ի՞նչ կառուցվածք ունի այն:

Էլեկտրաշարժիչը սարք է, որը էլեկտրական էներգիան փոխում է մեխանիկականի։ Կազմված է մագնիսներից, շրջանակից, կոլեկտորից և խոզանակներից։

6.Ի՞նչ դեր է կատարում կոլեկտորն էլեկտրաշարժիչում:

Կոլեկտորը փոխում է շրջանակում հոսանքի ուղղությունը։

7.Ի՞նչ առավելություններ ունեն էլեկտրաշարժիչները:

Դրանք արդյունավետ են, քիչ է աղմուկը և հեշտ են կառավարվում։

8.Նշեք էլեկտրաշարժիչների մի քանի կիրառություն:

Օգտագործվում են օդափոխիչներում, լվացքի մեքենաներում, էլեկտրական գործիքներում, էլեկտրագնացքներում։

9.Ո՞ր երևույթն են անվանում էլեկտրամագնիսական մակածում:

Այն երևույթը, երբ մագնիսական դաշտի փոփոխությունից հաղորդչում առաջանում է հոսանք։

10. Ի՞նչ կառուցվածք ունի փոփոխական հոսանքի պարզագույն գեներատորը:

Ունի մագնիս, պտտվող շրջանակ, օղակներ և խոզանակներ։

11.Ո՞ր հոսանքն են անվանում փոփոխական:

Այն հոսանքը, որի ուղղությունն ու մեծությունը ժամանակի ընթացքում պարբերաբար փոխվում են։

12. Ի՞նչ հաճախություն ունի մեր երկրում օգտագործվող փոփոխական հոսանքը: Որքա՞ն է այդ հոսանքի պարբերությունը:

50 Հց, պարբերությունը՝ 0.02 վրկ։

13.Ի՞նչ էներգիայի շնորհիվ է արտադրվում էլեկտրաէներգիան՝ ա. էլեկտրակայաններում, բ. ջերմաէլեկտրակայաններում:

ջրի էներգիայի շնորհիվ

վառելիքի այրման արդյունքում ստացվող ջերմային էներգիայի շնորհիվ։

Ո՞ր տարրերն են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ։

Ազոտ, ֆոսֆոր, արսեն, բիսմութ, ծարիր

Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն այդ տարրերի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքները։

ունեն հնգական էլեկտրոն

Քանի՞ էլեկտրոն կա ազոտի ենթախմբի տարրերի արտաքին շերտում։

5

Պարբերական աղյուսակի ո՞ր խմբում են գտնվում ազոտի ենթախմբի տարրերը։

5-րդ

Ո՞րն է այդ ենթախմբի ամենաթեթև տարրը։

ազոտը

Ինչպե՞ս են փոխվում ազոտի ենթախմբի տարրերի մետաղական հատկությունները վերևից ներքև։

մեծանում են

Ի՞նչ օքսիդացման աստիճաններ են առավել բնորոշ այս ենթախմբի տարրերին։

+3

Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։

NH3

PH3

AsH3

SbH3

BiH3

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը խմբում վերևից ներքև շարժվելիս։

մեծանում է

Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը

և թթվային և հիմնային և ամֆոտեր

Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմների զանգվածը խմբում վերևից ներքև։

մեծանում է

Ինչպիսի՞ կապ են սովորաբար առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը՝ կովալենտ թե իոնային

կովալենտ

Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբում ամենաէլեկտրաբացասականը։

ազոտ

Ի՞նչ գազ է կազմում մթնոլորտի մեծ մասը՝։

N2

Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։

սպիտակուցների կառուցման համար

Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։

ունի և մետաղական և ոչ մետաղական հատկություններ, կիրառվում է արդյունաբերության մեջ:

Ո՞րն է ենթախմբի ամենածանր տարրը:

բիսմութ

Գիշեր-ցերեկ նույն երգն է իմ ունկերում,

Ձայնի տեղակ ծուխ է ելնում այդ երգից,

Ու ծխի մեջ կսկծում է մի ծերուկ

«Քելե լաո, քելե էրթանք մըր էրգիր»..

Արնոտել է ոտքը ճամփից քարքարոտ,

Մանգաղն ուսած, գաղթի մախաղը մեջքին,

Դեռ քայլում է սարով, ձորով, աշխարհով

«Քելե լաո, քելե էրթանք մըր էրգիր»…

Աչքերի մեջ համառ մի ուխտ ու հարցում,

Ու մի զարմանք, խեղճ մի զարմանք անմեկին

Հարցնում է իրեն, բախտին, Աստծուն

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Իր ի՞նչ գործն է` թե կա սահման ու կա վեճ

Իր ի՞նչ գործն է` թե կան ռումբեր ու հրթիռ

Հողի, հոգու միամիտ կանչն է իր մեջ

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Իմա՞լ կեղնի..

Ինքը` այստեղ, հողն` այնտեղ

Արտը կծղել, սպասում է իր ձեռքին..

Ինչպե՞ս թողնենք տունն ու ջաղացը անտեր

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»…

Ինչպե՞ս խեղդենք խև խռովքը Սասնա տան,

Ինչպե՞ս մարենք այսքան կարոտ, վառք ու կիրք,

Այսքան երազ ինչպե՞ս թաղենք գետնի տակ,

«Իմա՞լ կեղնի, իմա՞լ չերթանք մըր էրգիր»..

Թե աշխարհում արդարություն կա վերուստ,

Ու թե դաշն են Աստված, երկիր ու երկինք,

Պիտի փլվի ամեն պատնեշ, ամեն սուտ,

Պիտի էրթանք, պիտի էրթանք մեր էրգիր…

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ ունկ, կսկծալ, մախաղ, ուխտ, անմեկին, խև, խռովք։

Ունկ – ականջ։

Կսկծալ – ցավից, կարոտից կամ վշտից ներսից այրվել, տանջվել։

Մախաղ – պարկ, ուսին կամ մեջքին կրելու մեծ պայուսակ (հաճախ՝ ճանապարհի կամ գաղթի ժամանակ օգտագործվող)։

Ուխտ – երդում, հաստատ խոստում կամ սրբազան նպատակ։

Անմեկին – մենակ, առանց ընկեր կամ առանց մեկի օգնության։

Խև – շատ ուժեղ, անկառավարելի, բուռն (զգացմունք, ցանկություն և այլն)։

Խռովք – ներքին անհանգստություն, հուզմունք, ապստամբություն կամ հոգեկան ալեկոծություն։

2. Բացատրի՛ր իմալ, քելե բարբառային բառերը։

«Քելե լաո» – «Արի՛, տղա՛»

«Իմա՞լ կեղնի» – «Ե՞րբ կլինի»։

3. Ի՞նչ նկատի ունի ,,մեր երկիր,, ասելով։ Ո՞րն է մեր երկիրը։

Այսինքն՝ մեր երկիրը նշանակում է Հայաստանը՝ հայ ժողովրդի հայրենիքը։

4. Քո կարծիքով ՝ ինչի մասին է բանաստեղծությունը։

հայրենիքի կարոտի և վերադարձի երազանքի մասին է։ Այն պատմում է մի ծեր մարդու մասին, որը գաղթել է իր հայրենի հողից, բայց ամբողջ կյանքում երազում է վերադառնալ «մեր երկիր»։ Նա նույնիսկ դժվար ճանապարհների, սահմանների և վտանգների մասին չի մտածում․ նրա մեջ միայն հողի ու հայրենիքի կանչն է։

5. Նկարագրի՛ր քո երկիրը 5 բառով, բնութագրի՛ր քո երկիրը 5 բառով։

Լեռնային, քարքարոտ, արևոտ, պատմական, հին։

Բնութագրություն (5 բառ)
Հայրենասեր, հպարտ, ուժեղ, համառ, ստեղծագործ։

6. Ինչպե՞ս կներկայացնես քո երկիրը օտարերկրացիներին։

Ես իմ երկիրը օտարերկրացիներին կներկայացնեի որպես հին պատմություն և հարուստ մշակույթ ունեցող գեղեցիկ լեռնային երկիր։ Կասեի, որ այստեղ կան գեղեցիկ լեռներ, հին եկեղեցիներ ու վանքեր, համեղ ազգային ուտեստներ և շատ հյուրընկալ մարդիկ։ Հայաստանը փոքր է, բայց ունի մեծ պատմություն, ուժեղ ժողովուրդ և շատ գեղեցիկ բնություն։

Մի հին ավանդություն կա հիմար գեղջուկի մասին, որին ուղարկում են կալվածատիրոջ տուն։ Տերը նրան ոչ միայն ներս է հրավիրում, այլև ապուր է առաջարկում, բայց հենց գեղջուկը ձեռքն է առնում  գդալը, տեսնում է, որ մի փոքրիկ օձ է լողում ափսեի մեջ։ Տիրոջը չվիրավորելու համար համենայն դեպս ուտում է ապուրը, իսկ մի քանի օր անց ծանր հիվանդանում է և ստիպված է լինում նորից գնալ տիրոջ տուն։ 

Տերը նորից նրան ներս է կանչում, ամենափոքր գավաթով դեղ պատրաստում, ապա տալիս գեղջուկին, ու հենց որ գեղջուկն ուզում է կում անել, նորից մի փոքրիկ օձ է տեսնում գավաթի մեջ։ Այս անգամ որոշում է չլռել և բարձրաձայն դժգոհում է, որ հենց օձի պատճառով է հիվանդացել նախորդ անգամ։ Տերը ծիծաղում է ու մատը տնկում առաստաղին, որից մի մեծ աղեղ էր կախված։

-Դու գավաթում ոչ թե օձ ես տեսնում, այլ աղեղի արտացոլումը,- ասում է նա,- ոչ մի օձ էլ չկա։ 

Գեղջուկը նորից նայում է գավաթի մեջ․ իհարկե, այնտեղ՝ գավաթի ներսում,  ոչ մի օձ էլ չկար, սովորական արտացոլանք էր։ Այդպես էլ առանց դեղը խմելու դուրս է գալիս կալվածատիրոջ տնից ու հաջորդ օրը կատարելապես առողջանում։ 

Մեր կամ շրջապատի վերաբերյալ սահմանափակ հայացքներն ու համոզմունքներն ընդունելով՝ մենք կուլ ենք տալիս երևակայական օձը։ Եվ այն միշտ իրական է, մինչև չհամոզվենք հակառակում։ 

1. Գեղջուկին բնութագրելիս հեղինակը ո՞ր բառն է օգտագործել։ 

հիմար

2. Գրի՛ր գավաթ բառի հոմանիշը։ 

բաժակ

3. Դո՛ւրս գրիր մեկ անորոշ դերանուն։ 

մի քանի

4. Տերը նորից նրան ներս է կանչում, փոքրիկ գավաթով դեղ պատրաստում, ապա տալիս գեղջուկին, ու հենց որ գեղջուկն ուզում է կում անել, նորից մի փոքրիկ օձ է տեսնում գավաթի մեջ։

Քանի՞ պարզ նախադասությունից է կազմված։ 

5

5. Այդ օրերին քաղաքն ապրում էր Շառլ Ազնավուրով։  Ի՞նչ պաշտոն է ունի Շառլ Ազնավուրով բառը։ 

միջոցի անուղակի խնդիր

6.  Դո՛ւրս գրիր բարդ բառ։ 

կալվածատեր

7.Նախադասության անդամներից որի՞ շարահյուսական վերլուծության մեջ սխալ կա։ 

Մի հին ավանդություն կա հիմար գեղջուկի մասին, որին ուղարկում են կալվածատիրոջ տուն։

հին- որոշիչ

գեղջուկի մասին- միջոցի անուղղակի խնդիր

որին- ենթակա

ուղարկում են -ստորոգյալ

8. Դո՛ւրս գրիր կապ։ 

մինչև

9. Ինչո՞ւ գեղջուկը կերավ ապուրը։ 

Տիրոջը չվիրավորելու համար:

10. Տեքստի ո՞ր բառը կարող է նշանակել հայացք /ոչ ուղիղ իմաստով/ ։ 

համոզմունք

11. Դո՛ւրս գրիր ան արտաքին հոլովման ենթարկվող բառը։ 

հիվանդանում

12. Դո՛ւրս գրիր բացահայտիչ։ 

գավաթի ներսում

13. Դո՛ւրս գրիր մեկ մակբայ։ 

ծանր հիվանդանալ

14. Դո՛ւրս գրիր գերադրական աստիճանով դրված ածականը։ 

ամենափոքր

15. Դո՛ւրս գրիր զուգադիր շաղկապը։ 

ոչ միայն ներս է հրավիրում, այլև ապուր է առաջարկում

16.   Հիմար գեղջուկը նորից նայում է գավաթի մեջ․ իհարկե, այնտեղ՝ գավաթի ներսում,  ոչ մի օձ էլ չկար, սովորական արտացոլանք էր։

Դո՛ւրս գրիր որոշիչը։ 

հիմար, սովորական

1)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = √(x + 5)

[-5;∞)

բ)f(x) = √(x + 9)

[-9;∞)

գ)f(x) = √(2 — x)

(-∞;2]

դ)f(x) = √(4 — x)

(-∞;4]

ե)f(x) = √(8 — 2x)

(-∞;4)

զ)f(x) = √(6 — 3x)

(-∞;2)

2)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)y = √(x — 3) + √(x — 5)

[5;∞)

բ)y = √(x — 9) + √(x + 2)

[9;∞)

գ)y = √(2x + 8) — √(4x + 4)

[-1;∞)

դ)y = √(5x — 5) — √x

[1;∞)

3)Հաշվել f(-1), եթե

ա)f(x) = 4 / (x + 3)

2

բ)f(x) = 5 / (x — 3)

-5/4

4)Հաշվել f(-2), եթե

ա)f(x) = |2x — 3| + 2

9

բ)f(x) = |2x + 4| + 5

5

գ)f(x) = |3x — 2| + 2

10

դ)f(x) = |5x — 4| — 3

11

5)Հաշվել f(4), եթե

ա)f(x) = √(2x + 1) + 5

8

բ)f(x) = √(3x + 4) — 6

-2

գ)f(x) =√(5x — 4) + 2

6

դ)f(x) = √(7x — 3) + 3

8

1)ABCD զուգահեռագծի B անկյունը 135° է: Այդ անկյան գագաթից AD կողմին տարված BE բարձրությունը զուգահեռագծի կողմը բաժանում է AE = 6 սմ և ED = 10 սմ երկարությամբ հատվածների: Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը:

48

2)Զուգահեռագծի բարձրությունները 5 դմ և 4 դմ են, իսկ պարագիծը՝ 54 դմ: Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը:

60

3)BC և AD հիմքերով ABCD սեղանի բարձրությունը 8 սմ է, AD հիմքը՝ 14 սմ: Գտեք սեղանի միջին գիծը, եթե S_BCD = 16 սմ²:

9

4)AH-ը ABC հավասարասրուն (AB = BC) եռանկյան BC կողմին տարված բարձրությունն է: Գտեք ABC եռանկյան մակերեսը, եթե BH = 8 դմ, CH = 2 դմ:

30

5)AK-ն AB = BC կողմերով ABC եռանկյան A անկյան կիսորդն է: Գտեք AC-ն, եթե BK = 4 սմ, CK = 6 սմ:

15

6)AK-ն ABC եռանկյան A անկյան կիսորդն է: Գտե՛ք KC-ն, եթե AB = 12 սմ, BK ^. AC = 120 սմ²:

10

1)Տրված է f(x) = √(x — 2) + 1 ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 6, բ) 2, գ) 4 կետում:

3, 1, √2+1

2)Տրված է f(x) = √(x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 0, բ) -1, գ) 8 կետում:

1, 0, 3

3)Տրված է f(x) = -√(2x) ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 3, բ) —1, գ) –10 արժեքը:

լուծում չունի, 0,5, 50
4)Տրված է f(x) = -√(x+6)ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) −1, բ) 0, գ) −4, դ) 3 արժեքը:

-5, -6, 10, լուծում չունի

5)Նկարում պատկերված է y =√(x — x₀) + y₀ ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք x₀ և y₀ թվերը.

x=0 y=6

x=4, y=0

x=6 y=8

x=-12 y=6

x=-6 y=-14

x=6 y=-4

6)Կառուցե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.

ա) y = √(x) — 2

բ) y = √(x) + 3

գ) y = √(x + 5)

դ) y = √(x — 3) + 5

ե) y = √(x + 2) — 8

զ) y = — √(x — 10) + 6

1.Ի՞նչ ցուցանիշներով է բնութագրվում բնակչության կազմը։

Սեռային կազմով, տարիքային կազմով, ազգային կազմով, կրոնական և այլն:

2.Որո՞նք են ՀՀ_ում բնակվող ազգային փոքրամասնությունները, ի՞նչ իրավունքներից են օգտվում։

Եզդիները, ռուսները, ասորիները, վրացիները, ոքրդերը, ուկրաինացիները և այլն: Նրանք ունեն նույն իրավունքները ինչ մենք:

3.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ բնակչության սեռային կազմը, ինչպե՞ս է այն փոփոխվում ըստ տարիքի։

Երիտադասրդ տարիքում տղամարդիք գերակշռում են բայց 24 տարեկանից հետո գերակշռում են կանայք:

4.Ինչպիսի՞ն է ՀՀ ուրբանիզացման մակարդակը։

Կոնկերտ հիմա այն միջին է, բնակչության մեծ մասը բնակվում է քաղաքներում, բայց զգալի մասը շարունակում է ապրել գյուղերում:

1.ՀՀ քաղաքներն ի՞նչ խմբերի են բաժանվում ըստ աշխատանքի աշխարհագրական բաժանման իրենց։

Մայրաքաղաք, մարզային կամ տարածաշրջանային կենտրոն, տեղական կենտրոն։

2.Գյումրու զարգացման տարբեր փուլերում ի՞նչ գործոններ էին նպաստել կամ խանգարել նրա տնտեսական վերելքին:

Այն Շիրակի մարզի կենտրոնում է և դա ստեղծում է բարենպաստ պայմաններ։ Ստեղծվել էր բազմաճյուղ արդյունաբերություն`տեքստիլ, մեքենայաշինություն, սնունդ։ Գործում էին բուհեր, գիտահետազոտական հիմնարկներ։ Տնտեսական վերելքին խանգարեց 1988 թվականի երկրաշարժը, ինչի պատճառով ավերվեցին քաղաքի գործարանների մեծ մասը։ Բայց դրանից հետո կազմվել քաղաքի նոր հատակագիծ և ստեղծվեց մեծ շինարարական բազա։ Գյումրին դարձավ ԱՊՀ մշակութային մայրաքաղաք ինչը ստեղծեց լավ հեռանկարներ զբոսաշրջության և սոցիալ տնտեսական զարգացման համար։

3. Ուրվագծային քարտեզ վրա նշել մարզերն ու խոշոր քաղաքները։