Русский язык

1 урок.

Я не люблю смотреть телевизионные передачи. Но были программы, которые я смотрел всегда: танцы на льду. Потом я устал от них и смотреть перестал. Перестал систематически, смотрю только эпизодически. Больше всего мне нравится, когда те, кого считают слабыми или кто ещё не вошёл в обоймы «признанных», выступают удачно. Удача начинающих или удача неудачливых приносит, бесспорно, гораздо более удовлетворения, чем удача удачников.

Но дело не в этом. Больше всего меня восхищает, как «конькобежец» (так в старину называли спортсменов на льду) выправляет свои ошибки во время танца. Упал и встаёт, быстро вступая снова в танец, и ведёт этот танец как ни в чём не бывало. Это искусство, огромное искусство.

Но ведь в жизни ошибок бывает гораздо больше, чем на ледяном поле. И надо уметь выходить из ошибок. Надо исправлять их немедленно и красиво. Да, именно красиво. Когда человек упорствует в своей ошибке или чересчур переживает, думает, что жизнь кончилась, «всё погибло»,  — это досадно и для него, и для окружающих. Окружающие испытывают неловкость не от самой ошибки, а от того, какое неумение проявляет ошибившийся в её исправлении.

Признаться в своей ошибке перед самим собой (не обязательно делать это публично: тогда это либо стыдно, либо рисовка) не всегда легко, нужен опыт. Нужен опыт, чтобы после совершённой ошибки как можно скорее и как можно легче включиться в работу, продолжить её. И окружающим не надо понуждать человека к признанию ошибки, надо побуждать к её исправлению, реагируя так, как реагируют зрители на соревнованиях. Иногда даже награждать спортсмена, легко исправившего свою ошибку, радостными аплодисментами при первом же удобном случае.

Надо не запоминать сотни правил, а запомнить одно  — необходимость уважительного отношения к себе и к другим.

(По Д. С. Лихачёву)

Вопросы к представленном тексту:

1.Какие телевизионные передачи автор изначально любил смотреть?

Автор изначально любил смотреть танцы на льду.

2. Что, по мнению автора, приносит больше удовлетворения: удача начинающих или удача признанных спортсменов?

По мнению автора, удача начинающих или неудачливых приносит гораздо больше удовлетворения, чем удача удачников.

3. Как автор описывает процесс исправления ошибок в жизни по сравнению с танцем на льду?

Автор сравнивает исправление ошибок в жизни с тем, как фигуристы справляются с падениями во время танца: они быстро встают, продолжают выступление и делают это так, словно ничего не произошло.

4. Как вы понимаете фразу «исправлять ошибки немедленно и красиво» в контексте жизни?

Исправлять ошибки немедленно и красиво — значит быстро осознать свою ошибку, достойно выйти из ситуации и продолжить свои действия, не теряя уверенности и сохраняя уважение к себе и окружающим.

5. Почему автор считает важным не запоминать много правил, а сосредоточиться на уважительном отношении к себе и другим?

Автор считает, что уважительное отношение к себе и другим помогает быстрее справляться с ошибками и сохранять гармонию в отношениях, что гораздо важнее, чем знание множества мелких правил.

6. Как вы справляетесь с ошибками в своей жизни? Используете ли вы какие-либо из рекомендаций автора?

Ответ зависит от вашего опыта. Пример: “Я стараюсь признавать свои ошибки перед собой и быстро исправлять их. Мне близка идея автора, что важно не зацикливаться на переживаниях, а действовать конструктивно.”)

7. Как можно поддерживать уважение и позитивное отношение в трудных ситуациях, связанных с ошибками?

Уважение и позитивное отношение можно поддерживать, проявляя терпение, сочувствие и акцентируя внимание не на ошибке, а на её исправлении.

Задания к представленному тексту:

1.Определите и запишите основные идеи автора о том, как нужно исправлять ошибки.

Ошибки нужно исправлять быстро и достойно.

• Важно сохранять уверенность и уважение к себе и другим.

• Не следует зацикливаться на ошибке или чрезмерно переживать.

• Нужно развивать опыт, чтобы легче возвращаться к делу после ошибки.

• Окружающие должны поддерживать и мотивировать исправление, а не осуждать.

2. Напишите отзыв на текст, в котором вы изложите свои соглашения и несогласия с идеями автора, опираясь на личный опыт или дополнительные источники.

Автор делится глубокими мыслями о том, как важно уметь исправлять ошибки красиво и быстро. Я согласен с идеей, что ошибки неизбежны, но их исправление показывает зрелость человека. Например, в моей жизни были ситуации, когда я, признавая свои ошибки, учился чему-то новому и становился сильнее. Однако я считаю, что иногда требуется больше времени на исправление, и не всегда “немедленность” возможна.

3. Исследуйте, как известные успешные личности исправляют свои ошибки и как это соотносится с подходами, описанными в тексте. Приведите примеры.

Илон Маск: На ранних этапах SpaceX его ракеты несколько раз терпели неудачи, но он использовал каждую ошибку как возможность для анализа и улучшения. Этот подход соответствует идее автора о том, что нужно учиться на ошибках и двигаться дальше.

• Стив Джобс: После увольнения из Apple он признал свои ошибки в управлении и вернулся в компанию с новыми идеями, что привело к её процветанию. Это также демонстрирует способность быстро и красиво исправлять свои ошибки.

Творческие задания:

1.Напишите личное письмо себе, в котором подробно опишите, как вы будете исправлять ошибки в будущем, опираясь на советы из текста.

дорогая Люси

Я хочу поговорить с тобой о том, как важно правильно исправлять ошибки. Ошибки неизбежны, и их будет немало, но я верю, что ты сможешь справляться с ними достойно. Вот что я предлагаю:

Во-первых, не бойся признать свои ошибки, особенно перед самим собой. Это не проявление слабости, а знак внутренней силы. Не думай, что ошибка – это конец. Это просто урок.

Во-вторых, действуй быстро и решительно. Исправляя свои ошибки сразу, ты избежишь многих осложнений. Сделай это так, чтобы сохранить уважение к себе и окружающим. Постарайся превратить каждую неудачу в возможность чему-то научиться.

Наконец, помни, что уважительное отношение к себе и другим важнее любых правил. Если ты поддержишь себя в трудные моменты, другие тоже заметят твою стойкость.

Ты сильнее, чем думаешь. Главное — не сдаваться и всегда помнить: исправлять ошибки красиво — это искусство.

С уважением,

Самая красивая Люси . 

2. Напишите эссе на тему «Как исправлять ошибки и почему это важно». Используйте идеи из текста как основу для своей работы.

Ошибки – это неотъемлемая часть жизни. Каждый из нас ошибается, но именно то, как мы исправляем свои ошибки, определяет нас как личностей.

Ошибки учат нас быть сильнее и мудрее. Они помогают увидеть слабые стороны и дают шанс их исправить. Однако не каждая ошибка становится уроком – только та, которую мы готовы признать. Как отметил автор текста, важно исправлять ошибки быстро и красиво. Это не только избавляет от лишнего стресса, но и помогает сохранить уверенность в себе.

Важно понимать, что исправление ошибки – это не просто действие, а выражение уважения к себе и другим. Люди, которые умеют gracefully выходить из сложных ситуаций, вызывают восхищение. Это касается и нашей работы, и отношений. Умение быстро адаптироваться к обстоятельствам делает нас успешнее.

Исправление ошибок – это искусство, которому нужно учиться. Но начать можно с малого: признавать свои промахи, анализировать их и искать решения. Это сделает нас сильнее и поможет двигаться вперёд, несмотря на трудности.

3. Проведите анализ того, как ошибка исправляется в разных культурах или странах. Как это соотносится с идеями автора?

В разных странах отношение к ошибкам варьируется. Например:

• Япония: Здесь признание ошибки считается признаком чести. В японской культуре большое внимание уделяется тому, чтобы исправить ошибку максимально корректно, не нарушая гармонии коллектива. Это перекликается с идеей автора о необходимости уважительного отношения к другим.

• США: В американской культуре ошибки воспринимаются как часть пути к успеху. Термин “fail forward” означает, что каждая ошибка — это шаг вперёд. Такой подход соответствует идее автора о том, что ошибки – это возможность учиться и становиться лучше.

• Армения: В армянской культуре акцент делается на коллективной поддержке. Ошибки не всегда осуждаются, особенно если человек стремится их исправить. Это похоже на мысль автора о том, что окружение должно поддерживать, а не осуждать.

Эти примеры показывают, что подходы к исправлению ошибок могут различаться, но суть остаётся одной: ошибки нужно исправлять достойно, сохраняя уважение к себе и окружающим.

Հայոց լեզու

Աշխատանք դասարանում

1. Տրված նախադասությունները ձևի և իմաստի ի՞նչ տարբերություններ ունեն:

Ֆրանսիացի գիտնականները պարզել են, որ երկրագնդի բնակչությունը խոսում է երկու հազար յոթ հարյուր իննսունվեց լեզվով (չհաշված յոթ-ութ հազար բարբառը):

Ներկա 

Ֆրանսիացի գիտնականները պարզեցին, որ երկրագնդի բնակչությունը խոսում էր երկու հազար յոթ հարյուր իննսունվեց լեզվով (չհաշված յոթ-ութ հազար բարբառը):

Անցյալ կատարյալ 

Ֆրանսիացի գիտնականները կպարզեն, որ երկրագնդի բնակչությունը խոսում է երկու հազար յոթ հարյուր իննսունվեց լեզվով (չհաշված յոթ-ութ հազար բարբառը):

ենթադրական 

Ֆրանսիացի գիտնականները պարզել են, որ երկրագնդի բնակչությունը խոսելու է երկու հազար յոթ հարյուր իննսունվեց լեզվով (չհաշված յոթ-ութ հազար բարբառը):

վաղակատար ներկա 

2. Փակագծերի բայերը պահանջված ձևով գրի՛ր, հետո տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Խոտերն ու ծաղիկներն ինչպե՞ս (արտահայտել) զգացմունքները, եթե շարժվելկարողանան: Եթե բուսաբանները փորձ անեն ու իմանան այդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավ պայմաններ (ստեղծել) և, հավանաբար, (կարողանալ) ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ:

Խոտերն ու ծաղիկներն կարտահայտեն զգացմունքները, եթե շարժվել կարողանան: Եթե բուսաբանները փորձ անեն ու իմանան այդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավ պայմաններ կստեղծվեն և, հավանաբար, կկարողանան ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ:

Բ. Խոտերն ու ծաղիկներն ինչպե՞ս (արտահայտել) զգացմունքները, եթեշարժվել կարողանային: Եթե բուսաբանները փորձ անեին ու իմանայինայդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավպայմաններ (ստեղծել) և, հավանաբար, (կարողանալ) ավելիարդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ: 

Խոտերն ու ծաղիկներն կարտահայտեին զգացմունքները, եթե շարժվել կարողանային: Եթե բուսաբանները փորձ անեին ու իմանայինայդ հարցի պատասխանը, օգտակար բույսերի համար ավելի լավպայմաններ կստեղծեին  և, հավանաբար, կկարողանաին ավելի արդյունավետ պայքարել մոլախոտերի դեմ: 

3. Տրված բայերր խոնարհի´ր ըղձական եղանակով (ապառնու ևանցյալի բոլոր ձևերը կազմի´ր): 

Ապրել, անցնել, խաղալ, հեռանալ: 

Ապրել

• Ապառնի: ապրեի, ապրեիր, ապրեր, ապրեինք, ապրեիք, ապրեին

• Անցյալ: ապրած լինեի, ապրած լինեիր, ապրած լիներ, ապրած լինեինք, ապրած լինեիք, ապրած լինեին

Անցնել

• Ապառնի: անցնեի, անցնեիր, անցներ, անցնեինք, անցնեիք, անցնեին

• Անցյալ: անցած լինեի, անցած լինեիր, անցած լիներ, անցած լինեինք, անցած լինեիք, անցած լինեին

Խաղալ

• Ապառնի: խաղայի, խաղայիր, խաղար, խաղայինք, խաղայիք, խաղային

• Անցյալ: խաղացած լինեի, խաղացած լինեիր, խաղացած լիներ, խաղացած լինեինք, խաղացած լինեիք, խաղացած լինեին

Հեռանալ

• Ապառնի: հեռանայի, հեռանայիր, հեռանար, հեռանայինք, հեռանայիք, հեռանային

• Անցյալ: հեռացած լինեի, հեռացած լինեիր, հեռացած լիներ, հեռացած լինեինք, հեռացած լինեիք, հեռացած լինեին

4. Տրված բայերը խոնարհի՛ր հրամայական եղանակով (կազմի՛ր եզակի և հոգնակիբոլոր ձևերը): 

Օրինակ`

մտնել — մտի՛ր, մտե՛ք, մի՛ մտիր, մի՛ մտեք,

գնալ — գնա՛, գնացե՛ք, մի՛ գնա, մի՛ գնացեք (մի՛ գնաք):

Ա. Վերջացնել, մանրացնել, հիանալ, կամենալ, թռչել, անցնել:

1. Վերջացնել 

• Վերջացրո՛ւ, վերջացրե՛ք, մի՛ վերջացրու, մի՛ վերջացրեք

2. Մանրացնել

• Մանրացրո՛ւ, մանրացրե՛ք, մի՛ մանրացրու, մի՛ մանրացրեք

3. Հիանալ

• Հիանա՛, հիանացե՛ք, մի՛ հիանա, մի՛ հիանացեք

4. Կամենալ

• Կամենա՛, կամեցե՛ք, մի՛ կամենա, մի՛ կամեցեք

5. Թռչել

• Թռի՛ր, թռե՛ք, մի՛ թռիր, մի՛ թռեք

6. Անցնել

• Անցի՛ր, անցե՛ք, մի՛ անցիր, մի՛ անցեք


Բ. Վազել, կարդալ, հասնել, կպչել, վախենալ, միանալ, հիացնել:

1. Վազել

• Վազի՛ր, վազե՛ք, մի՛ վազիր, մի՛ վազեք

2. Կարդալ

• Կարդա՛, կարդացե՛ք, մի՛ կարդա, մի՛ կարդացեք

3. Հասնել

• Հասի՛ր, հասե՛ք, մի՛ հասիր, մի՛ հասեք

4. Կպչել

• Կպի՛ր, կպե՛ք, մի՛ կպիր, մի՛ կպեք

5. Վախենալ

• Վախենա՛, վախեցե՛ք, մի՛ վախենա, մի՛ վախեցեք

6. Միանալ

• Միացի՛ր, միացե՛ք, մի՛ միացիր, մի՛ միացեք

7. Հիացնել

• Հիացի՛ր, հիացե՛ք, մի՛ հիացիր, մի՛ հիացեք

New year traditions in Dubai

In Dubai, Christmas is not an official public holiday, as the United Arab Emirates is predominantly Muslim. However, the city embraces the festive spirit with a variety of events and activities that blend traditional Christmas elements with local culture.

Festive Markets and Events:

• Madinat Jumeirah Festive Market:Running from December 6 to 31, this market features a towering Christmas tree, traditional food stalls, and activities like gingerbread house decorating. A unique highlight is the opportunity to ride an abra with Santa along the Madinat waterways.

• Winter District at Dubai Media City Amphitheatre: From December 14 to 22, this festive wonderland offers holiday delights, including Christmas trees and snowball fight areas.

• Global Village: This multicultural family entertainment destination showcases handcrafted gifts and souvenirs from around the world, along with festive decorations and performances.

Winter Activities:

• Ski Dubai: Experience a snowy Christmas in the desert by visiting Ski Dubai, where you can enjoy skiing, snowboarding, and meet Santa Claus in his grotto.

• Dubai Ice Rink: Located in the Dubai Mall, this Olympic-sized rink offers a winter wonderland experience with festive decorations and special events.

Cultural Performances:

• Dubai Opera: Attend performances like “The Nutcracker” ballet, adding a touch of traditional holiday entertainment to your visit.

Dining and Shopping:

• Many hotels and restaurants offer special Christmas menus and brunches, featuring traditional dishes and festive treats. Shopping malls are adorned with Christmas decorations, and some host Santa’s grottos for children.

While Christmas is not a public holiday in Dubai, the city’s festive events and activities provide a unique and enjoyable way to celebrate the season.

1)Գլանաձև բաժակը կիսով չափ լցված է թեյով։Գոլորշիանալուց հետո թեյի հետքը մնացել էր բաժակի պատերին։ Երկրաչափական ի՞նչ պատկեր է այդ հետքը։

Շրջանագիծ : 

2)Գլանի առանցքային հատույթը քառակուսի է։ Գտեք գլանի ծնորդի և շառավիղի երկարությունների հարաբերությունը։

L = 2r ; L/r = 2/1 

3)Գլանի առանցքային հատույթը 40 սմ պարագծով մի ուղղանկյուն է, որի անկյունագծերը փոխուղղահայաց են։ Գտեք գլանի շառավիղը։

4)Գլանի առանցքային հատույթը մի ուղղանկյուն է, որի անկյունագիծը ծնորդ հանդիսացող կողմի հետ կազմում է 60o -ի անկյուն։ Գտեք այդ անկյունագիծը, եթե գլանի ծնորդի երկարությունը 6 սմ է։

Հայոց լեզու

Ի՞նչ է նշանակում լինել հարուստ Հարստությունը ներառում է նաև առողջապահության, կրթության և մշակույթի հասանելիություն։ Սոցիոլոգիայում մարդը համարվում է հարուստ, եթե նա էական արժեքների է տիրապետում հասարակության այլ անդամների նկատմամբ։ Տնտեսության մեջ հարստությունը սահմանվում է որպես ժամանակի ընթացքում ակտիվների և պասիվների միջև տարբերություն։ Կրոնական և փիլիսոփայական իմաստով նշանակում է ոգու և բարոյական հատկությունների հարստություն։ Հարստության հակառակն աղքատությունն է։ Անգլերենում հարստությունը, նյութական և ֆինանսական արժեքների տիրապետման իմաստով թարգմանվում է բարեկեցություն հարստությունը հասարակության մյուս անդամների նկատմամբ ծայրահեղ գերազանցության իմաստով, որպես հենց հարստություն: Երկրները, որոնք հարստության մեջ զգալիորեն գերազանցում են այլ երկրներին, սովորաբար կոչվում են զարգացած։

Պատմություն

Հայաստանը XV դարում

Սկսած XI դ. սելջուկների, իսկ այնուհետև XII դ. մոնղոլների արշավանքներից, ինչպես արդեն գիտենք, Հայաստանում սկսել էին վերաբնակվել թյուրքմենական ցեղեր։ Արդեն XIV դ. վերջերին հատկապես աճեցին կարա-կոյունլու և ապա ակ-կոյունլու ցեղերի ազդեցությունն ու քաղաքական հզորությունը։ Նրանք պայքարում էին տարածաշրջանային գերակայության համար և իրենց գերիշխանությունը հաստատեցին Հայաստանի տարբեր շրջաններում։
Իրադրությունը Հայաստանում XVդարում։ XIV դ. վերջերին Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական ծանր վիճակին զուգահեռ, ուժեղացան նաև արտաքին ճնշումերը։ Հատկապես աղետալի հետևանքներ ունեցան Լենկ Թեմուրի (Թամերլանի) արշավանքները։ Նա իր դաժանությամբ գերազանցեց նույնիսկ մոնղոլներին: Նրա բազմաքանակ զորքերը 1386-1402 թթ. բազմիցս ասպատակեցին Հայաստանը։ Հերթական անգամ բնակչությունը կոտորվեց կամ տարվեց ստրկության, թեև եղան նաև համառ դիմադրություններ։ Այդ տարիներին ամայացան Հայաստանի բազմաթիվ շրջաններ։ Քաղաքային կյանքը կանգ առավ։ Արհավիրքը դադարեց միայն 1405 թ. Լենկ Թեմուրի մահվամբ։ Լենկ Թեմուրի մահվանից հետո նրա ստեղծած
հսկայածավալ կայսրությունը տրոհվեց, և սկիզբ առան գահակալական կռիվեր։ Իրավիճակից
օգտվեցին կարա-կոյունլուները, որոնք կարճ ժամանակում կարողացան իրենց հսկողության տակ
առնել հսկայածավալ մի տիրույթ, որն ընդգրկում էր նաև Հայաստանի զգալի մասը։ Նրանք իրենց
հզորության գագաթնակետին հասան Ջհանշահի (1437-1467) օրոք։ Վերջինս իր դիրքերն ամրապնդելու նպատակով օգտվեց նաև հայերի աջակցությունից։ Դա հնարավորություն տվեց, որ հայ իշխանական որոշ տներ՝ Գուգարքում, Սյունիքում,Վայոց ձորում, Արցախում և մի քանի այլ վայրերում վերականգնեն իրենց իշխանությունները՝ ստանալով մելիք տիտղոսը։

Կաթողիկոսական աթոռի վերահաստատումը Էջմիածնում։ Սկսած XV դարի 40-ական թվականներից՝ զգալիորեն բարձրացավ Այրարատյան աշխարհի հասարակականքաղաքական դերը։ Հայաստանի հյուսիս-արևելյան շրջանների վարչական կենտրոն դարձավ Երևանը։
Այդպիսով, զգալիորեն բարձրացավ Այրարատյան նահանգի հասարակական-քաղաքական դերը։ Նշանակալի քայլ եղավ 1441 թ. Ջհանշահի համաձայնությամբ Ամենայն Հայոց Հայրապետական
Աթոռը Էջմիածնում վերահաստատելը։ Կաթողիկոս ընտրվեց Կիրակոս Ա Վիրապեցին։ Այս իրադարձությունը, բացի կրոնականից, ուներ նաև քաղաքական նշանակություն. հայոց եկեղեցին հեռու էր ում պապականության ազդեցությունից և հնարավորություն էր ունենում մասնակցելու հայ ժողովրդի հետագա համախմբմանը Հայաստանում։ Հայոց թագավորության վերականգնման փորձ. Սմբատ Սեֆեդինյան (Արծրունի)։ Ջհանշահի կառավարման տարիներին հայոց կյանքում տեղի ունեցած մեկ այլ նշանակալի իրադարձություն էր Հայոց թագավորության վերականգնման կարճատև փորձը։ Այդ գործում մեծ էր Զաքարիա Աղթամարցու ներդրումը։ Վերջինս, միավորելով Աղթամարի և Էջմիածնի կաթողիկոսությունները, քայլեր ձեռնարկեց նաև երկրի քաղաքական միավորման ուղղությամբ։ Ծրագիրը, սակայն, իրագործվեց նրա եղբորորդի Ստեփանոս Դ կաթողիկոսի ժամանակ։ Այդպիսով՝ 1465 թ. Ջհանշահի համաձայնությամբ հնարավոր եղավ Սմբատ Սեֆեդինյան-Արծրունուն, որը Ստեփանոսի եղբայրն էր, օծել Հայոց թագավոր։ Նրա իշխանությունը սահմանափակվում էր միայն Աղթամար կղզով և առափնյա մի քանի գյուղերով։ Սմբատ Սեֆեդինյան-Արծրունու թագավորությունը թեպետ շատ կարճ տևեց, բայց փորձն ինքնին վկայում էր, որ հայոց պետականության վերականգնման գաղափարը կենսունակ էր և կարող էր ծառայել իբրև նախադեպ։

Ակ-կոյունլուների տիրապետությունը և Հայաստանը։ Ջհանշահի օրոք ավարտվեց ակ-կոյունլուների և կարա-կոյունլուներիմիջև հակամարտությունը։ Վճռական ճակատամարտը տեղի ունեցավ 1467 թ.։ Ջհանշահը և նրան սատարող ուժերը պարտվեցին ակ-կոյունլուներին։ Կարճ ժամանակ անց Հայաստանի կառավարիչ դարձան ակ-կոյունլուները։ Նրանց տիրակալ Ուզուն Հասանը (1453-1478) գիտակցելով տնտեսության վերականգնման կարևորությունը, հարկերը կառավարելու համար հրապարակեց կանոնագիր՝ «Կանուննամե»։ Այդտեղ սահմանված էին հարկերի չափերը և դրանց գանձման եղանակները։ Չնայած այս ջանքերին՝ հպատակ
ժողովուրդների, այդ թվում հայերի տնտեսական դրությունն էականորեն չբարելավվեց։ Անփոփոխ
աց նաև նրանց իրավական կարգավիճակը։ Ավելին՝ Ուզուն-Հասանի և նրա հաջորդի վարած
քաղաքականության արդյունքում հայ իշխանական շատ տոհմեր կորցրին իրենց կալվածքներն ու
դուրս մղվեցին քաղաքական ասպարեզից։ Նրանցից ոմանք անգամ իսլամ ընդունեցին։
Ակ-կոյունլուների իշխանությունը, սակայն, նույնպես կարճ տևեց։ XV դ. վերջին ծագած գահակալական վեճերի արդյունքում նրանց իշխանությունը մեծապես թուլացավ և շուտով զիջեց իր դիրքերը։ Ներքին վեճերին գումարվեցին արտաքին ճնշումերը, որոնք ի վերջո հանգեցրին ակ-կոյունլուների կործանմանը: Նրանց հաջորդեցին Սեֆյանները։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցան Լենկ
Թեմուրի ասպատակությունները Հայաստանի
բնակչության և քաղաքային կյանքի վրա։

Լենկ Թեմուրի արշավանքներն ունեցան հետևյալ աղետալի հետևանքները.

• Բնակչության կորուստ. Շատերը սպանվեցին, մյուսները՝ ստրկության տարվեցին։

• Տարածքների ամայացում.Հայաստանի բազմաթիվ շրջաններ գրեթե դատարկվեցին բնակչությունից։

• Քաղաքային կյանքի անկում.Քաղաքները ավերվեցին, առևտրային ու մշակութային կյանքը կանգ առավ։

• Սոցիալ-տնտեսական ճգնաժամ.Արշավանքներից հետո տնտեսական վերականգնումը շատ դանդաղ էր։


2. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ 1441 թ.
Էջմիածնում հայոց հայրապետական աթոռի
վերահաստատումն Էջմիածնում։

Կրոնական նշանակություն. Հայոց եկեղեցին դարձավ ավելի ինքնուրույն՝ դուրս գալով օտար ազդեցությունից, մասնավորապես՝ կաթոլիկ պապականության։

• Քաղաքական միավորման խթանում.Հայոց կաթողիկոսությունը հնարավորություն ունեցավ աջակցելու ազգային համախմբմանը։

• Հայաստանի հասարակական-քաղաքական դերի բարձրացում.Այրարատյան աշխարհը դարձավ վարչական և կրոնական կենտրոն։

• Նախադեպ պետականության համար. Հայ եկեղեցին իր դերով նպաստեց հայոց ինքնության պահպանմանը և քաղաքական վերակազմակերպման հնարավորություններին։


3. Վերլուծի՛ր։ Ինչպիսի՞ քաղաքականություն էր
վարում Ջհանշահը հայերի նկատմամբ, ինչո՞ւ։

Ջհանշահը վարում էր ավելի մեղմ և համագործակցային քաղաքականություն՝ հայերի աջակցությունը շահելու համար։

• Հիմնական նպատակ. Իր դիրքերը կայունացնելու և իշխանությունը պահպանելու համար նա օգտվեց հայ իշխանների աջակցությունից։

• Ազգային ինքնության վերածնունդ.Ջհանշահը թույլ տվեց հայ իշխանական որոշ տոհմերին վերականգնել իրենց իրավունքները և տիտղոսները (օրինակ՝ մելիքների ստեղծումը), ինչը խթանեց տեղի հայ համայնքների կազմակերպումը։

• Գործնական պատճառներ. Հայ իշխանները կարող էին օգտակար լինել նրա բանակի մատակարարման և տարածաշրջանի կայունացման գործում։

ՊԱՏՃԱՌ ԵՎ ՀԵՏԵՎԱՆՔ

  • 1467 թ. վճռական ճակատամարտում Ջհանշահը պարտություն կրեց ակ-կոյունլու Ուզուն Հասանի կողմից
    և սպանվեց։ Դրանից հետո կարա-կոյունլուների ցեղային համադաշնությունն արագ քայքայվեց և իր տեղը զիջեց ակ-կոյունլուներին, որոնք արդեն հաջորդ տարում իրենց հսկողությունը հաստատեցին ամբողջ Հայաստանում։ Թերևս հենց այդ թվականով էլ կարելի է թվագրել Սմբատ Սեֆեդինյան-Արծրունու գահակալության ավարտը։
    Ըստ քեզ՝ ինչո՞ւ Սմբատ Սեֆեդինյանի գահակալությունը չշարունակվեց ակկոյունլուների ժամանակ։

Ակ-կոյունլուների գերիշխանությունը.Ակ-կոյունլուները ջախջախեցին կարա-կոյունլուներին և վերացրեցին նրանց հետ կապված տեղական իշխանությունները։

• Արտաքին ճնշում. Ուզուն Հասանը և նրա հաջորդները չէին հանդուրժում որևէ տեղական անկախ իշխանություն՝ կենտրոնացնելով իրենց իշխանությունը։

• Հայ իշխանությունների թուլացում.Ակ-կոյունլուների քաղաքականության հետևանքով հայ իշխանական տոհմերը կորցրին իրենց կալվածքները կամ հարկադրված էին հարմարվել նոր իշխանություններին։

• Ինստիտուցիոնալ աջակցության բացակայություն. Սմբատ Սեֆեդինյանի գահակալությունը հիմնվում էր Ջհանշահի աջակցության վրա, իսկ վերջինիս մահից հետո դա հնարավոր չեղավ։

Քննարկում

Էջմիածնի՝ որպես հոգևոր կենտրոնի դերը նաև այսօր։

Էջմիածինը որպես հոգևոր կենտրոն ունի բացառիկ նշանակություն ոչ միայն պատմական, այլև արդի Հայաստանում և սփյուռքում։

Էջմիածնի հոգևոր դերը այսօր.

1. Հայ Առաքելական եկեղեցու կենտրոն.

Էջմիածինը շարունակում է լինել Հայ Առաքելական եկեղեցու հոգևոր կենտրոնը, որտեղ գտնվում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նստավայրը։ Այն միավորում է ողջ աշխարհում գտնվող հայկական եկեղեցիները։

2. Հավատի և ազգային ինքնության պահպանություն.

Էջմիածինը խորհրդանշում է հայ ժողովրդի քրիստոնեական հավատքն ու ազգային ինքնությունը։ Այն սփյուռքում ապրող հայերի համար նաև հոգևոր կապ է հայրենիքի հետ։

3. Կրթական և մշակութային կենտրոն.

Մայր Աթոռում գործում են աստվածաբանական դպրոցներ, որտեղ ուսանողներ են պատրաստվում հոգևոր ծառայության համար։ Էջմիածնի թանգարանները և մատենադարանը պահպանում են հայկական մշակույթի ու պատմության արժեքավոր մասունքները։

4. Համաշխարհային քրիստոնեության մաս.

Էջմիածինը ճանաչված է որպես քրիստոնեության ամենահին կենտրոններից մեկը։ Այն կարևոր դեր է խաղում միջեկեղեցական հարաբերություններում։

5. Օժանդակություն համայնքին.

Մայր Աթոռը ներգրավված է սոցիալական ծրագրերում, աջակցում է անապահով ընտանիքներին, զբաղվում է կրթական և բարեգործական նախագծերով։

6. Պատմական և հոգևոր ուխտավայր.

Էջմիածինը կարևոր ուխտավայր է ինչպես հայերի, այնպես էլ օտարազգի այցելուների համար։ Այստեղ գտնվող սուրբ մասունքներն ու հուշարձանները խորհրդանշում են հայ ժողովրդի քրիստոնեական ժառանգությունը։

Այսպիսով, Էջմիածինը շարունակում է մնալ հայ ժողովրդի հավատքի, ինքնության և միասնության կարևորագույն կենտրոնը։

Հայոց լեզու

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1.Սահմանական եղանակի տրված ժամանակաձևերը համեմատի՛ր և պատասխանի՛ր հարցերին:

Անկատար ներկա — գրում եմ, կարդում եմ:
Անկատար անցյալ — գրում էի, կարդում էի:
Ապակատար ներկա — գրելու եմ, կարդալու եմ:
Ապակատար անցյալ — գրելու էի, կարդալու էի:
Վաղակատար ներկա — գրել եմ, կարդացել եմ:
Վաղակատար անցյալ — գրել էի, կարդացել էի:
Անցյալ կատարյալ — գրեցի, կարդացի:

Ո՞ր ժամանակաձևերն են նույն դերբայներից կազմվում:

Նույն դերբայներից են կազմվում հետևյալ զույգերը.

• Անկատար ներկա՝ գրում եմ, կարդում եմ

• Անկատար անցյալ՝ գրում էի, կարդում էի

• Ապակատար ներկա՝ գրելու եմ, կարդալու եմ

• Ապակատար անցյալ՝ գրելու էի, կարդալու էի

Այս չորս ձևերը կազմվում են բայի գրել, կարդալ հիմքերից՝ տարբեր օժանդակ բայերի միջոցով:

Ինչպե՞ս են առաջացել առաջին վեց ժամանակաձևերի անունները (ուշադրությո՛ւն դարձրու եմ օժանդակ բայի ժամանակին):

Անկատար ներկա՝ Օժանդակ բայը ներկա ժամանակում է (եմ, ես, է…):

• Անկատար անցյալ՝ Օժանդակ բայը անցյալ ժամանակում է (էի, էիր, էր…):

• Ապակատար ներկա՝ Օժանդակ բայը ներկա ժամանակում է (եմ, ես, է…), բայց բային ավելացվում է ապագայի նիշ (-ու):

• Ապակատար անցյալ՝ Օժանդակ բայը անցյալ ժամանակում է (էի, էիր, էր…), բային ավելացվում է ապագայի նիշ (-ու):

• Վաղակատար ներկա՝ Օժանդակ բայը ներկա ժամանակում է (եմ, ես, է…), բայի գրել, կարդալ անցյալ հիմքը միացված է:

• Վաղակատար անցյալ՝ Օժանդակ բայը անցյալ ժամանակում է (էի, էիր, էր…), բայի գրել, կարդալ անցյալ հիմքը միացված է:

Փորձի՛ր բացատրել, թե ինչո՞ւ այստեղ գործածված եմ (ես, է, ենք, եք, են) բայը կոչվում օժանդակ:

Բայը օժանդակ է, որովհետև այն միայն աջակցում է բային, ցույց է տալիս դրա ժամանակը, դեմքը և թիվը: Օժանդակ բայը չունի հիմնական գործողություն, այլ միայն ձևաբանական ֆունկցիա:

Անցյալ կատարյալ ժամանակաձևն ինչո՞վ է տարբերվում մյուսներից:

Անցյալ կատարյալ ժամանակաձևը (գրեցի, կարդացի) չի պարունակում օժանդակ բայ, գործողությունը ներկայացնում է որպես միանգամայն ավարտված՝ առանց լրացուցիչ ձևաբանական շերտերի:

2.Տրված բայերը խոնարհի՛ր անցյալ կատարյալ ժամանակաձևով (կազմի՛ր բոլոր ձևերը` I, II, III դեմքերով, եզակի և հոգնակի թվերով): Ընդգծի՛ր վերջավորությունները:

Թափել, կապել, խաղացնել:

Բայ՝ թափել

• I դեմք

• Եզակի՝ թափեցի

• Հոգնակի՝ թափեցինք

• II դեմք

• Եզակի՝ թափեցիր

• Հոգնակի՝ թափեցիք

• III դեմք

• Եզակի՝ թափեց

• Հոգնակի՝ թափեցին

Բայ՝ կապել

• I դեմք

• Եզակի՝ կապեցի

• Հոգնակի՝ կապեցինք

• II դեմք

• Եզակի՝ կապեցիր

• Հոգնակի՝ կապեցիք

• III դեմք

• Եզակի՝ կապեց

• Հոգնակի՝ կապեցին

Բայ՝ խաղացնել

• I դեմք

• Եզակի՝ խաղացրեցի

• Հոգնակի՝ խաղացրեցինք

• II դեմք

• Եզակի՝ խաղացրեցիր

• Հոգնակի՝ խաղացրեցինք

• III դեմք

• Եզակի՝ խաղացրեց

• Հոգնակի՝ խաղացրեցին

Ընդգծված վերջավորությունները.

• Թափել՝ -եցի, -եցինք, -եցիր, -եցիք, -եց, -եցին

• Կապել՝ -եցի, -եցինք, -եցիր, -եցիք, -եց, -եցին

• Խաղացնել՝ -րեցի, -րեցինք, -րեցիր, -րեցիք, -րեց, -րեցին

English

  1. True.
  2. False.
  3. True.
  4. True. 
  5. True. 
  6. True.

To match the pictures with the words in the box:

1. Pants (North American) – Trousers (British)

2. Sidewalk (North American) – Pavement (British)

3. Elevator (North American) – Lift (British)

4. Subway (North American) – Underground (British)

5. Apartment (North American) – Flat (British)

6. Garbage (North American) – Rubbish (British)

7. Truck (North American) – Lorry (British)

8. Soccer (North American) – Football (British)

9. Cookies (North American) – Biscuits (British)

10. Candy (North American) – Sweets (British)

Lesson 2

The King and Macaw Parrots/to read the text and translate

Grammar:present perfect simple

Hometask:ex.7/b,9/b,page 35

1.

A: Have you seen the new James Bond film yet?

B: Yes, and I’ve already bought the DVD too.

2.

A: Has your brother gone to university yet?

B: Yes, and I’ve already moved into his old bedroom.

3.

A: I love their music, but I haven’t bought their new CD yet.

B: Well, don’t buy it! I’ve already listened to it, and it’s awful.

4.

A: Paul, have you done your homework yet?

B: Nearly. I’ve already finished the Maths, but I haven’t started the Geography yet.

1. She’s just got a letter, but she hasn’t opened it yet.

2. She’s just gone to bed, but she hasn’t switched off the light yet.

3. He’s just bought a new bike, but he hasn’t ridden it yet.

4. They’ve just eaten dinner, but they haven’t done the washing-up yet.

5. He’s just made some fruit juice, but he hasn’t drunk it yet.

6. They’ve just scored a goal, but they haven’t won the game yet.

Հայոց լեզու

Աշխատանք դասարանում 

1. Ընդգծված դերբայական դարձվածները վերածի՛ր երկրորդականնախադասությունների: Ո՞ր դերբայից ինչպիսի՞ դիմավոր ձևեր ենստացվում:

Շտապ եզրակացություն անելիս կարելի է սխալվել: 

Կարելի է սխալվել, երբ շտապ եզրակացություն ես անում։ 

անելիս — անում ես : 


Բնության հավասարակշռությունը խախտելիս պետք է մտածել հետևանքի մասին:

Երբ բնության հավասարակշռության խաղտում ես պետք է հետևանքի մասին։

խաղտելու – խախտելիս


Երկրի ձգողության ազդեցության տակ գտնվող բեռը կախենք թելից:

Այն բեռը, որը գտնվում է Երկրի ձգողության ազդեցության տակկախենք թելից: 


Բնության մեջ հավասարակշռության խախտումը վնաս է հասցնումիրենց սխալները երբեմն շատ ուշ գիտակցող մարդկանց:

Բնության մեջ հավասարակշռության խախտումը վնաս է հասցնում այն մարկանց, ովքեր իրենց սխալները երբեմն շատ ուշ են գիտակցում


Կենդանաբանները հավաքեցին որսի ժամանակ խփված աղվեսները:

Կենդանաբանները հավաքեցին այն աղվեսներին որոնք խփվել էին որսի ժամանակ


Դեպի մորուտը ուղղություն վերցրած հետախույզը կտրուկ թեքվեց դեպիլանջը:

Հետախույզը որը ուղղություն էր վերցրել կտրուկ թեքվեց դեպի լանջը:

2.Փակագծերի բայերը պահանջված ձևով գրի՛ր  Ա և Բ տեքստերում բայերիժամանակները համեմատի՛ր:

Ա. Գերմանիայի դպրոցներում կատարված ուսումնասիրություններից պարզվեց, որքաղաքի երեխաները գյուղական կյանքի մասին ոչ մի պատկերացում (չունենալ): Օրինակ, նրանցից շատերը (կարծել), որ կաթը ֆաբրիկայում (պատրաստվել):

Գերմանիայի դպրոցներում կատարված ուսումնասիրություններից պարզվեց, որ քաղաքի երեխաները գյուղական կյանքի մասին ոչ մի պատկերացում չունեն: Օրինակ, նրանցից շատերը կարծում էին, որ կաթը ֆաբրիկայում էր պատրաստվում:

Կրթության նախարարությունը դրությունը շտկելու նպատակով պահանջել է, որ բոլորքաղաքների կենդանաբանական այգիներում կովեր (ցուցադրվել) և օրվա մեջ երեքանգամ (կազմակերպվել) նրանց կիթը:

Կրթության նախարարությունը դրությունը շտկելու նպատակով պահանջել է, որ բոլորքաղաքների կենդանաբանական այգիներում կովեր ցուցադրվեն և օրվա մեջ երեքանգամ կազմակերպվեն նրանց կիթը:


Բ. Գերմանիայի դպրոցներում կատարված ուսումնասիրություններից պարզվել էր, որքաղաքի երեխաները գյուղական կյանքի մասին ոչ մի պատկերացում (չունենալ): Օրինակ, նրանցից շատերը (կարծել), որ կաթը ֆաբրիկայում (պատրաստվել):

Գերմանիայի դպրոցներում կատարված ուսումնասիրություններից պարզվել էր, որքաղաքի երեխաները գյուղական կյանքի մասին ոչ մի պատկերացում չունենեն:  Օրինակ, նրանցից շատերը կարծում էին, որ կաթը ֆաբրիկայում է պատրաստվում:

Կրթության նախարարությունը դրությունը շտկելու նպատակով պահանջել էր, որ բոլորքաղաքների կենդանաբանական այգիներում կովեր (ցուցադրվել) և օրվա մեջ երեքանգամ (կազմակերպվել) նրանց կիթը:

Կրթության նախարարությունը դրությունը շտկելու նպատակով պահանջել էր, որ բոլոր քաղաքների կենդանաբանական այգիներում կովեր ցուցադրել և օրվա մեջ երեքանգամ կազմակերպել նրանց կիթը:

3.Տրված տեքստի դիմավոր բայերը փոխի՛ր այնպես, որ ինչ էր (էին) արել հարցինպատասխանեն: Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր. ո՞ր տեքստի բայաձևերըկանվանես վաղակատար անցյալ:

Երբ սուսերամարտի աշխարհի առաջնության հաղթողին հարցրին, թե ո՛վ է եղել նրաառաջին մարզիչը, նա պատասխանեց` Ալեքսանդր Դյուման: Ասաց, որ երբ դպրոցումառաջին անգամ «Երեք հրացանակիրները» կարդաց, հաստատ որոշեց սուսերամարտպարապել:

Փոփոխված տեքստ.

Երբ սուսերամարտի աշխարհի առաջնության հաղթողին հարցրին, թե ո՛վ էր եղել նրա առաջին մարզիչը, նա պատասխանեց` Ալեքսանդր Դյուման: Ասաց, որ երբ դպրոցում առաջին անգամ «Երեք հրացանակիրները» կարդացել էր, հաստատ որոշել էր սուսերամարտ պարապել:

Համեմատություն.

1. Տրված տեքստում բայաձևերը հիմնականում ներկայով և անցյալով են, օրինակ՝ “է եղել,” “կարդաց,” “որոշեց”:

2. Փոփոխված տեքստում բայաձևերը փոխարինվել են վաղակատար անցյալով՝ “էր եղել,” “կարդացել էր,” “որոշել էր”:

Վաղակատար անցյալ բայաձևերըփոխված տեքստում են, որովհետև դրանք ցույց են տալիս այն գործողությունները, որոնք կատարվել են ինչ-որ ժամանակ անցյալում, այլ գործողություններից առաջ:

Օրինակ. “կարդացել էր” և “որոշել էր” ցույց են տալիս, որ դրանք կատարվել են իրար հաջորդող անցյալ գործողություններից ավելի վաղ:

English

Should Vancouver have free wireless internet?/to read the text on page 34

Classwork:ex.5/b,6/a,page 34

  1. True.
  2. False.
  3. True.
  4. True. 
  5. True. 
  6. True.

To match the pictures with the words in the box:

1. Pants (North American) – Trousers (British)

2. Sidewalk (North American) – Pavement (British)

3. Elevator (North American) – Lift (British)

4. Subway (North American) – Underground (British)

5. Apartment (North American) – Flat (British)

6. Garbage (North American) – Rubbish (British)

7. Truck (North American) – Lorry (British)

8. Soccer (North American) – Football (British)

9. Cookies (North American) – Biscuits (British)

10. Candy (North American) – Sweets (British)

Lesson 2

The King and Macaw Parrots/to read the text and translate

Grammar:present perfect simple

Hometask:ex.7/b,9/b,page 35

1.

A: Have you seen the new James Bond film yet?

B: Yes, and I’ve already bought the DVD too.

2.

A: Has your brother gone to university yet?

B: Yes, and I’ve already moved into his old bedroom.

3.

A: I love their music, but I haven’t bought their new CD yet.

B: Well, don’t buy it! I’ve already listened to it, and it’s awful.

4.

A: Paul, have you done your homework yet?

B: Nearly. I’ve already finished the Maths, but I haven’t started the Geography yet.

1. She’s just got a letter, but she hasn’t opened it yet.

2. She’s just gone to bed, but she hasn’t switched off the light yet.

3. He’s just bought a new bike, but he hasn’t ridden it yet.

4. They’ve just eaten dinner, but they haven’t done the washing-up yet.

5. He’s just made some fruit juice, but he hasn’t drunk it yet.

6. They’ve just scored a goal, but they haven’t won the game yet.